17.1 De lever
Je lever ligt rechtsboven in je buik, direct onder de ribben. Het weegt
±1,5 kilo. De lever bestaat uit een grotere en kleinere lob. De
lever krijgt bloed via de leverslagader en de poortader. Vrijwel De lever en het poortadersysteem:
1. twaalfvingerige darm
alle aders uit de darmen, de maag en de milt komen hierin 2. poortader
3. onderste holle ader
samen. Dit bloed heeft veel voedingsstoffen en de lever 4. buikaorta
ontvangt deze als eerst. 5. dikke darm
6. wormvormig aanhangsel
7. maag
8. milt
Het bloed verlaat de lever via de leverader, die, vlakbij het 9. alvleesklier
10. dunne darm
hart, uitmondt in de onderste holle ader. De samenstelling van 11. dikke darm
het bloed in de poortader kan sterk wisselen, terwijl het bloed 12. dikke darm
13. dikke darm
dat de lever verlaat een constante samenstelling heeft. De 14. endeldarm
15. Anus
lever neemt veel stoffen op uit het poortaderbloed en geeft ze 16. dunne darm
geleidelijk af. Zo krijgen de cellen elders hun voedingsstoffen
constant toegevoerd en is de homeostase gegarandeerd.
17.2 Bouw van de lever
De lever is opgebouwd uit zeshoekige leverlobjes, met doorsnede ± 1 mm.
Een leverlobje bestaat uit levercellen die als bakstenen gestapeld zijn. De
muurtjes vormen een stervormige figuur, rond een centraal adertje. Op elk
hoekpunt van de zeshoek zitten een takje van de poortader, leverslagader en
een galgang. Daarbij ontstaat een netwerk van haarvaten. Deze haarvaten zijn
wijder en worden sinusoïden genoemd. Daarin wordt bloed uit de
1. Leverlobje
slagader gemengd met bloed uit de poortader. De levercellen worden 2. slagadertje
zo aan de ene kant omspoeld door traag stromend bloed, terwijl aan de 3. adertje
(aftakking
andere kant een aftakkinkje van de galgang ligt. poortader)
4. galgang
5. levercel
De stroomrichting van het bloed is van buiten naar het centrum. De 6. centrale ader
sinusoïden monden uit in een centraal leveradertje. De leveradertjes 7. sinusoïde
8. galkanaaltje.
vloeien samen in grotere adertjes en uiteindelijk in de leverader.
De wanden van de sinusoïden zijn bekleed met Kupffercellen, speciale
fagocyten, die oude rode bloedcellen en brokstukken van cellen (en
bacteriën) opnemen en toxinen uit het bloed halen. Ze signaleren de
aanwezigheid van lichaamsvreemde stoffen en spelen een rol bij de afweer.
De stroomrichting in de galkanaaltjes is tegengesteld aan die van het bloed.
Ze monden uit in de galgangen. De levercellen vormen continu gal met
afvalstoffen. Gal gaat via de galgangen naar de galblaas. Daar wordt het
opgeslagen en tijdens maaltijden naar de darm gevoerd.
, 17.3 Functies van de lever
In de lever worden stoffen afgebroken, omgevormd of geproduceerd en opgeslagen. De lever heeft
een functie als spijsverteringsklier en uitscheidingsorgaan. De meeste voedingsstoffen uit de darmen,
komen via de poortader in de lever:
• monosachariden
• aminozuren
• klein-moleculaire vetzuren en glycerol
• mineralen, ijzer
• vitamines
• stoffen uit genotmiddelen
• sommige medicijnen
Grotere vetzuurmoleculen (meer dan 10 C-atomen) worden in lymfevaten van de darm opgenomen.
Ze komen met de lymfe via de borstbuis in het bloed. Via de bloedsomloop komt een deel in de lever
terecht. Het andere deel komt in vetcellen in het onderhuids bindweefsel en tussen de organen. In
die cellen worden vetzuren eerst in voorraad gehouden en later omgezet in vetten als opslag.
Suikerstofwisseling
Per etmaal moet je over 150 gram glucose beschikken. In je skeletspieren zit ruim
het dubbele. De lever zorgt voor de juiste concentratie van glucose in het bloed.
Die bloedsuikerspiegel is gemiddeld 0,1%. De hormonen insuline en glucagon
regelen het bloedsuikergehalte.
Insuline stimuleert de levercellen om glucose uit het bloed op te nemen. De
levercellen zetten de glucose om in glycogeen, een polysacharide. Glycogeen
verhoogt de osmotische waarde in cellen niet, omdat het niet oplost. De lever kan
Levercel
maximaal 150 gram glycogeen opslaan. Wanneer dit maximum bereikt is, wordt 1. celkern
glucose omgezet in vet. De skeletspieren kunnen, ook onder invloed van insuline, 2. mitochondrium
3. galafvoerkanaaltje
glucose uit het bloed halen, omzetten in glycogeen en opslaan (max 350 gram). 4. glycogeenveld.
Wanneer de bloedsuikerspiegel te laag wordt, produceert de alvleesklier glucagon. Dit zorgt ervoor
dat glycogeen omgezet wordt in glucose. Wanneer het bloedsuikergehalte hoger wordt dan 0,17%
(1,7 gram per liter), kunnen de nieren het niet meer allemaal terugresorberen en komt er glucose in
de urine. De lever kan als de glycogeenvoorraad op is, ook glucose maken uit andere grondstoffen.
Vet wordt als eerst volgende verbrand.
Vetstofwisseling
In de levercellen worden vetten gevormd uit vetzuren en glycerol, en soms ook uit glucose. De lever
kan de meeste vetzuren zelf maken. Er kan ongeveer 5% van het gewicht van de lever opgeslagen
worden aan vet. Andersom breken de levercellen vetten af tot vetzuren en glycerol. Ook kan de lever
verzadigde vetzuren omzetten in onverzadigde vetzuren.
De lever zet cholesterol om in galzure zouten, of produceert zelf cholesterol. De lever maakt dan
cholesterol bij tot het genetisch ingestelde niveau. Daarom helpt een laag cholesterolgehalte in eten
niet altijd. Een teveel aan cholesterol bevordert atherosclerose (aderverkalking). Daarbij worden
cholesterol, andere vetachtige substanties en calcium afgezet in de wand van de bloedvaten. Dit kan
leiden tot verstopping (infarct) en tot een hoge bloeddruk, met kans op scheuren in bloedvaten.
Cholesterol maakt deel uit van alle celmembranen en is nodig bij stofwisselingsprocessen, zoals de
aanmaak van hormonen en vitamine D. De galzure zouten die bij afbraak ontstaan, komen in de gal.
Je lever ligt rechtsboven in je buik, direct onder de ribben. Het weegt
±1,5 kilo. De lever bestaat uit een grotere en kleinere lob. De
lever krijgt bloed via de leverslagader en de poortader. Vrijwel De lever en het poortadersysteem:
1. twaalfvingerige darm
alle aders uit de darmen, de maag en de milt komen hierin 2. poortader
3. onderste holle ader
samen. Dit bloed heeft veel voedingsstoffen en de lever 4. buikaorta
ontvangt deze als eerst. 5. dikke darm
6. wormvormig aanhangsel
7. maag
8. milt
Het bloed verlaat de lever via de leverader, die, vlakbij het 9. alvleesklier
10. dunne darm
hart, uitmondt in de onderste holle ader. De samenstelling van 11. dikke darm
het bloed in de poortader kan sterk wisselen, terwijl het bloed 12. dikke darm
13. dikke darm
dat de lever verlaat een constante samenstelling heeft. De 14. endeldarm
15. Anus
lever neemt veel stoffen op uit het poortaderbloed en geeft ze 16. dunne darm
geleidelijk af. Zo krijgen de cellen elders hun voedingsstoffen
constant toegevoerd en is de homeostase gegarandeerd.
17.2 Bouw van de lever
De lever is opgebouwd uit zeshoekige leverlobjes, met doorsnede ± 1 mm.
Een leverlobje bestaat uit levercellen die als bakstenen gestapeld zijn. De
muurtjes vormen een stervormige figuur, rond een centraal adertje. Op elk
hoekpunt van de zeshoek zitten een takje van de poortader, leverslagader en
een galgang. Daarbij ontstaat een netwerk van haarvaten. Deze haarvaten zijn
wijder en worden sinusoïden genoemd. Daarin wordt bloed uit de
1. Leverlobje
slagader gemengd met bloed uit de poortader. De levercellen worden 2. slagadertje
zo aan de ene kant omspoeld door traag stromend bloed, terwijl aan de 3. adertje
(aftakking
andere kant een aftakkinkje van de galgang ligt. poortader)
4. galgang
5. levercel
De stroomrichting van het bloed is van buiten naar het centrum. De 6. centrale ader
sinusoïden monden uit in een centraal leveradertje. De leveradertjes 7. sinusoïde
8. galkanaaltje.
vloeien samen in grotere adertjes en uiteindelijk in de leverader.
De wanden van de sinusoïden zijn bekleed met Kupffercellen, speciale
fagocyten, die oude rode bloedcellen en brokstukken van cellen (en
bacteriën) opnemen en toxinen uit het bloed halen. Ze signaleren de
aanwezigheid van lichaamsvreemde stoffen en spelen een rol bij de afweer.
De stroomrichting in de galkanaaltjes is tegengesteld aan die van het bloed.
Ze monden uit in de galgangen. De levercellen vormen continu gal met
afvalstoffen. Gal gaat via de galgangen naar de galblaas. Daar wordt het
opgeslagen en tijdens maaltijden naar de darm gevoerd.
, 17.3 Functies van de lever
In de lever worden stoffen afgebroken, omgevormd of geproduceerd en opgeslagen. De lever heeft
een functie als spijsverteringsklier en uitscheidingsorgaan. De meeste voedingsstoffen uit de darmen,
komen via de poortader in de lever:
• monosachariden
• aminozuren
• klein-moleculaire vetzuren en glycerol
• mineralen, ijzer
• vitamines
• stoffen uit genotmiddelen
• sommige medicijnen
Grotere vetzuurmoleculen (meer dan 10 C-atomen) worden in lymfevaten van de darm opgenomen.
Ze komen met de lymfe via de borstbuis in het bloed. Via de bloedsomloop komt een deel in de lever
terecht. Het andere deel komt in vetcellen in het onderhuids bindweefsel en tussen de organen. In
die cellen worden vetzuren eerst in voorraad gehouden en later omgezet in vetten als opslag.
Suikerstofwisseling
Per etmaal moet je over 150 gram glucose beschikken. In je skeletspieren zit ruim
het dubbele. De lever zorgt voor de juiste concentratie van glucose in het bloed.
Die bloedsuikerspiegel is gemiddeld 0,1%. De hormonen insuline en glucagon
regelen het bloedsuikergehalte.
Insuline stimuleert de levercellen om glucose uit het bloed op te nemen. De
levercellen zetten de glucose om in glycogeen, een polysacharide. Glycogeen
verhoogt de osmotische waarde in cellen niet, omdat het niet oplost. De lever kan
Levercel
maximaal 150 gram glycogeen opslaan. Wanneer dit maximum bereikt is, wordt 1. celkern
glucose omgezet in vet. De skeletspieren kunnen, ook onder invloed van insuline, 2. mitochondrium
3. galafvoerkanaaltje
glucose uit het bloed halen, omzetten in glycogeen en opslaan (max 350 gram). 4. glycogeenveld.
Wanneer de bloedsuikerspiegel te laag wordt, produceert de alvleesklier glucagon. Dit zorgt ervoor
dat glycogeen omgezet wordt in glucose. Wanneer het bloedsuikergehalte hoger wordt dan 0,17%
(1,7 gram per liter), kunnen de nieren het niet meer allemaal terugresorberen en komt er glucose in
de urine. De lever kan als de glycogeenvoorraad op is, ook glucose maken uit andere grondstoffen.
Vet wordt als eerst volgende verbrand.
Vetstofwisseling
In de levercellen worden vetten gevormd uit vetzuren en glycerol, en soms ook uit glucose. De lever
kan de meeste vetzuren zelf maken. Er kan ongeveer 5% van het gewicht van de lever opgeslagen
worden aan vet. Andersom breken de levercellen vetten af tot vetzuren en glycerol. Ook kan de lever
verzadigde vetzuren omzetten in onverzadigde vetzuren.
De lever zet cholesterol om in galzure zouten, of produceert zelf cholesterol. De lever maakt dan
cholesterol bij tot het genetisch ingestelde niveau. Daarom helpt een laag cholesterolgehalte in eten
niet altijd. Een teveel aan cholesterol bevordert atherosclerose (aderverkalking). Daarbij worden
cholesterol, andere vetachtige substanties en calcium afgezet in de wand van de bloedvaten. Dit kan
leiden tot verstopping (infarct) en tot een hoge bloeddruk, met kans op scheuren in bloedvaten.
Cholesterol maakt deel uit van alle celmembranen en is nodig bij stofwisselingsprocessen, zoals de
aanmaak van hormonen en vitamine D. De galzure zouten die bij afbraak ontstaan, komen in de gal.
