Lars Terpstra
8360448
Essay Materiële cultuur: een Romeins Sierbeslag met Adelaarskop
H
Afbeelding: Sierbeslag met adelaarskop1
et begrijpen van de wereld is van
oudsher een belangrijk onderdeel
geweest van het menselijk bestaan.
In de oudheid probeerden de Romeinen hun
wereld te begrijpen door de natuurlijke en
bovennatuurlijke elementen aan elkaar te
koppelen. Vogels speelden hierbij een
opmerkelijke rol, ze werden gezien als
boodschappers van de goden. De natuurlijke zang en vliegkunsten van vogels werden
geïnterpreteerd als een directe verbinding met het bovennatuurlijke.2 Een van de belangrijkste
vogels in Romeinse symboliek was de adelaar. De adelaar projecteerde macht en
overwinning, en werd eveneens geassocieerd met de Romeinse oppergod, Jupiter.3 Dit essay
onderzoekt hoe symboliek, zoals die van de adelaar in de materiële cultuur, gebruikt werd
door rijke Romeinse families om hun welvarende positie te legitimeren. Hiervoor wordt een
sierbeslag met adelaarskop geanalyseerd welke symboliek het voorwerp bevat en hoe deze
gekoppeld kan worden aan rijke Romeinse families.
Van het voorwerp dat geanalyseerd wordt in het essay is helaas weinig bekend. Het is
een klein Romeins sierbeslag, waarvan de precieze datering en vindplaats helaas onbekend
zijn. Dit is jammer, want dit geeft ons te brede afbakening. Desondanks heeft het sierbeslag
een aantal interessante kenmerkelijke aspecten die ons een interessant interpretatiekader
kunnen geven. Het sierbeslag is vrij klein van omvang, slechts 2,9 cm lang en is gemaakt van
zilver, met enkele gouden accenten.4 De gouden accenten zijn te vinden op de snavel van de
adelaarskop en de kelk in het midden. Aan het uiteinde van het voorwerp zien we een
1
‘Beschlag - 3D model by noe-3d.at (@www.noe-3d.at) [e886aa4]’, geraadpleegd 20
september 2024, https://sketchfab.com/3d-models/beschlag-
e886aa477f574aeca58201a96c71294d.
2
Anthony Tuck, ‘Augury and Observation: Speculations on the Nature of an Ancient Italic
Ritual Practice’, Memoirs of the American Academy in Rome 65 (2020): 540-57.
3
‘Adelaars - Onderwerpen - Rijksstudio’, Rijksmuseum, geraadpleegd 19 september 2024,
https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio/onderwerpen/adelaars.
4
‘Beschlag - 3D model by noe-3d.at (@www.noe-3d.at) [e886aa4]’.
8360448
Essay Materiële cultuur: een Romeins Sierbeslag met Adelaarskop
H
Afbeelding: Sierbeslag met adelaarskop1
et begrijpen van de wereld is van
oudsher een belangrijk onderdeel
geweest van het menselijk bestaan.
In de oudheid probeerden de Romeinen hun
wereld te begrijpen door de natuurlijke en
bovennatuurlijke elementen aan elkaar te
koppelen. Vogels speelden hierbij een
opmerkelijke rol, ze werden gezien als
boodschappers van de goden. De natuurlijke zang en vliegkunsten van vogels werden
geïnterpreteerd als een directe verbinding met het bovennatuurlijke.2 Een van de belangrijkste
vogels in Romeinse symboliek was de adelaar. De adelaar projecteerde macht en
overwinning, en werd eveneens geassocieerd met de Romeinse oppergod, Jupiter.3 Dit essay
onderzoekt hoe symboliek, zoals die van de adelaar in de materiële cultuur, gebruikt werd
door rijke Romeinse families om hun welvarende positie te legitimeren. Hiervoor wordt een
sierbeslag met adelaarskop geanalyseerd welke symboliek het voorwerp bevat en hoe deze
gekoppeld kan worden aan rijke Romeinse families.
Van het voorwerp dat geanalyseerd wordt in het essay is helaas weinig bekend. Het is
een klein Romeins sierbeslag, waarvan de precieze datering en vindplaats helaas onbekend
zijn. Dit is jammer, want dit geeft ons te brede afbakening. Desondanks heeft het sierbeslag
een aantal interessante kenmerkelijke aspecten die ons een interessant interpretatiekader
kunnen geven. Het sierbeslag is vrij klein van omvang, slechts 2,9 cm lang en is gemaakt van
zilver, met enkele gouden accenten.4 De gouden accenten zijn te vinden op de snavel van de
adelaarskop en de kelk in het midden. Aan het uiteinde van het voorwerp zien we een
1
‘Beschlag - 3D model by noe-3d.at (@www.noe-3d.at) [e886aa4]’, geraadpleegd 20
september 2024, https://sketchfab.com/3d-models/beschlag-
e886aa477f574aeca58201a96c71294d.
2
Anthony Tuck, ‘Augury and Observation: Speculations on the Nature of an Ancient Italic
Ritual Practice’, Memoirs of the American Academy in Rome 65 (2020): 540-57.
3
‘Adelaars - Onderwerpen - Rijksstudio’, Rijksmuseum, geraadpleegd 19 september 2024,
https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio/onderwerpen/adelaars.
4
‘Beschlag - 3D model by noe-3d.at (@www.noe-3d.at) [e886aa4]’.
