Hoofdstuk 24 Mantelzorger onder druk 1
Paragraaf 24.1 Inleiding 1
Paragraaf 24.2 Prevalentie 1
Paragraaf 24.3 Etiologie 1
Paragraaf 24.4 Externe en persoonlijke factoren 2
Paragraaf 24.5 Assessment en diagnostiek 3
Paragraaf 24.6 Interventies 4
Hoofdstuk 24 Mantelzorger onder druk
Paragraaf 24.1 Inleiding
Ouderen blijven, ook als ze kwetsbaar worden, steeds langer zelfstandig thuis wonen met
hulp van familieleden en buren en als het niet anders kan met ondersteuning van
hulpverleners. Kwetsbare ouderen zijn dikwijls aangewezen op hulpbronnen uit hun systeem
of lopen vast vanwege het wegvallen of ontbreken daarvan. Verpleegkundigen onderzoeken
daarom niet alleen de situatie rond ouderen, maar ook de rol van mantelzorgers hierin.
De multidisciplinaire behandeling van kwetsbare ouderen en mantelzorgers vraagt naast
medische kennis om specifieke interesse en expertise in levenslooppsychologie. Eveneens
belangrijk zijn kennis van de geschiedenis en de context waarin ouderen zijn opgegroeid en
van thema’s die horen bij het ouder worden.
Kwetsbare ouderen en mantelzorger ervaren lichamelijke en cognitieve achteruitgang als
ingrijpend. De gevolgen van het verlies van zelfstandigheid brengen heftige emoties met
zich mee. Achter lichamelijke en cognitieve achteruitgang kunnen nog meer psychische
problemen schuilgaan, waaronder trauma’s uit het verleden die niet zichtbaar zijn of die door
ouderen en mantelzorgers niet worden onderkend. Hierdoor komen relaties onder druk te
staan, zeker bij het noodgedwongen geven van mantelzorg. Het leven van ouderen en
mantelzorgers raakt daardoor verder uit balans en de toekomst wordt onzeker.
Ouderen kunnen niet los worden gezien van de familie, vrienden en hulpverleners die
dagelijks of wekelijks bij de zorg voor hen betrokken zijn. Het welslagen van welke
multidisciplinaire behandeling dan ook zal voor een groot deel afhankelijk zijn van hun
informatie, draagkracht, motivatie, benaderingswijze en deskundigheid.
De psychische problemen van ouderen beïnvloeden niet alleen hun kwaliteit van leven,
maar ook die van de mantelzorgers.
Paragraaf 24.2 Prevalentie
Mantelzorgers maken voornamelijk deel uit van een familiesysteem waarin zaken heel goed
kunnen gaan, maar deze ook levensfase gerelateerde stressoren met zich mee kunnen
brengen. Dergelijke problematiek blijft vaak onzichtbaar als hier niet expliciet naar gevraagd
worden.
Paragraaf 24.3 Etiologie
Bij ouderen met invaliderende somatische aandoeningen als CVA, ernstige COPD en
parkinson, met of zonder cognitieve problemen of dementie, kunnen psychiatrische factoren
een grote rol spelen. Deze factoren veroorzaken een stressreactie, die vaak tot uiting komt
in (ernstige) gedragsproblematiek.
1
Paragraaf 24.1 Inleiding 1
Paragraaf 24.2 Prevalentie 1
Paragraaf 24.3 Etiologie 1
Paragraaf 24.4 Externe en persoonlijke factoren 2
Paragraaf 24.5 Assessment en diagnostiek 3
Paragraaf 24.6 Interventies 4
Hoofdstuk 24 Mantelzorger onder druk
Paragraaf 24.1 Inleiding
Ouderen blijven, ook als ze kwetsbaar worden, steeds langer zelfstandig thuis wonen met
hulp van familieleden en buren en als het niet anders kan met ondersteuning van
hulpverleners. Kwetsbare ouderen zijn dikwijls aangewezen op hulpbronnen uit hun systeem
of lopen vast vanwege het wegvallen of ontbreken daarvan. Verpleegkundigen onderzoeken
daarom niet alleen de situatie rond ouderen, maar ook de rol van mantelzorgers hierin.
De multidisciplinaire behandeling van kwetsbare ouderen en mantelzorgers vraagt naast
medische kennis om specifieke interesse en expertise in levenslooppsychologie. Eveneens
belangrijk zijn kennis van de geschiedenis en de context waarin ouderen zijn opgegroeid en
van thema’s die horen bij het ouder worden.
Kwetsbare ouderen en mantelzorger ervaren lichamelijke en cognitieve achteruitgang als
ingrijpend. De gevolgen van het verlies van zelfstandigheid brengen heftige emoties met
zich mee. Achter lichamelijke en cognitieve achteruitgang kunnen nog meer psychische
problemen schuilgaan, waaronder trauma’s uit het verleden die niet zichtbaar zijn of die door
ouderen en mantelzorgers niet worden onderkend. Hierdoor komen relaties onder druk te
staan, zeker bij het noodgedwongen geven van mantelzorg. Het leven van ouderen en
mantelzorgers raakt daardoor verder uit balans en de toekomst wordt onzeker.
Ouderen kunnen niet los worden gezien van de familie, vrienden en hulpverleners die
dagelijks of wekelijks bij de zorg voor hen betrokken zijn. Het welslagen van welke
multidisciplinaire behandeling dan ook zal voor een groot deel afhankelijk zijn van hun
informatie, draagkracht, motivatie, benaderingswijze en deskundigheid.
De psychische problemen van ouderen beïnvloeden niet alleen hun kwaliteit van leven,
maar ook die van de mantelzorgers.
Paragraaf 24.2 Prevalentie
Mantelzorgers maken voornamelijk deel uit van een familiesysteem waarin zaken heel goed
kunnen gaan, maar deze ook levensfase gerelateerde stressoren met zich mee kunnen
brengen. Dergelijke problematiek blijft vaak onzichtbaar als hier niet expliciet naar gevraagd
worden.
Paragraaf 24.3 Etiologie
Bij ouderen met invaliderende somatische aandoeningen als CVA, ernstige COPD en
parkinson, met of zonder cognitieve problemen of dementie, kunnen psychiatrische factoren
een grote rol spelen. Deze factoren veroorzaken een stressreactie, die vaak tot uiting komt
in (ernstige) gedragsproblematiek.
1
