Literatuur KPO
Ortho646
Handboek verstandelijke beperking
De Bruijn, J., & Twint, B. (2019). Handboek verstandelijke beperking. Vijfentwintig
succesvolle methoden. Boom uitgevers.
(De Bruijn & Twint, 2019)
Hoofdstuk 5
Hoofstuk 18
Hoofdstuk 21
Hoofdstuk 26
GGZ jeugd
Multidisciplinaire richtlijn addendum depressie bij jeugd (trimbos
2009): https://www.kenniscentrum-kjp.nl/wp-content/uploads/2018/04/Depressie-bij-
jeugd-multidisciplinaire-richtlijn-addendum.pdfLinks to an external site.
o hoofdstuk 2 depressie bij jeugdigen (blz 13-19) en
o hoofdstuk 8 Gezinsfactoren (blz 101-106)
Het "Addendum Depressie bij jeugd" (multidisciplinaire richtlijn) biedt een
wetenschappelijke en praktijkgerichte aanpak voor de diagnostiek, behandeling en preventie
van depressie bij kinderen en jongeren. Belangrijke punten uit deze richtlijn zijn:
1. Diagnostiek: Gebruik van gevalideerde instrumenten om depressie te signaleren,
waarbij de samenwerking met ouders en scholen cruciaal is. Speciale aandacht gaat uit
naar comorbide aandoeningen zoals angststoornissen of autisme.
2. Behandeling:
o Lichte depressie: Start met psychosociale interventies, zoals
stressvermindering en het versterken van draagkracht. Bij onvoldoende
resultaat wordt cognitieve gedragstherapie (CGT) of interpersoonlijke therapie
(IPT) aanbevolen.
o Matige tot ernstige depressie: Een combinatie van psychotherapie en
medicatie (zoals SSRI's) wordt vaak ingezet, afhankelijk van de ernst en
respons.
o Preventie: Programma’s zoals STORM en VRIENDEN richten zich op
weerbaarheid en het vroegtijdig aanpakken van risicofactoren.
, 3. Onderhoud en terugvalpreventie: Behandeling duurt doorgaans 6-12 maanden en
omvat psycho-educatie, begeleiding van ouders, en een plan voor terugvalpreventie.
4. Ondersteuning in het onderwijs: Samenwerking met scholen speelt een belangrijke
rol, bijvoorbeeld door het signaleren van depressieve klachten en het bieden van een
veilige en ondersteunende leeromgeving.
De richtlijn benadrukt dat behandeling altijd gericht moet zijn op remissie en dat regelmatige
monitoring essentieel is om effectiviteit te waarborgen. Daarnaast worden innovatieve
preventieprogramma’s zoals Happyles en Binnenstebuiten gepromoot om depressie
bespreekbaar te maken en stigma te verminderen.
Trimbos-instituut. (2009). Multidisciplinaire richtlijn Addendum depressie bij jeugd.
https://www.kenniscentrum-kjp.nl/wp-content/uploads/2018/04/Depressie-bij-jeugd-
multidisciplinaire-richtlijn-addendum.pdf
(Trimbos-instituut, 2009)
Richtlijn depressie van het kenniscentrum Kinderen en
Jeugdpsychiatrie: https://www.kenniscentrum-kjp.nl/professionals/depressie/#content-
item-30782-62f6225ac2d27Links to an external site.
o hoofdstuk ‘behandeling depressie’
Het belicht diagnostische kenmerken, behandelmethoden, en de samenwerking tussen
scholen, ouders, en hulpverleners.
Belangrijke punten:
1. Symptomen en Gedrag: Kinderen en jongeren met een depressie kunnen uitdagend
of teruggetrokken gedrag vertonen, moeite hebben met schoolprestaties en sociale
relaties, en soms ook fysieke klachten ervaren zoals vermoeidheid en slaapproblemen.
2. Rol van Onderwijs: Scholen spelen een belangrijke rol in het signaleren van
mogelijke depressieve klachten. Leerkrachten kunnen gedrag observeren en in gesprek
gaan met ondersteuningsteams, ouders en hulpverleners om passende hulp te bieden.
3. Behandelopties: Naast psychotherapie (zoals cognitieve gedragstherapie) kunnen
medicatie en gezinsinterventies deel uitmaken van de behandeling. Een
multidisciplinaire aanpak wordt vaak aanbevolen.
4. Suïcidepreventie: Er is specifieke aandacht voor suïcidepreventie, met
stappenplannen en hulpmiddelen voor onderwijsprofessionals en ouders om met acute
zorgen om te gaan.
De behandeling van depressie bij kinderen en jongeren, zoals beschreven in de richtlijnen van
het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie, richt zich op een multimodale aanpak.
Hierbij worden verschillende interventies gecombineerd, afgestemd op de ernst van de
, depressie en de specifieke behoeften van het kind en diens omgeving. Hier zijn de
belangrijkste aspecten:
1. Psychotherapie
Cognitieve gedragstherapie (CGT): CGT is de eerste keuze bij lichte tot matige
depressies. Deze therapie richt zich op het veranderen van negatieve denkpatronen en
gedragingen, terwijl sociale vaardigheden worden versterkt. CGT kan individueel of in
een groep worden toegepast.
Interpersoonlijke therapie (IPT): IPT richt zich op het verbeteren van
interpersoonlijke relaties en sociale steun, wat vaak bijdraagt aan het verminderen van
depressieve symptomen.
Gezinsinterventies: Deze zijn nuttig wanneer conflicten in het gezin bijdragen aan de
klachten of wanneer ouders meer ondersteuning nodig hebben in hun rol als opvoeder.
2. Medicatie
Bij ernstige depressies of wanneer psychotherapie onvoldoende effectief is, kan
medicatie worden overwogen.
Selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's): Fluoxetine is vaak de eerste
keuze, omdat het relatief goed is onderzocht bij jongeren.
Medicatie wordt altijd gecombineerd met psychotherapie en intensieve monitoring
vanwege mogelijke bijwerkingen, zoals verhoogde suïcidaliteit in het beginstadium.
3. Preventieve en ondersteunende interventies
Preventieve programma's: Deze richten zich op het versterken van veerkracht en het
verminderen van risicofactoren. Voorbeelden zijn schoolprogramma’s zoals STORM
en weerbaarheidstrainingen.
Psycho-educatie: Ouders, kinderen en scholen krijgen informatie over depressie om
stigma te verminderen en herkenning van symptomen te bevorderen.
Sociale en schoolgerichte ondersteuning: Scholen worden actief betrokken om een
veilige leeromgeving te bieden en de druk op het kind te verminderen.
4. Monitoring en nazorg
Langdurige opvolging: Regelmatige evaluaties van symptomen en functioneren zijn
belangrijk om terugval te voorkomen. Dit kan via gestructureerde vragenlijsten en
follow-upgesprekken.
Terugvalpreventie: Hierin worden strategieën besproken om signalen van terugval
vroeg te herkennen en snel in te grijpen.
5. Speciale aandacht voor acute situaties
Suïcidepreventie: Bij acute suïcidaliteit wordt het stappenplan van 113
Zelfmoordpreventie gebruikt, inclusief veiligheidsplannen en crisisinterventie.
Scholen en ouders worden intensief betrokken in dit proces
Ortho646
Handboek verstandelijke beperking
De Bruijn, J., & Twint, B. (2019). Handboek verstandelijke beperking. Vijfentwintig
succesvolle methoden. Boom uitgevers.
(De Bruijn & Twint, 2019)
Hoofdstuk 5
Hoofstuk 18
Hoofdstuk 21
Hoofdstuk 26
GGZ jeugd
Multidisciplinaire richtlijn addendum depressie bij jeugd (trimbos
2009): https://www.kenniscentrum-kjp.nl/wp-content/uploads/2018/04/Depressie-bij-
jeugd-multidisciplinaire-richtlijn-addendum.pdfLinks to an external site.
o hoofdstuk 2 depressie bij jeugdigen (blz 13-19) en
o hoofdstuk 8 Gezinsfactoren (blz 101-106)
Het "Addendum Depressie bij jeugd" (multidisciplinaire richtlijn) biedt een
wetenschappelijke en praktijkgerichte aanpak voor de diagnostiek, behandeling en preventie
van depressie bij kinderen en jongeren. Belangrijke punten uit deze richtlijn zijn:
1. Diagnostiek: Gebruik van gevalideerde instrumenten om depressie te signaleren,
waarbij de samenwerking met ouders en scholen cruciaal is. Speciale aandacht gaat uit
naar comorbide aandoeningen zoals angststoornissen of autisme.
2. Behandeling:
o Lichte depressie: Start met psychosociale interventies, zoals
stressvermindering en het versterken van draagkracht. Bij onvoldoende
resultaat wordt cognitieve gedragstherapie (CGT) of interpersoonlijke therapie
(IPT) aanbevolen.
o Matige tot ernstige depressie: Een combinatie van psychotherapie en
medicatie (zoals SSRI's) wordt vaak ingezet, afhankelijk van de ernst en
respons.
o Preventie: Programma’s zoals STORM en VRIENDEN richten zich op
weerbaarheid en het vroegtijdig aanpakken van risicofactoren.
, 3. Onderhoud en terugvalpreventie: Behandeling duurt doorgaans 6-12 maanden en
omvat psycho-educatie, begeleiding van ouders, en een plan voor terugvalpreventie.
4. Ondersteuning in het onderwijs: Samenwerking met scholen speelt een belangrijke
rol, bijvoorbeeld door het signaleren van depressieve klachten en het bieden van een
veilige en ondersteunende leeromgeving.
De richtlijn benadrukt dat behandeling altijd gericht moet zijn op remissie en dat regelmatige
monitoring essentieel is om effectiviteit te waarborgen. Daarnaast worden innovatieve
preventieprogramma’s zoals Happyles en Binnenstebuiten gepromoot om depressie
bespreekbaar te maken en stigma te verminderen.
Trimbos-instituut. (2009). Multidisciplinaire richtlijn Addendum depressie bij jeugd.
https://www.kenniscentrum-kjp.nl/wp-content/uploads/2018/04/Depressie-bij-jeugd-
multidisciplinaire-richtlijn-addendum.pdf
(Trimbos-instituut, 2009)
Richtlijn depressie van het kenniscentrum Kinderen en
Jeugdpsychiatrie: https://www.kenniscentrum-kjp.nl/professionals/depressie/#content-
item-30782-62f6225ac2d27Links to an external site.
o hoofdstuk ‘behandeling depressie’
Het belicht diagnostische kenmerken, behandelmethoden, en de samenwerking tussen
scholen, ouders, en hulpverleners.
Belangrijke punten:
1. Symptomen en Gedrag: Kinderen en jongeren met een depressie kunnen uitdagend
of teruggetrokken gedrag vertonen, moeite hebben met schoolprestaties en sociale
relaties, en soms ook fysieke klachten ervaren zoals vermoeidheid en slaapproblemen.
2. Rol van Onderwijs: Scholen spelen een belangrijke rol in het signaleren van
mogelijke depressieve klachten. Leerkrachten kunnen gedrag observeren en in gesprek
gaan met ondersteuningsteams, ouders en hulpverleners om passende hulp te bieden.
3. Behandelopties: Naast psychotherapie (zoals cognitieve gedragstherapie) kunnen
medicatie en gezinsinterventies deel uitmaken van de behandeling. Een
multidisciplinaire aanpak wordt vaak aanbevolen.
4. Suïcidepreventie: Er is specifieke aandacht voor suïcidepreventie, met
stappenplannen en hulpmiddelen voor onderwijsprofessionals en ouders om met acute
zorgen om te gaan.
De behandeling van depressie bij kinderen en jongeren, zoals beschreven in de richtlijnen van
het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie, richt zich op een multimodale aanpak.
Hierbij worden verschillende interventies gecombineerd, afgestemd op de ernst van de
, depressie en de specifieke behoeften van het kind en diens omgeving. Hier zijn de
belangrijkste aspecten:
1. Psychotherapie
Cognitieve gedragstherapie (CGT): CGT is de eerste keuze bij lichte tot matige
depressies. Deze therapie richt zich op het veranderen van negatieve denkpatronen en
gedragingen, terwijl sociale vaardigheden worden versterkt. CGT kan individueel of in
een groep worden toegepast.
Interpersoonlijke therapie (IPT): IPT richt zich op het verbeteren van
interpersoonlijke relaties en sociale steun, wat vaak bijdraagt aan het verminderen van
depressieve symptomen.
Gezinsinterventies: Deze zijn nuttig wanneer conflicten in het gezin bijdragen aan de
klachten of wanneer ouders meer ondersteuning nodig hebben in hun rol als opvoeder.
2. Medicatie
Bij ernstige depressies of wanneer psychotherapie onvoldoende effectief is, kan
medicatie worden overwogen.
Selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's): Fluoxetine is vaak de eerste
keuze, omdat het relatief goed is onderzocht bij jongeren.
Medicatie wordt altijd gecombineerd met psychotherapie en intensieve monitoring
vanwege mogelijke bijwerkingen, zoals verhoogde suïcidaliteit in het beginstadium.
3. Preventieve en ondersteunende interventies
Preventieve programma's: Deze richten zich op het versterken van veerkracht en het
verminderen van risicofactoren. Voorbeelden zijn schoolprogramma’s zoals STORM
en weerbaarheidstrainingen.
Psycho-educatie: Ouders, kinderen en scholen krijgen informatie over depressie om
stigma te verminderen en herkenning van symptomen te bevorderen.
Sociale en schoolgerichte ondersteuning: Scholen worden actief betrokken om een
veilige leeromgeving te bieden en de druk op het kind te verminderen.
4. Monitoring en nazorg
Langdurige opvolging: Regelmatige evaluaties van symptomen en functioneren zijn
belangrijk om terugval te voorkomen. Dit kan via gestructureerde vragenlijsten en
follow-upgesprekken.
Terugvalpreventie: Hierin worden strategieën besproken om signalen van terugval
vroeg te herkennen en snel in te grijpen.
5. Speciale aandacht voor acute situaties
Suïcidepreventie: Bij acute suïcidaliteit wordt het stappenplan van 113
Zelfmoordpreventie gebruikt, inclusief veiligheidsplannen en crisisinterventie.
Scholen en ouders worden intensief betrokken in dit proces
