Inhoud
Hoofdstuk 1 De ontwikkeling van kinderen............................................................................................2
Hoofdstuk 2 Moeders, baby’s en vaders................................................................................................3
Hoofdstuk 3 Zintuigen............................................................................................................................5
Hoofdstuk 4 Lichaamsbeheersing...........................................................................................................6
Hoofdstuk 5 Hoe leren kinderen?...........................................................................................................7
Hoofdstuk 8 Zelfbesef en zelfbeeld........................................................................................................9
Hoofdstuk 9 Een veilige basis...............................................................................................................11
Hoofdstuk 10 Persoonlijkheid in wording.............................................................................................12
Hoofdstuk 11 Gewetensvorming..........................................................................................................14
Hoofstuk 12 Agressie............................................................................................................................16
Hoofdstuk 13 Kinderangsten................................................................................................................18
Hoofdstuk 17 Plaats in de kinderrij.......................................................................................................20
Hoofdstuk 18 Meisjes en jongens.........................................................................................................22
Hoofdstuk 19 Sociale ontwikkeling.......................................................................................................23
,Hoofdstuk 1 De ontwikkeling van kinderen
Ontwikkeling is verandering. Die verandering wordt ook gezien als vooruitgang.
Genen zijn de informatiedragende eenheden in het DNA, verspreid liggend over de chromosomen.
Behaviorisme en maturisme
Behaviorisme: aanleg betekent ‘leermogelijkheid’
Maturisme: aanleg betekent ‘aanwezig programma’
Behaviorisme: prikkel voor ontwikkeling komt van buiten af
Maturisme: prikkel voor ontwikkeling komt van binnenuit
Behaviorisme: verschillen ontstaan door verschil in omgeving
Maturisme: verschillen ontstaan door verschil in aanleg
Milieu sluit aan bij de aanleg
Passief: de omgeving die ouders creëren, past bij het kind omdat hij genetisch op hen lijkt
Evocatief: het kind roept al naargelang van zijn aanleg in zijn omgeving bepaalde reacties wel of juist
niet op
Actief: het kind neemt uit de omgeving alleen datgene op wat aansluit bij zijn aanleg
Ontwikkeling vindt plaats doordat kinderen zich op een gegeven moment realiseren dat hun
bestaande manier van denken – constructie – niet meer klopt. Het verstandelijke evenwicht tussen
hen en de dingen en verschijnselen om hen heen is verstoord. Via een nieuw denkpatroon moet dat
worden hersteld.
In veel theorieën wordt de ontwikkeling onderverdeeld in fasen. In elk daarvan hebben de
verschillende facetten van het kinderlijk gedrag en beleven heel eigen kenmerken. Een voorbeeld is
bijvoorbeeld Erik Erikson. De een zegt dat je een fase niet kunt overslaan en dat je eerst de ene fase
af moet ronden voordat je naar de volgende kunt gaan. De ander zegt dat de volgende fase eraan
wordt toegevoegd.
Fasetheorieën kennen een:
- Kritieke periode: als in een bepaalde rijpingsfase een bepaalde ervaring ontbreekt, is er
onherroepelijk schade
- Gevoelige periode: in een bepaalde rijpingsfase is een bepaalde ervaring optimaal, maar later
kan ook nog
Er wordt onderscheid gemaakt tussen biologisch primaire vermogens en biologisch secundaire
vermogens. De mondelinge taalverwerving is een primair vermogen en vrijwel alle kinderen leren
hun moedertaal spelenderwijs. Dat hoef je hen niet apart te leren. Secundaire vermogens verwerf je
met moeite en veel oefening, zoals lezen en schrijven.
, Hoofdstuk 2 Moeders, baby’s en vaders
Voor een kind verloopt de overgang uit de baarmoeder naar de buitenwereld minder heftig als het
op moeders warme lichaam wordt gelegd. Dit komt doordat de tastzintuigen van de baby erg
gevoelig zijn op dat moment, de baby hoort het hart kloppen zoals vóór de geboorte en ruikt de
lichaamsgeur van de moeder, wat meteen vertrouwd maakt met de geur die de baby tijdens het
voeden steeds zal ruiken.
Oogcontact blijkt belangrijk te zijn bij het hechten van het kind. De moeder zal dus de baby ook zo
leggen dat ze haar baby recht in de ogen kan aankijken met een afstand van ongeveer 20 cm. Dit gaat
onbewust.
Voor de hechting tussen moeder en kind is huid op huid contact erg belangrijk. Lukt borstvoeding
niet is een flesje ook oké, als de baby maar wel dicht tegen de moeder wordt aangehouden.
We beginnen in de baarmoeder allemaal als meisje. Pas ergens tussen de zesde en negende week
gaat het Y-chromosoom aanzetten tot de aanmaak van mannelijke geslachtshormonen en ontwikkelt
zich een jongetje. Als dat Y-chromosoom door welke oorzaak dan ook zijn werk niet kan doen, blijft
de in aanleg mannelijke vrucht een meisje.
Verschillen tussen pasgeboren jongens en meisje:
- Jongetjes: kwetsbaarder, zwaarder, langer, beweeglijker, sneller uit hun doen door
onbekende prikkels, gevoeliger voor wat er is te zien
- Meisjes: steviger botten, zuigen sneller en langer, zijn gemakkelijker in aanpassing aan
onbekende prikkels, gevoeliger voor wat er te horen is
Een belangrijk aanlegverschil tussen baby’s is hun temperament. Dat is onder andere de mate van
hun emotionaliteit en activiteit.
Voor ouders zijn de moeilijke momenten als hun baby huilt. Als moeders altijd en snel reageren, zo
bleek uit onderzoek, neemt het huilen langzaamaan af. Het heeft namelijk een communicatieve
functie, het is eigenlijk de enige taal die een zuigeling kan spreken om een behoefte te uiten. Ouders
hoeven niet bang te zijn om hun baby de eerste maanden op die manier te verwennen. Een baby
gaat niet steeds meer huilen, omdat het zo’n fijn effect heeft.
Bij huilbaby’s is het belangrijkste advies een zo groot mogelijke regelmaat in de verzorging en in
tegenstelling tot bij niet zo veel huilende baby’s niet meteen op het huilen te reageren, maar hen
letterlijk maar even met rust laten. Of, als je het oppakt, het heel rustig bij je te houden, ook al stopt
het huilen niet. Ook blijkt dat het inbakeren van zulke kinderen, jonger dan acht weken, rustiger te
maken. Doordat ze in hun bewegingen worden belemmerd, krijgen ze minder prikkels vanuit hun
lijfje.
Wat op het moederen van invloed is:
- Karaktereigenschappen
- Jeugdervaringen
- Inlevingsvermogen
- Leeftijd
- Alleenstaand of niet
- Wel of geen baan
Hoofdstuk 1 De ontwikkeling van kinderen............................................................................................2
Hoofdstuk 2 Moeders, baby’s en vaders................................................................................................3
Hoofdstuk 3 Zintuigen............................................................................................................................5
Hoofdstuk 4 Lichaamsbeheersing...........................................................................................................6
Hoofdstuk 5 Hoe leren kinderen?...........................................................................................................7
Hoofdstuk 8 Zelfbesef en zelfbeeld........................................................................................................9
Hoofdstuk 9 Een veilige basis...............................................................................................................11
Hoofdstuk 10 Persoonlijkheid in wording.............................................................................................12
Hoofdstuk 11 Gewetensvorming..........................................................................................................14
Hoofstuk 12 Agressie............................................................................................................................16
Hoofdstuk 13 Kinderangsten................................................................................................................18
Hoofdstuk 17 Plaats in de kinderrij.......................................................................................................20
Hoofdstuk 18 Meisjes en jongens.........................................................................................................22
Hoofdstuk 19 Sociale ontwikkeling.......................................................................................................23
,Hoofdstuk 1 De ontwikkeling van kinderen
Ontwikkeling is verandering. Die verandering wordt ook gezien als vooruitgang.
Genen zijn de informatiedragende eenheden in het DNA, verspreid liggend over de chromosomen.
Behaviorisme en maturisme
Behaviorisme: aanleg betekent ‘leermogelijkheid’
Maturisme: aanleg betekent ‘aanwezig programma’
Behaviorisme: prikkel voor ontwikkeling komt van buiten af
Maturisme: prikkel voor ontwikkeling komt van binnenuit
Behaviorisme: verschillen ontstaan door verschil in omgeving
Maturisme: verschillen ontstaan door verschil in aanleg
Milieu sluit aan bij de aanleg
Passief: de omgeving die ouders creëren, past bij het kind omdat hij genetisch op hen lijkt
Evocatief: het kind roept al naargelang van zijn aanleg in zijn omgeving bepaalde reacties wel of juist
niet op
Actief: het kind neemt uit de omgeving alleen datgene op wat aansluit bij zijn aanleg
Ontwikkeling vindt plaats doordat kinderen zich op een gegeven moment realiseren dat hun
bestaande manier van denken – constructie – niet meer klopt. Het verstandelijke evenwicht tussen
hen en de dingen en verschijnselen om hen heen is verstoord. Via een nieuw denkpatroon moet dat
worden hersteld.
In veel theorieën wordt de ontwikkeling onderverdeeld in fasen. In elk daarvan hebben de
verschillende facetten van het kinderlijk gedrag en beleven heel eigen kenmerken. Een voorbeeld is
bijvoorbeeld Erik Erikson. De een zegt dat je een fase niet kunt overslaan en dat je eerst de ene fase
af moet ronden voordat je naar de volgende kunt gaan. De ander zegt dat de volgende fase eraan
wordt toegevoegd.
Fasetheorieën kennen een:
- Kritieke periode: als in een bepaalde rijpingsfase een bepaalde ervaring ontbreekt, is er
onherroepelijk schade
- Gevoelige periode: in een bepaalde rijpingsfase is een bepaalde ervaring optimaal, maar later
kan ook nog
Er wordt onderscheid gemaakt tussen biologisch primaire vermogens en biologisch secundaire
vermogens. De mondelinge taalverwerving is een primair vermogen en vrijwel alle kinderen leren
hun moedertaal spelenderwijs. Dat hoef je hen niet apart te leren. Secundaire vermogens verwerf je
met moeite en veel oefening, zoals lezen en schrijven.
, Hoofdstuk 2 Moeders, baby’s en vaders
Voor een kind verloopt de overgang uit de baarmoeder naar de buitenwereld minder heftig als het
op moeders warme lichaam wordt gelegd. Dit komt doordat de tastzintuigen van de baby erg
gevoelig zijn op dat moment, de baby hoort het hart kloppen zoals vóór de geboorte en ruikt de
lichaamsgeur van de moeder, wat meteen vertrouwd maakt met de geur die de baby tijdens het
voeden steeds zal ruiken.
Oogcontact blijkt belangrijk te zijn bij het hechten van het kind. De moeder zal dus de baby ook zo
leggen dat ze haar baby recht in de ogen kan aankijken met een afstand van ongeveer 20 cm. Dit gaat
onbewust.
Voor de hechting tussen moeder en kind is huid op huid contact erg belangrijk. Lukt borstvoeding
niet is een flesje ook oké, als de baby maar wel dicht tegen de moeder wordt aangehouden.
We beginnen in de baarmoeder allemaal als meisje. Pas ergens tussen de zesde en negende week
gaat het Y-chromosoom aanzetten tot de aanmaak van mannelijke geslachtshormonen en ontwikkelt
zich een jongetje. Als dat Y-chromosoom door welke oorzaak dan ook zijn werk niet kan doen, blijft
de in aanleg mannelijke vrucht een meisje.
Verschillen tussen pasgeboren jongens en meisje:
- Jongetjes: kwetsbaarder, zwaarder, langer, beweeglijker, sneller uit hun doen door
onbekende prikkels, gevoeliger voor wat er is te zien
- Meisjes: steviger botten, zuigen sneller en langer, zijn gemakkelijker in aanpassing aan
onbekende prikkels, gevoeliger voor wat er te horen is
Een belangrijk aanlegverschil tussen baby’s is hun temperament. Dat is onder andere de mate van
hun emotionaliteit en activiteit.
Voor ouders zijn de moeilijke momenten als hun baby huilt. Als moeders altijd en snel reageren, zo
bleek uit onderzoek, neemt het huilen langzaamaan af. Het heeft namelijk een communicatieve
functie, het is eigenlijk de enige taal die een zuigeling kan spreken om een behoefte te uiten. Ouders
hoeven niet bang te zijn om hun baby de eerste maanden op die manier te verwennen. Een baby
gaat niet steeds meer huilen, omdat het zo’n fijn effect heeft.
Bij huilbaby’s is het belangrijkste advies een zo groot mogelijke regelmaat in de verzorging en in
tegenstelling tot bij niet zo veel huilende baby’s niet meteen op het huilen te reageren, maar hen
letterlijk maar even met rust laten. Of, als je het oppakt, het heel rustig bij je te houden, ook al stopt
het huilen niet. Ook blijkt dat het inbakeren van zulke kinderen, jonger dan acht weken, rustiger te
maken. Doordat ze in hun bewegingen worden belemmerd, krijgen ze minder prikkels vanuit hun
lijfje.
Wat op het moederen van invloed is:
- Karaktereigenschappen
- Jeugdervaringen
- Inlevingsvermogen
- Leeftijd
- Alleenstaand of niet
- Wel of geen baan
