Hs 5: Tijd van Ontdekkers en Hervormers, 1500-1600
Kenmerkend Aspect: De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke
kerk in West-Europa tot gevolg had.
De reformatie is begonnen bij de pioniers
- John Wycliffe, een Engelsman. Hij pleitte als enige voor het gebruik van de Bijbel als
enige bron van het geloof. De ceremonies leidden volgens hem af van waarachtig
geloven.
- De Tsjech Johannes Hus zei dat niet de paus, maar alleen Christus aan het hoofd
van de kerk stond. Hij vond de kerkelijke ambten, de corruptie en de handel in aflaten
belachelijk. Ook vond hij dat het volk de Bijbel in zijn eigen volkstaal moest kunnen
lezen.
- Geert Grote, grondlegger van de Moderne Devotie, stichtte in Deventer een
kloosterorde. Deze devotie beïnvloedde de samenleving ook enorm. Erasmus heeft
bij deze orde onderwijs gevolgd.
Deze pioniers hadden ook een aantal kritiekpunten op de kerk
- De paus had te veel verschillende functies zoals vorst en te veel rijkdommen zoals
paleizen en een hofhouding. Ook had hij politieke invloed en voerde hij oorlogen. Dat
stond te ver van het sobere beeld wat het christendom oorspronkelijk had.
- Veel priesters hadden geen opleiding gehad en konden geen Latijn, de taal van de
Bijbel. Ook hadden sommigen een vrouw en kinderen, terwijl dat volgens de regels
helemaal niet mag.
- De handel in aflaten
Maarten Luther zette vaart achter de reformatie dit deed hij door in 1517, 95 stellingen te
publiceren tegen misstanden in de kerk. Hij vond dat de levenswijze van de geestelijken
(luxe) en de dubbelrollen (wereldlijke leven) niet kunnen voor iemand van de hoge
geestelijkheid. Hij wilde een kerkhervorming of reformatie. Hij vond ook dat alleen God
vergiffenis kon schenken aan iemand die had gezondigd. De handel in aflaten en het
biechten was dus onzin volgens hem. Hij wilde de rol van de priester kleiner maken. Hij
gebruikte voor zijn vertaling van de Bijbel de vertaling van Erasmus en vertaalde de Bijbel in
het Duits, omdat hij vond dat een gelovige genoeg moest hebben aan de Bijbeltekst.
De paus en keizer Karel V waren hier niet blij mee. De paus deed Luther in de kerkelijke
ban. Dat betekende dat Luther niet meer welkom was in de kerkelijke gemeenschap. Karel V
was het helemaal eens met de paus. Hij wilde de eenheid in zijn rijk behouden en kon
iemand als Luther, die de mensen een ander geloof aan wilde praten, niet gebruiken in zijn
rijk waar iedereen hetzelfde geloofde. Op de Rijksdag te Worms in 1521 is Luther dus
uiteindelijk ook door Karel V in de wereldlijke ban gedaan.
Een belangrijk maatschappelijk gevolg van de actie van Luther, waren de
Boerenopstanden. Terwijl de hoge adel centraliseerden en steeds meer belasting ging
innen, bleef de lage adel nog steeds afhankelijk van de pachten. Die konden niet zomaar
Kenmerkend Aspect: De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke
kerk in West-Europa tot gevolg had.
De reformatie is begonnen bij de pioniers
- John Wycliffe, een Engelsman. Hij pleitte als enige voor het gebruik van de Bijbel als
enige bron van het geloof. De ceremonies leidden volgens hem af van waarachtig
geloven.
- De Tsjech Johannes Hus zei dat niet de paus, maar alleen Christus aan het hoofd
van de kerk stond. Hij vond de kerkelijke ambten, de corruptie en de handel in aflaten
belachelijk. Ook vond hij dat het volk de Bijbel in zijn eigen volkstaal moest kunnen
lezen.
- Geert Grote, grondlegger van de Moderne Devotie, stichtte in Deventer een
kloosterorde. Deze devotie beïnvloedde de samenleving ook enorm. Erasmus heeft
bij deze orde onderwijs gevolgd.
Deze pioniers hadden ook een aantal kritiekpunten op de kerk
- De paus had te veel verschillende functies zoals vorst en te veel rijkdommen zoals
paleizen en een hofhouding. Ook had hij politieke invloed en voerde hij oorlogen. Dat
stond te ver van het sobere beeld wat het christendom oorspronkelijk had.
- Veel priesters hadden geen opleiding gehad en konden geen Latijn, de taal van de
Bijbel. Ook hadden sommigen een vrouw en kinderen, terwijl dat volgens de regels
helemaal niet mag.
- De handel in aflaten
Maarten Luther zette vaart achter de reformatie dit deed hij door in 1517, 95 stellingen te
publiceren tegen misstanden in de kerk. Hij vond dat de levenswijze van de geestelijken
(luxe) en de dubbelrollen (wereldlijke leven) niet kunnen voor iemand van de hoge
geestelijkheid. Hij wilde een kerkhervorming of reformatie. Hij vond ook dat alleen God
vergiffenis kon schenken aan iemand die had gezondigd. De handel in aflaten en het
biechten was dus onzin volgens hem. Hij wilde de rol van de priester kleiner maken. Hij
gebruikte voor zijn vertaling van de Bijbel de vertaling van Erasmus en vertaalde de Bijbel in
het Duits, omdat hij vond dat een gelovige genoeg moest hebben aan de Bijbeltekst.
De paus en keizer Karel V waren hier niet blij mee. De paus deed Luther in de kerkelijke
ban. Dat betekende dat Luther niet meer welkom was in de kerkelijke gemeenschap. Karel V
was het helemaal eens met de paus. Hij wilde de eenheid in zijn rijk behouden en kon
iemand als Luther, die de mensen een ander geloof aan wilde praten, niet gebruiken in zijn
rijk waar iedereen hetzelfde geloofde. Op de Rijksdag te Worms in 1521 is Luther dus
uiteindelijk ook door Karel V in de wereldlijke ban gedaan.
Een belangrijk maatschappelijk gevolg van de actie van Luther, waren de
Boerenopstanden. Terwijl de hoge adel centraliseerden en steeds meer belasting ging
innen, bleef de lage adel nog steeds afhankelijk van de pachten. Die konden niet zomaar
