Energierecht
Week 1
Ontwikkeling van het Europese Recht
3 Verdragen, 6 lidstaten (BeNeLux, West-Dtl, FR en IT).
1951 EGKS Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
1957 EEG Europese Economische Gemeenschap
1957 EURATOM Europese Gemeenschap voor Atoomenergie
o Belangrijke concepten: Europees recht is van een autonome bron en boven
nationaal recht, vrij verkeer van goederen en economische samenwerking.
Costa/ENEL en Van Gend & Loos
1973: Toetreding van Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken.
1981: Toetreding van Griekenland
1986: Toetreding van Spanje en Portugal
1986: Europese Akte. Introductie interne markt principe.
1988: 1988 Commission Working Document.
1992: Verdrag van Maastricht. Introductie EU bestaande uit 3 pijlers:
o EG
o Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
o Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken
Verdrag van Amsterdam (1997)
Nice (2001)
Grondwettelijk Verdrag (2004)
Verdrag van Lissabon (2007)
o Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
o Verdrag van de Europese Unie
Brexit (2016)
o Trade & Cooperation Agreement
Instellingen van de EU
Europees Parlement
o Budgetrecht, medewetgever, toezicht op de Commissie, Europese politieke
partijen
Europese Raad
o Zet de strategische lijnen uit, bestaat uit regeringsleiders
Raad
o Budgetrecht, medewetgever, bestaat uit de ministers die het aangaat
Europese Commissie
o Dagelijks bestuur en recht van initiatief voor wetgeving
Hof van Justitie van de Europese Unie
Bronnen van EU recht
o Verdragen: VWEU en VEU
o Verordeningen: Direct van toepassing
o Richtlijnen: Moeten worden geïmplementeerd
o Soft Law: bijv. Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
o Jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie
,Het hart van de EU
Vier fundamentele vrijheden
o Vrij verkeer van goederen
o Vrij verkeer van diensten
o Vrij verkeer van personen
o Vrij verkeer van kapitaal
Mededingingsrecht: Kartelverbod; Verbod op misbruik van een dominante marktpositie;
Verbod op Staatssteun
Van pakket naar pakket
o 1996/1998: Richtlijn 96/92/EG interne markt voor elektriciteit; Richtlijn 98/30/EG
interne markt voor aardgas.
o Management ontvlechting en onafhankelijk netbeheer.
o 2003: Tweede Energiepakket
o Richtlijn 2003/54/EG voor elektriciteit; Richtlijn 2003/55/EG voor aardgas
o Verordening (EG) 1228/2003 voor elektriciteit; Verordening (EG) 1775/2005
voor aardgas
o Juridische ontvlechten, vrije keuze van energieleveranciers en regulering van
grensoverschrijdende handel in energie.
o Nederland heeft deze richtlijnen geïmplementeerd in de Elektriciteitswet 1998 en de
Gaswet (die zijn sinds hun inwerkingtreding op 1-8-1998 en 1-8-2000 herhaaldelijk
gewijzigd.
o 2009: Derde energiepakket
o Richtlijn 2009/72/EG voor elektriciteit; Richtlijn 2009/73/EC voor aardgas
o Verordening (EG) 713/2009 voor ACER; Verordening (EG) 714/2009 voor
elektriciteit; Verordening (EG) 715/2009 voor aardgas
o Richtlijn 2009/28/EG voor hernieuwbare energie
Wat is ACER? Wat doet ACER?
Europees Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER)
Eigendomsontvlechting, netwerkcodes voor grensoverschrijdende handel en de 20-20-20
doelen (20% minder broeikasgassen dan in 1990, 20% van de energie afkomstig uit
hernieuwbare bronnen en de energie-efficiëntie met 20% verhogen)
Clean energy package (schone energie voor alle Europeanen)
o Richtlijn (EU) 2019/944 voor elektriciteit; Richtlijn (EU) 2019/692 amendeert de
gasrichtlijn uit 2009
o Verordening (EU) 2019/943 voor elektriciteit
o Richtlijn (EU) 2018/2001 voor hernieuwbare energie; Verordening (EU) 2018/1999
voor bestuur van de Energy Union.
o Energy Union heeft als doel de afhankelijkheid en invoer van (fossiele)
brandstoffen te reduceren en broeikaseffecten te minderen
o Meer bevoegdheden ACER m.b.t. grensoverschrijdende maatregelen
o Minder top-down, maar meer bottom-up met de consument in de hoofdrol.
o Meer aandacht voor klimaat en hernieuwbare energie
, 5de energiepakket
Fit for 55” -> Het doel van dit pakket was om de energiedoelstellingen van de EU af te
stemmen op de nieuwe Europese klimaatambities voor 2030 en 2050.
Maar dan inval Rusland in Oekraïne:
o doel om de invoer van fossiele energie uit Rusland uit te faseren
o de energie-invoer te diversifiëren
o energiebesparende maatregelen in te voeren
o en versneld over te stappen op hernieuwbare energie
De energiewet
o Goedgekeurd in 1e en 2e kamer, inwerkingtreding waarschijnlijk vanaf 1-1-2025
o Meer rechten en bescherming aan consument (o.a. huishoudens, zelfstandigen en
kleine bedrijven)
o Bijvoorbeeld op het gebied van transparante voorwaarden en betere
bescherming bij facturering van energiecontracten en een faillissement van de
energieleverancier.
o Alle energieleveranciers worden verplicht om ook een vast (model)contract aan te
bieden van minimaal 1 jaar. De minimale eisen voor het verkrijgen en behouden van
een leveringsvergunning worden bovendien aangescherpt.
Marktliberalisering en marktintegratie
o Twee zijden van de dezelfde medaille
o Marktliberalisering
o Liberalisering is het opheffen door de overheid van beperkingen om tot een
bepaalde markt toe te treden en daarmee concurrentie toestaan.
Voorbeeld: minder overheidsbeperkingen en -reguleringen op de
markt, zodat de markt primair wordt gecontroleerd door vraag en
aanbod. Liberalisering is het creëren van de voorwaarden voor
marktwerking. Voorbeeld door wettelijk vast te leggen dat er, om
concurrentie te stimuleren, geen belemmeringen mogen bestaan voor
het toetreden van nieuwe spelers tot een markt. -> toetreden van
meerdere aanbieders op de E-markt en onafhankelijke netbeheerder
o Marktintegratie
o De Europese Unie wil er door middel van marktintegratie voor zorgen dat de
economieën van lidstaten
Voorbeeld: meer economische samenwerking tussen lidstaten.
Voorbeeld: Vroeger: fabrikant fietsen in Friesland, redelijk succesvol
met een fabriek. De ondernemer denkt op enig moment te gaan
uitvoeren naar Dtl. Allemaal grote problemen, invoerrechten,
douanerechten. Wettelijke regels in Duitsland zijn heel anders,
verschillende munteenheid. -> Interne markt Art. 3 lid 3 EU-verdrag.
Week 1
Ontwikkeling van het Europese Recht
3 Verdragen, 6 lidstaten (BeNeLux, West-Dtl, FR en IT).
1951 EGKS Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
1957 EEG Europese Economische Gemeenschap
1957 EURATOM Europese Gemeenschap voor Atoomenergie
o Belangrijke concepten: Europees recht is van een autonome bron en boven
nationaal recht, vrij verkeer van goederen en economische samenwerking.
Costa/ENEL en Van Gend & Loos
1973: Toetreding van Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken.
1981: Toetreding van Griekenland
1986: Toetreding van Spanje en Portugal
1986: Europese Akte. Introductie interne markt principe.
1988: 1988 Commission Working Document.
1992: Verdrag van Maastricht. Introductie EU bestaande uit 3 pijlers:
o EG
o Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
o Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken
Verdrag van Amsterdam (1997)
Nice (2001)
Grondwettelijk Verdrag (2004)
Verdrag van Lissabon (2007)
o Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
o Verdrag van de Europese Unie
Brexit (2016)
o Trade & Cooperation Agreement
Instellingen van de EU
Europees Parlement
o Budgetrecht, medewetgever, toezicht op de Commissie, Europese politieke
partijen
Europese Raad
o Zet de strategische lijnen uit, bestaat uit regeringsleiders
Raad
o Budgetrecht, medewetgever, bestaat uit de ministers die het aangaat
Europese Commissie
o Dagelijks bestuur en recht van initiatief voor wetgeving
Hof van Justitie van de Europese Unie
Bronnen van EU recht
o Verdragen: VWEU en VEU
o Verordeningen: Direct van toepassing
o Richtlijnen: Moeten worden geïmplementeerd
o Soft Law: bijv. Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
o Jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie
,Het hart van de EU
Vier fundamentele vrijheden
o Vrij verkeer van goederen
o Vrij verkeer van diensten
o Vrij verkeer van personen
o Vrij verkeer van kapitaal
Mededingingsrecht: Kartelverbod; Verbod op misbruik van een dominante marktpositie;
Verbod op Staatssteun
Van pakket naar pakket
o 1996/1998: Richtlijn 96/92/EG interne markt voor elektriciteit; Richtlijn 98/30/EG
interne markt voor aardgas.
o Management ontvlechting en onafhankelijk netbeheer.
o 2003: Tweede Energiepakket
o Richtlijn 2003/54/EG voor elektriciteit; Richtlijn 2003/55/EG voor aardgas
o Verordening (EG) 1228/2003 voor elektriciteit; Verordening (EG) 1775/2005
voor aardgas
o Juridische ontvlechten, vrije keuze van energieleveranciers en regulering van
grensoverschrijdende handel in energie.
o Nederland heeft deze richtlijnen geïmplementeerd in de Elektriciteitswet 1998 en de
Gaswet (die zijn sinds hun inwerkingtreding op 1-8-1998 en 1-8-2000 herhaaldelijk
gewijzigd.
o 2009: Derde energiepakket
o Richtlijn 2009/72/EG voor elektriciteit; Richtlijn 2009/73/EC voor aardgas
o Verordening (EG) 713/2009 voor ACER; Verordening (EG) 714/2009 voor
elektriciteit; Verordening (EG) 715/2009 voor aardgas
o Richtlijn 2009/28/EG voor hernieuwbare energie
Wat is ACER? Wat doet ACER?
Europees Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER)
Eigendomsontvlechting, netwerkcodes voor grensoverschrijdende handel en de 20-20-20
doelen (20% minder broeikasgassen dan in 1990, 20% van de energie afkomstig uit
hernieuwbare bronnen en de energie-efficiëntie met 20% verhogen)
Clean energy package (schone energie voor alle Europeanen)
o Richtlijn (EU) 2019/944 voor elektriciteit; Richtlijn (EU) 2019/692 amendeert de
gasrichtlijn uit 2009
o Verordening (EU) 2019/943 voor elektriciteit
o Richtlijn (EU) 2018/2001 voor hernieuwbare energie; Verordening (EU) 2018/1999
voor bestuur van de Energy Union.
o Energy Union heeft als doel de afhankelijkheid en invoer van (fossiele)
brandstoffen te reduceren en broeikaseffecten te minderen
o Meer bevoegdheden ACER m.b.t. grensoverschrijdende maatregelen
o Minder top-down, maar meer bottom-up met de consument in de hoofdrol.
o Meer aandacht voor klimaat en hernieuwbare energie
, 5de energiepakket
Fit for 55” -> Het doel van dit pakket was om de energiedoelstellingen van de EU af te
stemmen op de nieuwe Europese klimaatambities voor 2030 en 2050.
Maar dan inval Rusland in Oekraïne:
o doel om de invoer van fossiele energie uit Rusland uit te faseren
o de energie-invoer te diversifiëren
o energiebesparende maatregelen in te voeren
o en versneld over te stappen op hernieuwbare energie
De energiewet
o Goedgekeurd in 1e en 2e kamer, inwerkingtreding waarschijnlijk vanaf 1-1-2025
o Meer rechten en bescherming aan consument (o.a. huishoudens, zelfstandigen en
kleine bedrijven)
o Bijvoorbeeld op het gebied van transparante voorwaarden en betere
bescherming bij facturering van energiecontracten en een faillissement van de
energieleverancier.
o Alle energieleveranciers worden verplicht om ook een vast (model)contract aan te
bieden van minimaal 1 jaar. De minimale eisen voor het verkrijgen en behouden van
een leveringsvergunning worden bovendien aangescherpt.
Marktliberalisering en marktintegratie
o Twee zijden van de dezelfde medaille
o Marktliberalisering
o Liberalisering is het opheffen door de overheid van beperkingen om tot een
bepaalde markt toe te treden en daarmee concurrentie toestaan.
Voorbeeld: minder overheidsbeperkingen en -reguleringen op de
markt, zodat de markt primair wordt gecontroleerd door vraag en
aanbod. Liberalisering is het creëren van de voorwaarden voor
marktwerking. Voorbeeld door wettelijk vast te leggen dat er, om
concurrentie te stimuleren, geen belemmeringen mogen bestaan voor
het toetreden van nieuwe spelers tot een markt. -> toetreden van
meerdere aanbieders op de E-markt en onafhankelijke netbeheerder
o Marktintegratie
o De Europese Unie wil er door middel van marktintegratie voor zorgen dat de
economieën van lidstaten
Voorbeeld: meer economische samenwerking tussen lidstaten.
Voorbeeld: Vroeger: fabrikant fietsen in Friesland, redelijk succesvol
met een fabriek. De ondernemer denkt op enig moment te gaan
uitvoeren naar Dtl. Allemaal grote problemen, invoerrechten,
douanerechten. Wettelijke regels in Duitsland zijn heel anders,
verschillende munteenheid. -> Interne markt Art. 3 lid 3 EU-verdrag.
