Hoorcollege 1, 06-03-2020
Wat is ethiek en waar is ze goed voor?
Vandaag:
- Waarom ethiek?
- Verkenning, wat is ethiek?
- Waaraan ontlenen we standaarden van goed gedrag?
- Relatie tussen ethiek en sociale wetenschappen
Ethiek is een normatieve wetenschap. Wat mag/niet mag. Wat goed/niet goed is. Waardevol/ niet
waardevol. Ethiek vraagt naar standaarden naar grenzen van gedrag (wat hoort/ niet hoort). De
ethiek onderscheidt zich daarin met de sociale wetenschappen. Zij vragen naar de stand van zaken
en de werkelijkheid, niet vragen hoe het in elkaar zit maar vragen naar wat goed is. Het recht is ook
een normatieve wetenschap.
Waarom meer aandacht voor ethiek? Structurele factoren in de samenleving!
- Wegvallen strakke kaders (religie, politieke ideologieën); we moeten zelf ethisch ‘aan de slag
(individualisering) vragen stellen over goed en niet goed.
- Snelle veranderingen roepen nieuwe (ethische) vragen op (waarom wet/regelgeving en
protocollen niet direct een antwoord hebben) moet het nou wel anders of het gaat me niet
snel genoeg:
o Veranderingen vanwege globalisering (relativering van eigen cultuur … en reactie
daarop)
o Veranderingen vanwege technologische ontwikkelingen (digitalisering),
veranderingen over intimiteit bijvoorbeeld
o Nog meer oorzaken?
Mensen werden vroeger ingedeeld in grote structuren die bepaalden wat wel en niet goed was (bijv.
religie). Toen deze grote structuren wegvielen, moesten mensen zelf bepalen wat goed en fout is.
Mensen genoten van hun vrijheid. Hierdoor gingen mensen meer nadenken over wat goed en fout is.
Het is een voorwerp van discussie, vrijheid gaat samen met discussie.
Meer kaders dan alleen religie. ‘Wie voor een dubbeltje geboren wordt, wordt nooit een kwartje’. Als
je tot een bepaald segment geboren werd, was je verder leven al bepaald. De samenlevingsstructuur
werkte dus ook structurerend. Stemmen op politieke partijen behoorde ook tot de soort grote
structuur. Het zijn normerende kaders, kaders waarbinnen mensen hun gedrag sturen.
Veranderingen roepen ethische vragen op. Deze vragen worden niet altijd ondervangen wetten en
protocollen. Want die veranderingen zijn er voordat de regels en protocollen er zijn. Deze zijn niet
toereikend genoeg. Die veranderingen zijn er vanwege globalisering. Definitie: als ze in China ziek
worden, hebben wij er later last van (corona). Hiermee is de impact van globalisering sterk zichtbaar.
Het roept allerlei vragen op. Welke cultuur is beter? Moeten wij de andere cultuur respecteren?
Verandert onze vriendschap door social media? Verandert de aard van ons werk? Worden wij
overbodig gemaakt door de algoritmen?
Waarom meer aandacht voor ethiek?
- Veranderingen in de beroepssector: verzakelijking (nadruk op effectiviteit/efficiëntie). Meer
integrale aanpak en samenwerking. Samenwerken klinkt leuk maar roept ethische vragen op
en je neemt afstand van een situatie en stelt hier kritische vragen over.
o Wat betekent dat voor de waarden en normen in de beroepsgroepen?
o Wat betekent dit voor de privacy van de cliënt (wat wordt gedeeld)?
- Over deze veranderingen en de relevante waarden/normen spreken we sowieso. De ethische
theorieën helpen de discussie te structureren, en nom een richting te wijzen.
Wat is ethiek en waar is ze goed voor?
Vandaag:
- Waarom ethiek?
- Verkenning, wat is ethiek?
- Waaraan ontlenen we standaarden van goed gedrag?
- Relatie tussen ethiek en sociale wetenschappen
Ethiek is een normatieve wetenschap. Wat mag/niet mag. Wat goed/niet goed is. Waardevol/ niet
waardevol. Ethiek vraagt naar standaarden naar grenzen van gedrag (wat hoort/ niet hoort). De
ethiek onderscheidt zich daarin met de sociale wetenschappen. Zij vragen naar de stand van zaken
en de werkelijkheid, niet vragen hoe het in elkaar zit maar vragen naar wat goed is. Het recht is ook
een normatieve wetenschap.
Waarom meer aandacht voor ethiek? Structurele factoren in de samenleving!
- Wegvallen strakke kaders (religie, politieke ideologieën); we moeten zelf ethisch ‘aan de slag
(individualisering) vragen stellen over goed en niet goed.
- Snelle veranderingen roepen nieuwe (ethische) vragen op (waarom wet/regelgeving en
protocollen niet direct een antwoord hebben) moet het nou wel anders of het gaat me niet
snel genoeg:
o Veranderingen vanwege globalisering (relativering van eigen cultuur … en reactie
daarop)
o Veranderingen vanwege technologische ontwikkelingen (digitalisering),
veranderingen over intimiteit bijvoorbeeld
o Nog meer oorzaken?
Mensen werden vroeger ingedeeld in grote structuren die bepaalden wat wel en niet goed was (bijv.
religie). Toen deze grote structuren wegvielen, moesten mensen zelf bepalen wat goed en fout is.
Mensen genoten van hun vrijheid. Hierdoor gingen mensen meer nadenken over wat goed en fout is.
Het is een voorwerp van discussie, vrijheid gaat samen met discussie.
Meer kaders dan alleen religie. ‘Wie voor een dubbeltje geboren wordt, wordt nooit een kwartje’. Als
je tot een bepaald segment geboren werd, was je verder leven al bepaald. De samenlevingsstructuur
werkte dus ook structurerend. Stemmen op politieke partijen behoorde ook tot de soort grote
structuur. Het zijn normerende kaders, kaders waarbinnen mensen hun gedrag sturen.
Veranderingen roepen ethische vragen op. Deze vragen worden niet altijd ondervangen wetten en
protocollen. Want die veranderingen zijn er voordat de regels en protocollen er zijn. Deze zijn niet
toereikend genoeg. Die veranderingen zijn er vanwege globalisering. Definitie: als ze in China ziek
worden, hebben wij er later last van (corona). Hiermee is de impact van globalisering sterk zichtbaar.
Het roept allerlei vragen op. Welke cultuur is beter? Moeten wij de andere cultuur respecteren?
Verandert onze vriendschap door social media? Verandert de aard van ons werk? Worden wij
overbodig gemaakt door de algoritmen?
Waarom meer aandacht voor ethiek?
- Veranderingen in de beroepssector: verzakelijking (nadruk op effectiviteit/efficiëntie). Meer
integrale aanpak en samenwerking. Samenwerken klinkt leuk maar roept ethische vragen op
en je neemt afstand van een situatie en stelt hier kritische vragen over.
o Wat betekent dat voor de waarden en normen in de beroepsgroepen?
o Wat betekent dit voor de privacy van de cliënt (wat wordt gedeeld)?
- Over deze veranderingen en de relevante waarden/normen spreken we sowieso. De ethische
theorieën helpen de discussie te structureren, en nom een richting te wijzen.
