Immunologie 1
Chapter 1 Overview of The Immune System
Immuniteit → beschermende toestand bij organismen tegen infectieziekten veroorzaakt door
bacteriën, virussen en lichaamsvreemde cellen of moleculen. Als je immuun bent heb je
immuniteit opgebouwd en ben je immuun voor de rest van je leven.
Het immuunsysteem is ontwikkeld om een organisme te beschermen tegen pathogenen.
Immuunsysteem heeft twee hoofdzaken:
1. Herkennen en vernietigen van lichaamsvreemde elementen (niet-eigen, antigeen)
a. Bescherming tegen infectieziekten
2. Heken lichaamseigen cellen maar val deze niet aan (eigen)
a. Auto Immuunziekte → het immuunsysteem valt lichaamseigen cellen aan
i. Hierbij ziet het immuunsysteem ‘eigen’ als lichaamsvreemd
Edward Jenner (1749-1823)
→ een van de grondleggers van de immunologie
- Bedacht het eerste vaccin*
- Mensen die in contact kwamen met koeien kregen pok-achtige structuren op
de handen máár waren beschermd tegen het humane pokkenvirus
- Het koeien pokkenvirus was minder agressief (kan zich minder snel
vermenigvuldigen) waardoor deze variant niet dodelijk was
*Vaccin → middel dat bij een persoon (of dier) een immuunrespons opwekt zonder hem ziek
te maken gevolgd door immuniteit. Het lichaam is nu is staat om extreem specifieke en
langlevende (je gehele leven) geheugencellen te maken tegen de gastheer. Voor dit proces
wordt een verouderde of verzwakte ziekteverwekker gebruikt.
Geert Reinders (1737-1815)
→ eerste ontdekker van de immunologie
- Een koe die runderpest hebben gehad (en genezen zijn), gaf kalveren die de eerste
maanden van het leven beschermd waren tegen runderpest
- Passieve immuniteit → bescherming tegen ziekteverwekkers die ontstaat door
het direct toedienen van antistoffen (antilichamen)
- Wanneer de kalveren werden ingeënt met het runderpestvirus tijdens die eerste
maanden traden ziekteverschijnselen op maar waren daarna jarenlang beschermd
- Actieve immuniteit → het opwekken van immuniteit na blootstelling aan een
antigeen (lichaamsvreemde stoffen) waardoor jarenlange immuniteit ontstaat
(geheugencellen)
, - Door inenting van deze dieren meerdere malen met tussenpozen te herhalen, wordt
de bescherming vergroot → boosting
- De bescherming is nu voor langere tijd actief → immunologisch geheugen
Antibiotica (1920)
→ chemische middelen die zijn ontworpen om bepaalde bacteriën te vernietigen
- Niet effectief tegen alle micro-organismen
- Antibioticaresistentie zorgt ervoor dat er oneindig veel nieuwe antibiotica moeten
worden ontwikkeld
Pathogeniciteit
→ het ene micro-organisme is ‘pathogener’ dan het andere micro-organisme
- Dit heeft ermee te maken waar in het lichaam het organisme zich bevindt
- Een organisme dat binnen kan dringen in het lichaam, en hier kan delen, is
pathogener dan organismen welke op de huid blijven zitten.
- Een organisme welke normaal gesproken zich op de huid bevindt hoeft niet
pathogeen te zijn, maar wanneer dit organisme binnendringt, kan deze wel als
pathogeen beschouwd worden
- Immuunreacties worden snel aangepast aan het type betrokken organisme en is
afhankelijk van de structuur van de pathogeen en zijn locatie
- We worden vier groepen onderscheiden op basis van hun gedeelde kenmerken:
virussen, bacteriën, schimmels en parasieten
Kudde immuniteit
→ als een bepaald percentage in een omgeving gevaccineerd is, is een ongevaccineerd
individu ook beschermd
- Het virus wordt door gevaccineerden zo snel opgeruimd dat de kans klein is dat het
virus een ongevaccineerd individu bereikt
- Hoe minder mensen in de omgeving worden ingeënt hoe minder beschermd de
ongevaccineerden zijn
Antigen vs antilichaam
- Antigeen → elke stof dat bindt specifiek tegen een antilichaam of T-celreceptor
- Synoniem voor immunogen
- B en T cellen zijn specifiek voor een enkel antigeen
- Activatie van een B of T cel aan een antigeen resulteert in proliferatie
→ het vormen van een groot aantal klonen
- Antilichaam → eiwit dat wordt gevormd door het afweersysteem van het lichaam
wanneer deze een antigeen detecteert
- Antilichamen herkennen antigenen en hechten eraan om de antigenen
onschadelijk te maken
, Aangeboren en verworven immuunsysteem
→ in een reactie op pathogenen gebruikt het immuunsysteem twee onderling verbonden
systemen:
1. Aangeboren immuunsysteem → snelle maar geen specifieke werking
a. First line of defense
i. Huid, trilharen → voorkomt het binnendringen van pathogenen
1. Metaplasie → reversibel proces, waarbij een bepaald soort
epitheel wordt vervangen door een ander soort epitheel
a. Kan veroorzaakt worden door virussen of roken
b. Aanleiding tot bacteriële infecties (bacteriën kunnen
beter hechten zonder bijvoorbeeld trilharen)
ii. Slijmvliezen → houdt binnendringers vast en voert ze af
iii. Speeksel, tranen, zweet → zorgen voor een lage pH waarbij micro-
organismen niet kunnen overleven.
1. Bevatten lysozymen → enzymen die de celwand van bacteriën
afbreekt (vooral grampositieve bacteriën)
b. Second line of defence
i. Fagocyterende cellen en eiwitten
1. Monocyten (ontwikkelt zich tot macrofagen) of DC cellen
a. Boonvormige kern
b. Fagocyteert pathogenen
c. Herkent zijn doel door chemische gradiënt ontstaan
door de bacterie
d. Circuleren rond in het bloed
2. Dendritische cellen (DC cellen)
a. Bevinden zich in weefsels die in contact staan met de
buitenwereld (huid, longen)
b. Stimuleren het verworven immuunsysteem
ii. Antimicrobiële eiwitten → herkennen pathogenen en brengen hierdoor
twee reacties op gang
1. Cytokines → wordt uitgescheiden door geïnfecteerde cellen en
informeren naastgelegen cellen
2. Complement systeem
iii. Ontstekingsreactie → wordt op gang gebracht bij beschadiging of
infectie van een weefsel
Chapter 1 Overview of The Immune System
Immuniteit → beschermende toestand bij organismen tegen infectieziekten veroorzaakt door
bacteriën, virussen en lichaamsvreemde cellen of moleculen. Als je immuun bent heb je
immuniteit opgebouwd en ben je immuun voor de rest van je leven.
Het immuunsysteem is ontwikkeld om een organisme te beschermen tegen pathogenen.
Immuunsysteem heeft twee hoofdzaken:
1. Herkennen en vernietigen van lichaamsvreemde elementen (niet-eigen, antigeen)
a. Bescherming tegen infectieziekten
2. Heken lichaamseigen cellen maar val deze niet aan (eigen)
a. Auto Immuunziekte → het immuunsysteem valt lichaamseigen cellen aan
i. Hierbij ziet het immuunsysteem ‘eigen’ als lichaamsvreemd
Edward Jenner (1749-1823)
→ een van de grondleggers van de immunologie
- Bedacht het eerste vaccin*
- Mensen die in contact kwamen met koeien kregen pok-achtige structuren op
de handen máár waren beschermd tegen het humane pokkenvirus
- Het koeien pokkenvirus was minder agressief (kan zich minder snel
vermenigvuldigen) waardoor deze variant niet dodelijk was
*Vaccin → middel dat bij een persoon (of dier) een immuunrespons opwekt zonder hem ziek
te maken gevolgd door immuniteit. Het lichaam is nu is staat om extreem specifieke en
langlevende (je gehele leven) geheugencellen te maken tegen de gastheer. Voor dit proces
wordt een verouderde of verzwakte ziekteverwekker gebruikt.
Geert Reinders (1737-1815)
→ eerste ontdekker van de immunologie
- Een koe die runderpest hebben gehad (en genezen zijn), gaf kalveren die de eerste
maanden van het leven beschermd waren tegen runderpest
- Passieve immuniteit → bescherming tegen ziekteverwekkers die ontstaat door
het direct toedienen van antistoffen (antilichamen)
- Wanneer de kalveren werden ingeënt met het runderpestvirus tijdens die eerste
maanden traden ziekteverschijnselen op maar waren daarna jarenlang beschermd
- Actieve immuniteit → het opwekken van immuniteit na blootstelling aan een
antigeen (lichaamsvreemde stoffen) waardoor jarenlange immuniteit ontstaat
(geheugencellen)
, - Door inenting van deze dieren meerdere malen met tussenpozen te herhalen, wordt
de bescherming vergroot → boosting
- De bescherming is nu voor langere tijd actief → immunologisch geheugen
Antibiotica (1920)
→ chemische middelen die zijn ontworpen om bepaalde bacteriën te vernietigen
- Niet effectief tegen alle micro-organismen
- Antibioticaresistentie zorgt ervoor dat er oneindig veel nieuwe antibiotica moeten
worden ontwikkeld
Pathogeniciteit
→ het ene micro-organisme is ‘pathogener’ dan het andere micro-organisme
- Dit heeft ermee te maken waar in het lichaam het organisme zich bevindt
- Een organisme dat binnen kan dringen in het lichaam, en hier kan delen, is
pathogener dan organismen welke op de huid blijven zitten.
- Een organisme welke normaal gesproken zich op de huid bevindt hoeft niet
pathogeen te zijn, maar wanneer dit organisme binnendringt, kan deze wel als
pathogeen beschouwd worden
- Immuunreacties worden snel aangepast aan het type betrokken organisme en is
afhankelijk van de structuur van de pathogeen en zijn locatie
- We worden vier groepen onderscheiden op basis van hun gedeelde kenmerken:
virussen, bacteriën, schimmels en parasieten
Kudde immuniteit
→ als een bepaald percentage in een omgeving gevaccineerd is, is een ongevaccineerd
individu ook beschermd
- Het virus wordt door gevaccineerden zo snel opgeruimd dat de kans klein is dat het
virus een ongevaccineerd individu bereikt
- Hoe minder mensen in de omgeving worden ingeënt hoe minder beschermd de
ongevaccineerden zijn
Antigen vs antilichaam
- Antigeen → elke stof dat bindt specifiek tegen een antilichaam of T-celreceptor
- Synoniem voor immunogen
- B en T cellen zijn specifiek voor een enkel antigeen
- Activatie van een B of T cel aan een antigeen resulteert in proliferatie
→ het vormen van een groot aantal klonen
- Antilichaam → eiwit dat wordt gevormd door het afweersysteem van het lichaam
wanneer deze een antigeen detecteert
- Antilichamen herkennen antigenen en hechten eraan om de antigenen
onschadelijk te maken
, Aangeboren en verworven immuunsysteem
→ in een reactie op pathogenen gebruikt het immuunsysteem twee onderling verbonden
systemen:
1. Aangeboren immuunsysteem → snelle maar geen specifieke werking
a. First line of defense
i. Huid, trilharen → voorkomt het binnendringen van pathogenen
1. Metaplasie → reversibel proces, waarbij een bepaald soort
epitheel wordt vervangen door een ander soort epitheel
a. Kan veroorzaakt worden door virussen of roken
b. Aanleiding tot bacteriële infecties (bacteriën kunnen
beter hechten zonder bijvoorbeeld trilharen)
ii. Slijmvliezen → houdt binnendringers vast en voert ze af
iii. Speeksel, tranen, zweet → zorgen voor een lage pH waarbij micro-
organismen niet kunnen overleven.
1. Bevatten lysozymen → enzymen die de celwand van bacteriën
afbreekt (vooral grampositieve bacteriën)
b. Second line of defence
i. Fagocyterende cellen en eiwitten
1. Monocyten (ontwikkelt zich tot macrofagen) of DC cellen
a. Boonvormige kern
b. Fagocyteert pathogenen
c. Herkent zijn doel door chemische gradiënt ontstaan
door de bacterie
d. Circuleren rond in het bloed
2. Dendritische cellen (DC cellen)
a. Bevinden zich in weefsels die in contact staan met de
buitenwereld (huid, longen)
b. Stimuleren het verworven immuunsysteem
ii. Antimicrobiële eiwitten → herkennen pathogenen en brengen hierdoor
twee reacties op gang
1. Cytokines → wordt uitgescheiden door geïnfecteerde cellen en
informeren naastgelegen cellen
2. Complement systeem
iii. Ontstekingsreactie → wordt op gang gebracht bij beschadiging of
infectie van een weefsel
