Zorg voor Mensen met Functiebeperkingen
(2021-2022)
College 1 (08-02-22)
Onderwerp: geschiedenis, concepten en modellen
What’s in a name
- Oudheid: monster (van monere, wat ook wel waarschuwen betekent)
- Middeleeuwen: idioot
- Velichting, sensualisme: zwakzinnig (een zwakte van de verstandszin)
- Vanaf 19e eeuw zwakzinnig, met gradaties idioot (mensen die niet konden
spreken of leren), imbeciel en debiel (zwakbegaafd)
- Medisch: oligofrenie (oligo = weinig, frena = hersenen) → dit was niet waar, je
zag bij hersenonderzoeken juist meer hersenen, maar wel minder effectief
Handicap = gevolgen van je gebrek aan vaardigheden voor het algemeen, algemeen
functioneren en dagelijks functioneren, dit maakt een deel van de mensen die wij
verstandelijk beperkt noemen, tekorten hebben en die vooral naar voren komen in de
complexiteit in de maatschappij. Groep valt uit en het lijkt groter te worden in
Westerse landen.
1 op de 6 mensen heeft iets meer tijd nodig om iets te begrijpen
Wat is een handicap?
- Wanneer er gevolgen zijn voor maatschappelijk sociaal functioneren
- Orthopedagogen zijn vooral
bezig met het beschrijven
van de beperkingen, dus
wat de gevolgen zijn van
onderliggend organisch
lijden wat gevolgen heeft
voor de persoon in de
uitvoering/functies, maar
vooral ook in het
maatschappelijk en sociaal
functioneren en wat nodig
is om de gevolgen zo klein
mogelijk te laten zijn
Anders geformuleerd (ICF: International Classification of Functioning) → Op deze
manier allerlei verschillende stoornissen met verschillende beperkingen wel op
dezelfde manier kan beschrijven en de gevolgen zouden dan veel meer bepalend
kunnen zijn voor bijv. verzekering
- Stoornis: niveau van menselijk organisme
- Beperking: niveau van menselijke activiteiten
- Handicap: niveau van menselijke participatie
,Met deze drie dingen is er een interactie met de omgeving
Stoornissen in de ontwikkeling
- Delayed (vertraagd); zelfde stappen als normale ontwikkeling, maar in trager
tempo → bijv. wanneer
iemand te vroeg geboren is
- Divergent (afwijkend,
specifiek); andere
bouwstenen, in een andere
volgorde → bijv.
downsyndroom
(taalspraakontwikkeling
bijv. vertraagd door
motorische ontwikkeling)
- Dissociated (ongelijkmatig, disharmonisch); verschillende domeinen in ander
tempo → bijv. iemand met autisme
Progressieve
ontwikkelingsstoornis
(afwijkende ontwikkeling) →
meestal met duidelijke ziektes
of een genetische afwijking.
Ontwikkeling lijkt
aanvankelijk normaal te lopen,
maar daarna sprake van een
terugval. Rond de 2 jaar een
bekende terugval, wordt vaak
bij Autisme (Rett) gezien,
maar ook bijv. bij kinderen met een breinkanker
Dissociated of disharmonische ontwikkeling (bijv. kind met agressieve buien)
De geschiedenis van verstandelijke beperking I
- Tredgold, 1908: ‘Mental Deficiency’ is een staat van mentaal defect vanaf de
geboorte of een vroege leeftijd, als gevolg van incomplete cerebrale
ontwikkeling, als gevolg waarvan de persoon die eraan lijdt niet in staat is zijn
taken als lid van de gemeenschap in de rol waarvoor hij is geboren te vervullen
, • Relatief nieuw. Toegang tot de VS, daar is ook de eerste intelligentie test
ontwikkeld, omdat daar de eerste toetsroom van gelukzoekers kwamen.
Men wilde graag onderscheiden of mensen niet “ziek” waren en welke
mensen het meest arbeidsgeschikt waren. Op basis daarvan is deze
eerste definitie gemaakt. Hij spreekt dus over een mentaal defect.
De geschiedenis van verstandelijke beperking II
- Tredgold, 1937: ‘Mental Deficiency’ is een staat van zodanig onvolledige mentale
ontwikkeling in zo’n ernstige mate dat het individu niet in staat is zichzelf op
een dusdanige manier aan te passen aan de normale omgeving dat hij zonder
supervisie, controle of hulp van buiten zelfstandig kan functioneren
• Definitie aangepast door Tredgold zelf. Geen focus meer op wat er
maatschappelijk van je gevraagd wordt, maar op het zelfstandig
functioneren. Hier vielen mensen met een LVB nog niet uit, konden
goed gebruikt worden als bijv. winkelhulpjes, maar niet een functie
waarbij je zelfstandig aan de slag moet
De geschiedenis van verstandelijke beperking III
- Doll, 1941: ‘Mental Deficiency’ is een staat van sociale incompetentie vanaf de
rijping, als het gevolg van een ontwikkelingsstop met een organische oorzaak
(erfelijk of verworven); de stoornis is niet te genezen door behandeling en niet te
remediëren door training
• De eerste die zei dat het niet alleen om de cognitieve ontwikkeling ging,
maar dat er ook sprake is van een sociale incompetentie.
• Kinderen met zo’n ‘Mental Deficiency’ hadden geen toegang meer tot het
onderwijs, dus grote gevolgen voor deze kinderen in de VS door deze
beschrijving
Dus: mentale retardatie → dit waren de eerste onderdelen van de eerste definities
- Sociaal: falen om de passende rol te vervullen
- Onvolledige ontwikkeling: te genezen
- Biologisch: niet te genezen en ontrainbaar
De geschiedenis van de classificatie
- Was iets eerder en werd er dus nog steeds niet gekeken naar het brein
• 1877: twee niveaus afhankelijk van taalontwikkeling en spraak: imbeciel
en idioot
• 1910: drie niveaus gebaseerd op scores: debielen, imbecielen en idioten
(Stanford-Binet)
• Sinds 1959: vier ernstige niveaus: licht, matig, ernstig en diep (AAMR) →
Voorloper van de huidige AAID
Stanford-Binet IQ
- Ontwikkelingsleeftijd/chronologische leeftijd x 100%
• Chronologische leeftijd → wat verwacht je van het kind op deze leeftijd
• Bijv. een IQ van 50 → matige verstandelijke beperking
, Definitie I
- Heber, 1961: MR refereert naar een laaggemiddeld intellectueel functioneren,
met een aanvang in de ontwikkeling en wordt geassocieerd met een tekort aan
adaptief gedrag (IQ cut-off 1SD, IQ en adaptieve test (IQ vanaf de 85), vanaf de
geboorte tot 16 jaar).
- Grossman (1973): MR refereert naar een laaggemiddeld intellectueel
functioneren dat tegelijk voorkomt met tekorten in het adaptieve gedrag en tot
uitdrukking komt gedurende de periode van ontwikkeling (cut-off 2SD, tot aan
18 jaar)
Consequentie van deze veranderingen in definities:
- Heber: 16% populatie (beneden de 85) → Mensen met een IQ tussen de 70 en 85
hebben moeite met algemeen functioneren: belastingformulieren niet in kunnen
vullen, ondertiteling niet goed kunnen volgen, etc.
- Grossman: 3% populatie (beneden de 75)
We hanteren de definitie met 2SD, maar we zien wel de kwetsbaarheid van de groep
met een IQ tussen 70 en 85 en de bijkomende problemen
Definitie II
- Grossman (1983). Ging discussie uit de weg en verwoorde zijn definitie gewoon
opnieuw: MR verwijst naar een significant beneden gemiddeld intellectueel
functioneren met als gevolg of geassocieerd met tekortkomingen in het
adaptieve functioneren en het komt tot uitdrukking in de ontwikkelingsperiode
- AAMR (1992). Veel meer uitgewerkt: MR verwijst naar significante
beperkingen in het huidige functioneren. Het wordt gekarakteriseerd door
significant beneden gemiddeld intellectueel functioneren dat samengaat met
gerelateerde beperkingen in twee of meer van de volgende gebieden van
adaptieve vaardigheden: communicatie, zelfverzorging, thuis wonen, sociale
vaardigheden, deelname aan de gemeenschap, zelfsturing, gezondheid en
veiligheid, functionele schoolse vaardigheden, vrije tijd en werk (het komt tot
uitdrukking voor het 18e jaar)
Definitie 2002
- Mentale retardatie/verstandelijke beperking is een handicap die wordt
gekenmerkt door significante beperkingen zowel in het intellectueel
functioneren als in het adaptieve gedrag zoals tot uitdrukking komt in
conceptuele, sociale en praktische adaptieve vaardigheden. De oorsprong van de
problemen ligt voor het 18e jaar
Aannamen 2002 definitie
1. Beperkingen in het huidige functioneren moeten afgewogen worden binnen de
context van de omgeving typisch voor de leeftijd- en cultuurgenoten van het
individu
2. Een valide assessment neemt zowel culturele en taalverschillen als verschillen
in communicatie, zintuigelijke, motorische en gedragsfactoren mee in de
afweging
3. Beperkingen gaan vaak samen met sterke kanten bij een persoon (AAID)
4. Een belangrijk doel van het beschrijven van beperkingen is om een profiel van
ondersteuningsbehoefte te maken
(2021-2022)
College 1 (08-02-22)
Onderwerp: geschiedenis, concepten en modellen
What’s in a name
- Oudheid: monster (van monere, wat ook wel waarschuwen betekent)
- Middeleeuwen: idioot
- Velichting, sensualisme: zwakzinnig (een zwakte van de verstandszin)
- Vanaf 19e eeuw zwakzinnig, met gradaties idioot (mensen die niet konden
spreken of leren), imbeciel en debiel (zwakbegaafd)
- Medisch: oligofrenie (oligo = weinig, frena = hersenen) → dit was niet waar, je
zag bij hersenonderzoeken juist meer hersenen, maar wel minder effectief
Handicap = gevolgen van je gebrek aan vaardigheden voor het algemeen, algemeen
functioneren en dagelijks functioneren, dit maakt een deel van de mensen die wij
verstandelijk beperkt noemen, tekorten hebben en die vooral naar voren komen in de
complexiteit in de maatschappij. Groep valt uit en het lijkt groter te worden in
Westerse landen.
1 op de 6 mensen heeft iets meer tijd nodig om iets te begrijpen
Wat is een handicap?
- Wanneer er gevolgen zijn voor maatschappelijk sociaal functioneren
- Orthopedagogen zijn vooral
bezig met het beschrijven
van de beperkingen, dus
wat de gevolgen zijn van
onderliggend organisch
lijden wat gevolgen heeft
voor de persoon in de
uitvoering/functies, maar
vooral ook in het
maatschappelijk en sociaal
functioneren en wat nodig
is om de gevolgen zo klein
mogelijk te laten zijn
Anders geformuleerd (ICF: International Classification of Functioning) → Op deze
manier allerlei verschillende stoornissen met verschillende beperkingen wel op
dezelfde manier kan beschrijven en de gevolgen zouden dan veel meer bepalend
kunnen zijn voor bijv. verzekering
- Stoornis: niveau van menselijk organisme
- Beperking: niveau van menselijke activiteiten
- Handicap: niveau van menselijke participatie
,Met deze drie dingen is er een interactie met de omgeving
Stoornissen in de ontwikkeling
- Delayed (vertraagd); zelfde stappen als normale ontwikkeling, maar in trager
tempo → bijv. wanneer
iemand te vroeg geboren is
- Divergent (afwijkend,
specifiek); andere
bouwstenen, in een andere
volgorde → bijv.
downsyndroom
(taalspraakontwikkeling
bijv. vertraagd door
motorische ontwikkeling)
- Dissociated (ongelijkmatig, disharmonisch); verschillende domeinen in ander
tempo → bijv. iemand met autisme
Progressieve
ontwikkelingsstoornis
(afwijkende ontwikkeling) →
meestal met duidelijke ziektes
of een genetische afwijking.
Ontwikkeling lijkt
aanvankelijk normaal te lopen,
maar daarna sprake van een
terugval. Rond de 2 jaar een
bekende terugval, wordt vaak
bij Autisme (Rett) gezien,
maar ook bijv. bij kinderen met een breinkanker
Dissociated of disharmonische ontwikkeling (bijv. kind met agressieve buien)
De geschiedenis van verstandelijke beperking I
- Tredgold, 1908: ‘Mental Deficiency’ is een staat van mentaal defect vanaf de
geboorte of een vroege leeftijd, als gevolg van incomplete cerebrale
ontwikkeling, als gevolg waarvan de persoon die eraan lijdt niet in staat is zijn
taken als lid van de gemeenschap in de rol waarvoor hij is geboren te vervullen
, • Relatief nieuw. Toegang tot de VS, daar is ook de eerste intelligentie test
ontwikkeld, omdat daar de eerste toetsroom van gelukzoekers kwamen.
Men wilde graag onderscheiden of mensen niet “ziek” waren en welke
mensen het meest arbeidsgeschikt waren. Op basis daarvan is deze
eerste definitie gemaakt. Hij spreekt dus over een mentaal defect.
De geschiedenis van verstandelijke beperking II
- Tredgold, 1937: ‘Mental Deficiency’ is een staat van zodanig onvolledige mentale
ontwikkeling in zo’n ernstige mate dat het individu niet in staat is zichzelf op
een dusdanige manier aan te passen aan de normale omgeving dat hij zonder
supervisie, controle of hulp van buiten zelfstandig kan functioneren
• Definitie aangepast door Tredgold zelf. Geen focus meer op wat er
maatschappelijk van je gevraagd wordt, maar op het zelfstandig
functioneren. Hier vielen mensen met een LVB nog niet uit, konden
goed gebruikt worden als bijv. winkelhulpjes, maar niet een functie
waarbij je zelfstandig aan de slag moet
De geschiedenis van verstandelijke beperking III
- Doll, 1941: ‘Mental Deficiency’ is een staat van sociale incompetentie vanaf de
rijping, als het gevolg van een ontwikkelingsstop met een organische oorzaak
(erfelijk of verworven); de stoornis is niet te genezen door behandeling en niet te
remediëren door training
• De eerste die zei dat het niet alleen om de cognitieve ontwikkeling ging,
maar dat er ook sprake is van een sociale incompetentie.
• Kinderen met zo’n ‘Mental Deficiency’ hadden geen toegang meer tot het
onderwijs, dus grote gevolgen voor deze kinderen in de VS door deze
beschrijving
Dus: mentale retardatie → dit waren de eerste onderdelen van de eerste definities
- Sociaal: falen om de passende rol te vervullen
- Onvolledige ontwikkeling: te genezen
- Biologisch: niet te genezen en ontrainbaar
De geschiedenis van de classificatie
- Was iets eerder en werd er dus nog steeds niet gekeken naar het brein
• 1877: twee niveaus afhankelijk van taalontwikkeling en spraak: imbeciel
en idioot
• 1910: drie niveaus gebaseerd op scores: debielen, imbecielen en idioten
(Stanford-Binet)
• Sinds 1959: vier ernstige niveaus: licht, matig, ernstig en diep (AAMR) →
Voorloper van de huidige AAID
Stanford-Binet IQ
- Ontwikkelingsleeftijd/chronologische leeftijd x 100%
• Chronologische leeftijd → wat verwacht je van het kind op deze leeftijd
• Bijv. een IQ van 50 → matige verstandelijke beperking
, Definitie I
- Heber, 1961: MR refereert naar een laaggemiddeld intellectueel functioneren,
met een aanvang in de ontwikkeling en wordt geassocieerd met een tekort aan
adaptief gedrag (IQ cut-off 1SD, IQ en adaptieve test (IQ vanaf de 85), vanaf de
geboorte tot 16 jaar).
- Grossman (1973): MR refereert naar een laaggemiddeld intellectueel
functioneren dat tegelijk voorkomt met tekorten in het adaptieve gedrag en tot
uitdrukking komt gedurende de periode van ontwikkeling (cut-off 2SD, tot aan
18 jaar)
Consequentie van deze veranderingen in definities:
- Heber: 16% populatie (beneden de 85) → Mensen met een IQ tussen de 70 en 85
hebben moeite met algemeen functioneren: belastingformulieren niet in kunnen
vullen, ondertiteling niet goed kunnen volgen, etc.
- Grossman: 3% populatie (beneden de 75)
We hanteren de definitie met 2SD, maar we zien wel de kwetsbaarheid van de groep
met een IQ tussen 70 en 85 en de bijkomende problemen
Definitie II
- Grossman (1983). Ging discussie uit de weg en verwoorde zijn definitie gewoon
opnieuw: MR verwijst naar een significant beneden gemiddeld intellectueel
functioneren met als gevolg of geassocieerd met tekortkomingen in het
adaptieve functioneren en het komt tot uitdrukking in de ontwikkelingsperiode
- AAMR (1992). Veel meer uitgewerkt: MR verwijst naar significante
beperkingen in het huidige functioneren. Het wordt gekarakteriseerd door
significant beneden gemiddeld intellectueel functioneren dat samengaat met
gerelateerde beperkingen in twee of meer van de volgende gebieden van
adaptieve vaardigheden: communicatie, zelfverzorging, thuis wonen, sociale
vaardigheden, deelname aan de gemeenschap, zelfsturing, gezondheid en
veiligheid, functionele schoolse vaardigheden, vrije tijd en werk (het komt tot
uitdrukking voor het 18e jaar)
Definitie 2002
- Mentale retardatie/verstandelijke beperking is een handicap die wordt
gekenmerkt door significante beperkingen zowel in het intellectueel
functioneren als in het adaptieve gedrag zoals tot uitdrukking komt in
conceptuele, sociale en praktische adaptieve vaardigheden. De oorsprong van de
problemen ligt voor het 18e jaar
Aannamen 2002 definitie
1. Beperkingen in het huidige functioneren moeten afgewogen worden binnen de
context van de omgeving typisch voor de leeftijd- en cultuurgenoten van het
individu
2. Een valide assessment neemt zowel culturele en taalverschillen als verschillen
in communicatie, zintuigelijke, motorische en gedragsfactoren mee in de
afweging
3. Beperkingen gaan vaak samen met sterke kanten bij een persoon (AAID)
4. Een belangrijk doel van het beschrijven van beperkingen is om een profiel van
ondersteuningsbehoefte te maken
