Samenvatting college 3 & hoofdstuk 5 + 6 van het boek ‘Educational
Psychology: Global Edition’ – A. Woolfolk
Hoofdstuk 5: Taalontwikkeling, taaldiversiteit en immigrantenonderwijs
Kinderen ontwikkelen taal doordat ze actief proberen te begrijpen wat ze horen door
patronen te zoeken en regels te bedenken, om op deze manier de puzzelstukjes van
taal tot een geheel te vormen. Aanbieden van taal stimuleert en activeert
taalontwikkeling van taal. De taalontwikkeling verloopt volgens min of meer vaste
stappen (mijlpalen). Er zijn grote verschillen tussen kinderen. Taalachterstand: als de
taalontwikkeling achterblijft vergeleken
met leeftijdsgenoten. Kan ontstaan bij
weinig taalstimulatie, of als een kind
zijn moedertaal of taal van het land
weinig hoort.
Blootstellingsachterstand: wanneer
de taal van het land weinig gehoord
wordt, doordat er thuis een andere taal
gesproken wordt. Een achterstand kan
weer ingehaald worden bij meer
taalaanbod.
Taalontwikkelingsstoornis: er is
sprake van een vertraagde en
afwijkende taalontwikkeling. De
ontwikkeling verloopt afwijkend omdat
de hersenen het proces niet optimaal
verwerken.
Componenten van taalontwikkeling:
Geluiden en spraak
Woordenschat en betekenis: woorden die een kind kan gebruiken (expressief)
en woorden die een kind begrijpt (receptief). Receptieve woordenschat: erg
belangrijk voor het begrijpen van een tekst, sterk verband tussen woordenschat
en begrijpend lezen (>90%). Toekennen betekenis aan woorden -> Concrete
woorden: heeft vorm en inhoud (tafel, auto). Abstracte woorden: niet tastbaar
(economie, angst). Naarmate kind ouder wordt kan het zijn cognitieve
vaardigheden gebruiken om abstracte woorden te begrijpen
Grammatica en zinsopbouw: kind past een regel en woordvolgorde (syntax) te
vaak toe (overgeneralisatie). Laat zien hoe logisch kinderen kunnen denken.
Pragmatiek: op gepaste wijze gebruik maken van taal in sociale situaties. Sociale
regels vallen hieronder (beurtwisseling, hoe begroeten, hoe stel je vragen)
Metalinguïstisch bewustzijn: begrijp van het eigen taalgebruik. Kinderen
denken bewust na over taal. Lezen en schrijven stimuleert dit bewustzijn
Ontluikende geletterdheid: de vaardigheden en kennis die de basis vormen voor het
ontwikkelen van lezen en schrijven, meestal ontwikkeld in de voorschoolse jaren.
Periode waarin kinderen kennis en vaardigheden opdoen over geschreven taal. 2
categorieën:
1. Decodeervaardigheden: hierbij gaat het voornamelijk om de klank-letter
associatie. Klanken horen bij letters, woorden bestaan uit verschillende klanken
2. Mondelinge taalvaardigheden: woordenschat, zinsvolgorde, begrijpen en
vertellen van verhalen.
Beide categorieënzijn belangrijk, maar bij beginnende lezers zijn decodeervaardigheden
mogelijk belangrijker. Te stimuleren door gesprekken met volwassenen en samen
lezen.
Bij transparante talen ontwikkelen de decodeervaardigheden zich sneller. Koppeling
klank-letter is consistenter en er zijn weinig uitzonderingen. Scholen kunnen zich eerder
richten op het begrijpen van teksten.
Psychology: Global Edition’ – A. Woolfolk
Hoofdstuk 5: Taalontwikkeling, taaldiversiteit en immigrantenonderwijs
Kinderen ontwikkelen taal doordat ze actief proberen te begrijpen wat ze horen door
patronen te zoeken en regels te bedenken, om op deze manier de puzzelstukjes van
taal tot een geheel te vormen. Aanbieden van taal stimuleert en activeert
taalontwikkeling van taal. De taalontwikkeling verloopt volgens min of meer vaste
stappen (mijlpalen). Er zijn grote verschillen tussen kinderen. Taalachterstand: als de
taalontwikkeling achterblijft vergeleken
met leeftijdsgenoten. Kan ontstaan bij
weinig taalstimulatie, of als een kind
zijn moedertaal of taal van het land
weinig hoort.
Blootstellingsachterstand: wanneer
de taal van het land weinig gehoord
wordt, doordat er thuis een andere taal
gesproken wordt. Een achterstand kan
weer ingehaald worden bij meer
taalaanbod.
Taalontwikkelingsstoornis: er is
sprake van een vertraagde en
afwijkende taalontwikkeling. De
ontwikkeling verloopt afwijkend omdat
de hersenen het proces niet optimaal
verwerken.
Componenten van taalontwikkeling:
Geluiden en spraak
Woordenschat en betekenis: woorden die een kind kan gebruiken (expressief)
en woorden die een kind begrijpt (receptief). Receptieve woordenschat: erg
belangrijk voor het begrijpen van een tekst, sterk verband tussen woordenschat
en begrijpend lezen (>90%). Toekennen betekenis aan woorden -> Concrete
woorden: heeft vorm en inhoud (tafel, auto). Abstracte woorden: niet tastbaar
(economie, angst). Naarmate kind ouder wordt kan het zijn cognitieve
vaardigheden gebruiken om abstracte woorden te begrijpen
Grammatica en zinsopbouw: kind past een regel en woordvolgorde (syntax) te
vaak toe (overgeneralisatie). Laat zien hoe logisch kinderen kunnen denken.
Pragmatiek: op gepaste wijze gebruik maken van taal in sociale situaties. Sociale
regels vallen hieronder (beurtwisseling, hoe begroeten, hoe stel je vragen)
Metalinguïstisch bewustzijn: begrijp van het eigen taalgebruik. Kinderen
denken bewust na over taal. Lezen en schrijven stimuleert dit bewustzijn
Ontluikende geletterdheid: de vaardigheden en kennis die de basis vormen voor het
ontwikkelen van lezen en schrijven, meestal ontwikkeld in de voorschoolse jaren.
Periode waarin kinderen kennis en vaardigheden opdoen over geschreven taal. 2
categorieën:
1. Decodeervaardigheden: hierbij gaat het voornamelijk om de klank-letter
associatie. Klanken horen bij letters, woorden bestaan uit verschillende klanken
2. Mondelinge taalvaardigheden: woordenschat, zinsvolgorde, begrijpen en
vertellen van verhalen.
Beide categorieënzijn belangrijk, maar bij beginnende lezers zijn decodeervaardigheden
mogelijk belangrijker. Te stimuleren door gesprekken met volwassenen en samen
lezen.
Bij transparante talen ontwikkelen de decodeervaardigheden zich sneller. Koppeling
klank-letter is consistenter en er zijn weinig uitzonderingen. Scholen kunnen zich eerder
richten op het begrijpen van teksten.
