FMH cervicale wervelkolom
Hypotheses:
1. Verminderde artrogene mobiliteit (stijfheid, bewegingsbeperking)
2. Verminderde myogene mobiliteit
3. Verminderde actieve stabiliteit (vermoeidheid in de nek)
4. Bewegingsangst
5. Verminderd activiteiten en participatieniveau
6. Afgenomen spierkracht
Aanmelding
Screeningsgesprek
Het screeningsgesprek bestaat uit 4 onderdelen. Er zal veelal gewerkt worden met gesloten vragen
om op een efficiënte manier te bepalen of de patiënt bij de fysiotherapeut aan het goede adres is.
Hierbij mag de fysiotherapeut geen robotachtige wijze van handelen hebben en moet hij empathisch
blijven ten opzichte van de patiënt.
- 1a. Aanmelding → De fysiotherapeut legt de procedure van het screeningsgesprek uit. Wat
is de reden en de inhoud van het screeningsgesprek.
- 1b. Inventarisatie hulpvraag → De fysiotherapeut vraagt naar de hulpvraag en verheldert
deze. Het liefste operationaliseert hij de hulpvraag middels de PSK. Dit laatste kan eventueel
ook tijdens de anamnese.
- 1c. Screening ‘pluis / niet pluis’ →
Algehele rode vlaggen
De reeds bekend veronderstelde itemlijst doornemen met de patiënt.
- Significant trauma
- Maligne aandoeningen (in geschiedenis)
- Recent onverklaard gewichtsverlies
- Koorts
- Deformiteiten
- Langdurig gebruik corticosteroïden.
- Intraveneuze toediening van medicijnen.
- Progressieve niet mechanische pijn.
- Pijn die ’s nachts blijft of erger wordt
- Aanhoudende ernstige beperking lumbale flexie.
- Patiënt voelt zich ziek en onwel.
Regiospecifieke rode vlaggen
Om graad 4 nekpijn uit te sluiten moeten de regio-specifieke rode vlaggen om ernstige pathologie uit
te sluiten bevraagd worden
, -
- Radiculair syndroom items: sensorische symptomen in de arm, zoals paresthesieën,
gevoelloosheid, verminderde tastzin, verminderde spierkracht of spiercontrole, beperkte
cervicale ROM, gedefinieerd als een rotatie < 60 graden, uitstralende pijn in de arm (dominant
over nekpijn)
- Tractus circulatorius. Het is bekend dat een cardiale klacht pijn kan veroorzaken in de
linkerschouder (soms zelfs rechts) en de interscapulaire regio. Ook de nek/hals-regio en beide
kaakgewrichten kunnen gebieden zijn waar pijn zich manifesteert als gevolg van een
hartaandoening. De fysiotherapeut kan vragen naar pijn op de borst, kortademigheid en een
inspanningsbeperktheid.
- Afwijkend beloop: Wanneer een gezondheidsprobleem een onverklaarbaar verloop heeft,
kan dit een waarschuwingssignaal zijn voor de fysiotherapeut. Deze moet een verklaring
kunnen geven waarom een beloop afwijkend is.
- Mechanisch karakter. De pijn moet duidelijk houdings-en bewegingsafhankelijk zijn.
1d. Informeren/adviseren → De fysiotherapeut koppelt de bevindingen met gepaste verbale en non-
verbale communicatie terug naar de patiënt en kan hierbij de keuze onderbouwen.
Screeningstesten
De screeningstesten bij de cervicale screening kunnen mogelijk meer duidelijkheid geven over de
eventuele betrokkenheid van vitale structuren bij het gezondheidsprobleem van de patiënt. Het gaat
vooral om de cervicale arteriën (a. vertebralis en de a. carotis interna), het myelum, de uit het myelum
tredende zenuwwortels en de spinale zenuwen. De hersenvliezen, die het myelum beschermen zijn
weliswaar geen vitale structuren, maar kunnen wanneer zij geïrriteerd zijn, wel symptomen geven die
duiden op een niet-pluis situatie. Bij testen van het myelum zullen de vliezen door de anatomische
verhoudingen altijd mee getest worden.
De fysiotherapeut zal zich altijd moeten afvragen waarom een test op een bepaalde manier wordt
uitgevoerd en waarom dit zo gebeurd.
, 1. Korte flexie knik
Deze doe je vooral als er een trauma is geweest
- Uitgangshouding patiënt: In ruglig.
- Uitgangshouding fysiotherapeut: Men staat aan het hoofdeinde van de onderzoektafel.
Uitvoering: De fysiotherapeut plaats 1 hand op C3 ter fixatie. De andere hand omvat de linea
occipitalis en geeft rek in tractierichting. De fysiotherapeut plaatst zijn schouder op het voorhoofd van
de patiënt en geeft hiermee een druk naar dorsaal (translatie C0 naar dorsaal). Beide handelingen
initiëren een korte flexieknik. Deze test moet minimaal 10 seconden worden aangehouden, behalve
wanneer er eerder symptomen optreden.
Verklaringsmechanisme: Door de korte flexieknik wordt de voorste atlasboog tegen de dens
aangedrukt, waardoor deze naar dorsaal beweegt. Dit wordt tegengehouden door het sterke
ligamentum transversum atlantis. Wanneer dit laks of beschadigd geworden is zal de dens niet
tegengehouden worden en zich richting het myelum met de omringende hersenvliezen (vooral de dura
mater) bewegen. Dit kan tot tekenen van myelum- en of hersenvliesprikkeling leiden.
Uitkomstmaat: Bij prikkeling van de dura mater zal uitgebreide referred pain kunnen optreden.
Patiënt kan pijn aangeven tot onder de scapulae, tot boven op het hoofd met bilaterale uitstraling in de
bovenarmen. Bij prikkeling van het myelum kunnen neurogene symptomen optreden bilateraal in de
bovenste en onderste extremiteiten. Denk aan sensibiliteitsstoornissen, bijv. paresthesieën in de
kuiten. Ook kan het zogenaamde teken van L’Hermite optreden: een schietende pijn langs de
wervelkolom tot in de armen en benen.
Opmerking: Normaliter zal deze test niet vaak positief zijn. Alleen door een ernstig trauma of een
systeemziekte, bijvoorbeeld reumatoïde artritis kan het lig. transversum atlantis kapot gaan.
2. Lange flexie CWK
- Uitgangshouding patiënt: In zit op een onderzoekkruk.
- Uitgangshouding fysiotherapeut: Men staat dicht bij de patiënt i.v.m. de veiligheid.
- Uitvoering: De patiënt voert een actieve totale flexie van de CWK uit. Kin tegen het borstbeen
geldt als norm.
Verklaringsmechanisme: Door de flexie wordt het myelum strak getrokken tegen de achterkant van de
corpora van de CWK. Er ontstaat een spanningstoename in het myelum. Bij ernstig artrotische
veranderingen in de CWK, met name aan de achterzijde van de corpora, kan het myelum bij deze
beweging geprikkeld worden.
Uitkomstmaat: Idem als bij de korte flexie. Bedenk wel dat het myelum bij deze test op een andere
bewegingssegment geprikkeld wordt dan bij de korte flexie knik.
3. Extensie CWK
- Uitgangshouding patiënt: In zit op onderzoekskruk.
- Uitgangshouding fysiotherapeut: Men staat dicht bij de patiënt i.v.m. de veiligheid.
- Uitvoering: De patiënt voert een volledige extensie van de CWK uit en houdt deze positie 30
sec aan.
Verklaringsmechanisme: Bij de extensie kan, vooral bij oudere patiënten, een doorbloedingsafname
in de a. carotis interna en de a. vertebralis optreden. Echter kan ook bij oudere patiënten met
artrotische veranderingen, het myelum geprikkeld worden.
Hypotheses:
1. Verminderde artrogene mobiliteit (stijfheid, bewegingsbeperking)
2. Verminderde myogene mobiliteit
3. Verminderde actieve stabiliteit (vermoeidheid in de nek)
4. Bewegingsangst
5. Verminderd activiteiten en participatieniveau
6. Afgenomen spierkracht
Aanmelding
Screeningsgesprek
Het screeningsgesprek bestaat uit 4 onderdelen. Er zal veelal gewerkt worden met gesloten vragen
om op een efficiënte manier te bepalen of de patiënt bij de fysiotherapeut aan het goede adres is.
Hierbij mag de fysiotherapeut geen robotachtige wijze van handelen hebben en moet hij empathisch
blijven ten opzichte van de patiënt.
- 1a. Aanmelding → De fysiotherapeut legt de procedure van het screeningsgesprek uit. Wat
is de reden en de inhoud van het screeningsgesprek.
- 1b. Inventarisatie hulpvraag → De fysiotherapeut vraagt naar de hulpvraag en verheldert
deze. Het liefste operationaliseert hij de hulpvraag middels de PSK. Dit laatste kan eventueel
ook tijdens de anamnese.
- 1c. Screening ‘pluis / niet pluis’ →
Algehele rode vlaggen
De reeds bekend veronderstelde itemlijst doornemen met de patiënt.
- Significant trauma
- Maligne aandoeningen (in geschiedenis)
- Recent onverklaard gewichtsverlies
- Koorts
- Deformiteiten
- Langdurig gebruik corticosteroïden.
- Intraveneuze toediening van medicijnen.
- Progressieve niet mechanische pijn.
- Pijn die ’s nachts blijft of erger wordt
- Aanhoudende ernstige beperking lumbale flexie.
- Patiënt voelt zich ziek en onwel.
Regiospecifieke rode vlaggen
Om graad 4 nekpijn uit te sluiten moeten de regio-specifieke rode vlaggen om ernstige pathologie uit
te sluiten bevraagd worden
, -
- Radiculair syndroom items: sensorische symptomen in de arm, zoals paresthesieën,
gevoelloosheid, verminderde tastzin, verminderde spierkracht of spiercontrole, beperkte
cervicale ROM, gedefinieerd als een rotatie < 60 graden, uitstralende pijn in de arm (dominant
over nekpijn)
- Tractus circulatorius. Het is bekend dat een cardiale klacht pijn kan veroorzaken in de
linkerschouder (soms zelfs rechts) en de interscapulaire regio. Ook de nek/hals-regio en beide
kaakgewrichten kunnen gebieden zijn waar pijn zich manifesteert als gevolg van een
hartaandoening. De fysiotherapeut kan vragen naar pijn op de borst, kortademigheid en een
inspanningsbeperktheid.
- Afwijkend beloop: Wanneer een gezondheidsprobleem een onverklaarbaar verloop heeft,
kan dit een waarschuwingssignaal zijn voor de fysiotherapeut. Deze moet een verklaring
kunnen geven waarom een beloop afwijkend is.
- Mechanisch karakter. De pijn moet duidelijk houdings-en bewegingsafhankelijk zijn.
1d. Informeren/adviseren → De fysiotherapeut koppelt de bevindingen met gepaste verbale en non-
verbale communicatie terug naar de patiënt en kan hierbij de keuze onderbouwen.
Screeningstesten
De screeningstesten bij de cervicale screening kunnen mogelijk meer duidelijkheid geven over de
eventuele betrokkenheid van vitale structuren bij het gezondheidsprobleem van de patiënt. Het gaat
vooral om de cervicale arteriën (a. vertebralis en de a. carotis interna), het myelum, de uit het myelum
tredende zenuwwortels en de spinale zenuwen. De hersenvliezen, die het myelum beschermen zijn
weliswaar geen vitale structuren, maar kunnen wanneer zij geïrriteerd zijn, wel symptomen geven die
duiden op een niet-pluis situatie. Bij testen van het myelum zullen de vliezen door de anatomische
verhoudingen altijd mee getest worden.
De fysiotherapeut zal zich altijd moeten afvragen waarom een test op een bepaalde manier wordt
uitgevoerd en waarom dit zo gebeurd.
, 1. Korte flexie knik
Deze doe je vooral als er een trauma is geweest
- Uitgangshouding patiënt: In ruglig.
- Uitgangshouding fysiotherapeut: Men staat aan het hoofdeinde van de onderzoektafel.
Uitvoering: De fysiotherapeut plaats 1 hand op C3 ter fixatie. De andere hand omvat de linea
occipitalis en geeft rek in tractierichting. De fysiotherapeut plaatst zijn schouder op het voorhoofd van
de patiënt en geeft hiermee een druk naar dorsaal (translatie C0 naar dorsaal). Beide handelingen
initiëren een korte flexieknik. Deze test moet minimaal 10 seconden worden aangehouden, behalve
wanneer er eerder symptomen optreden.
Verklaringsmechanisme: Door de korte flexieknik wordt de voorste atlasboog tegen de dens
aangedrukt, waardoor deze naar dorsaal beweegt. Dit wordt tegengehouden door het sterke
ligamentum transversum atlantis. Wanneer dit laks of beschadigd geworden is zal de dens niet
tegengehouden worden en zich richting het myelum met de omringende hersenvliezen (vooral de dura
mater) bewegen. Dit kan tot tekenen van myelum- en of hersenvliesprikkeling leiden.
Uitkomstmaat: Bij prikkeling van de dura mater zal uitgebreide referred pain kunnen optreden.
Patiënt kan pijn aangeven tot onder de scapulae, tot boven op het hoofd met bilaterale uitstraling in de
bovenarmen. Bij prikkeling van het myelum kunnen neurogene symptomen optreden bilateraal in de
bovenste en onderste extremiteiten. Denk aan sensibiliteitsstoornissen, bijv. paresthesieën in de
kuiten. Ook kan het zogenaamde teken van L’Hermite optreden: een schietende pijn langs de
wervelkolom tot in de armen en benen.
Opmerking: Normaliter zal deze test niet vaak positief zijn. Alleen door een ernstig trauma of een
systeemziekte, bijvoorbeeld reumatoïde artritis kan het lig. transversum atlantis kapot gaan.
2. Lange flexie CWK
- Uitgangshouding patiënt: In zit op een onderzoekkruk.
- Uitgangshouding fysiotherapeut: Men staat dicht bij de patiënt i.v.m. de veiligheid.
- Uitvoering: De patiënt voert een actieve totale flexie van de CWK uit. Kin tegen het borstbeen
geldt als norm.
Verklaringsmechanisme: Door de flexie wordt het myelum strak getrokken tegen de achterkant van de
corpora van de CWK. Er ontstaat een spanningstoename in het myelum. Bij ernstig artrotische
veranderingen in de CWK, met name aan de achterzijde van de corpora, kan het myelum bij deze
beweging geprikkeld worden.
Uitkomstmaat: Idem als bij de korte flexie. Bedenk wel dat het myelum bij deze test op een andere
bewegingssegment geprikkeld wordt dan bij de korte flexie knik.
3. Extensie CWK
- Uitgangshouding patiënt: In zit op onderzoekskruk.
- Uitgangshouding fysiotherapeut: Men staat dicht bij de patiënt i.v.m. de veiligheid.
- Uitvoering: De patiënt voert een volledige extensie van de CWK uit en houdt deze positie 30
sec aan.
Verklaringsmechanisme: Bij de extensie kan, vooral bij oudere patiënten, een doorbloedingsafname
in de a. carotis interna en de a. vertebralis optreden. Echter kan ook bij oudere patiënten met
artrotische veranderingen, het myelum geprikkeld worden.
