Samenvatting Biologie Nectar VWO 4 H7

BIOLOGIE SAMENVATTING H7
7.1: ONTSTAAN VAN DE MENS
SCHEPPING EN EVOLUTIETHEORIEËN
 Creationisme: geloof in een bovennatuurlijke schepper
 Evolutie: de ontwikkeling van het leven door veranderingen en het ontstaan van
nieuwe soorten op aarde
 Paleontologie: de wetenschap die fossielen (restanten van vroeger levende
organismen) of sporen van organismen bestudeert
 Cuvier ontdekte dat fossielen in verschillende afzettingslagen niet hetzelfde waren als
levende organismen in dat gebied  catastrofetheorie: een grote natuurramp was
de oorzaak dat allen organismen in het getroffen gebied stierven
 Franse paleontoloog De Lamrack kwam in 1809 als eerste met evolutietheorie:
theorie die de ontwikkeling van leven, hoe soorten veranderen en nieuwe soorten
ontstaan verklaart.
De Lamrack: organismen geven de aanpassingen aan de nakomelingen door
 Darwin ‘the struggle for life’: in een populatie verschillen individuen in
eigenschappen en de leefomgeving een selectiedruk (de invloed die de omgeving
uitoefent op de overlevingskansen van individuen) uitoefent op hun
overlevingskansen
 Darwin ‘the survival of the fittest’: individuen die beter zijn aangepast aan hun
omgeving leven langer en krijgen meer nakomelingen
 Neodarwinistische theorie: evolutietheorie van Darwin aangevuld met
wetenschappelijke ontdekkingen
 De Lamrack (1744-1824): 1e evolutietheorie
Charles Darwin (1809-1882) en Alfred Russel Wallace (1823-1913): 1958 andere
evolutietheorie
1859: Darwin publiceert ‘on the origin of spieces’: evolutietheorie van Darwin
Mendel (1822-1884): aanvulling evolutietheorieën met erfelijkheidswetten
1950: aanvulling evolutietheorieën met ontdekking DNA

THEORIEËN OVER DE EVOLUTIE VAN DE MENS
 Wetenschappers: moderne mens stammen af van mensapen van savanne in Ethiopie
(westelijke kant van grote Riftvallei), door verschillende selectiedruk
 Wetenschappers vergelijken: schedels en skeletbouw
 Fossiele vondsten: gereedschappen
 Homo naledi:
- Hoektanden
- Weinig hersenvolume  beperkte intelligentie


1

, - Vorm handen  gebruik gereedschappen
- Lange kromme vingers en positie schouders  goed klimmen
- Benen lang en dun, sterke aanhechtingsplaatsen voor spieren, licht gebogen vorm
voeten  goede lange-afstand-loper
 Volgende stap
- Speren voor jagen op dieren
- Bipedi: lopen op 2 benen
- Handen vrij: dragen voedsel en wapens
- Verder kijken
- Tijdig vluchten voor roofdieren
- Hogere intelligentie: voedsel bereiden en gebruiken van vuur

HET BEGON IN AFRIKA
 ‘Out of Africa’-hypothese: homo sapiens 200 000 jaar geleden in Afrika ontstaan
 Migratiepatronen, waarmee de voorouders de wereld hebben bevolkt, afleiden door
verwantschap in kaart brengen
 Mensen indelen, op grond van overeenkomst in haplotype, in haplogroep
 Y-chromosomale Adem: de gemeenschappelijke mannelijke voorouder op basis van
Y-chromosoom
 Mitochondriale Eva: de gemeenschappelijke vrouwelijke voorouder op basis van
mitochondriaal DNA (mtDNA), alle mitochondriën afkomstig van eicel

7.2: ONTSTAAN VAN NIEUWE SOORTEN
DE OMGEVING SELECTEERT
 Struggle for life: elke omgeving voeren organismen strijd om te overleven
 Omgeving voert selectiedruk uit op overlevingskansen van individuen
 Survival of the fittest: de ‘fittest’ zijn best aangepast aan de selectiedruk: meeste
nakomelingen
 Verandert de selectiedruk  voordelige eigenschappen minder voordelig en
andersom
 Variatie in eigenschappen: belangrijke voorwaarde natuurlijke selectie: door
mutaties en recombinaties

SAMEN EVOLUEREN
 Evenwicht tussen investeringskosten en overlevingskans
 Co evolutie= evolutie waarbij soortgenoten zich aan elkaar aanpassen en gezamenlijk
evolueren

GESPLITSTE POPULATIES


2