Samenvatting artikel ‘Why poor children are more likely to become poor
readers: The school years’ – J. Buckingham, K. Wheldall & R. Beaman-Wheldall
Samenvatting
De SES is positief gerelateerd aan de geletterdheid in alle Engelssprekende landen. De
componenten van de SES: inkomen, opleidingsniveau ouders en beroep van ouders,
zijn elk statistisch significante voorspellers van schoolgeletterdheid. Dit artikel
schetst de factoren die het sterkst betrokken zijn bij het behalen van geletterdheid. Op
individueel niveau zijn dit vaardigheden op het gebied van vroeggeletterdheid, gen-
omgevingsinteracties, leeromgeving thuis, tijd besteed aan lezen, slaap,
schoolaanwezigheid en schoolwisselingen. Op schoolniveau zijn het de lessen en de
kwaliteit van de leraar, inclusief de kwaliteit van de leesinstructie. Deze factoren zijn
interactief: niet alleen sociaaleconomisch achtergestelde kinderen hebben meer kans op
een achterstand, ze worden er ook nadeliger door getroffen dan hun meer bevoorrechte
leeftijdsgenoten.
Inleiding
De statistische relatie tussen sociale achterstand en slechte alfabetisering is goed
onderzocht en vastgelegd. Een groot aantal kinderen worstelt om zelfs op functioneel
niveau te leren lezen. Een deel slaagt er niet in om aan de minimumstandaarden
voor lezen te voldoen aan het einde van het jaar. Kinderen van ouders met een laag
opleidingsniveau en lage beroepsstatus behoorden vaker tot deze groep. Uit een
Australisch onderzoek van een paar jaar geleden werden 14% van de kinderen in de
laagste SES beoordeeld als ontwikkelingskwetsbaar, vergeleken met 4,7% van de
kinderen in de hoogste SES. SES is meestal een samengestelde variabele of index van
relatief sociaaleconomisch voordeel/nadeel, met gezinsinkomen, opleidingsniveau
ouders en beroep van ouders als drie componenten, die elk significant correleren met
geletterdheid. In sommige onderzoeken wordt slechts één of twee van deze
componenten gebruikt als maat voor SES.
Recent onderzoek naar de impact van sociaaleconomische variabelen op het onderwijs
laat complexere interacties zien. Het bewijs stapelt zich op dat de prestatie van een
leerling niet alleen wordt voorspeld door hun eigen SES, maar daarnaast en krachtiger
door de gemiddelde SES van hun school.
Er zijn enorm veel onderzoeken gedaan naar de impact van SES op alfabetisering. Zelfs
de beste onderzoeken tonen geen direct, causale relaties met leesvaardigheid aan.
Toch is er voldoende bewijs om een beeld te krijgen van de voorspellende paden tussen
verschillende factoren en de ontwikkeling van geletterdheid. Dit artikel schetst de
belangrijkste factoren, de informatie is uit onlinedatabases afkomstig. Niet elke factor die
SES en geletterdheid met elkaar verbindt, wordt besproken; alleen die waarvoor het
literatuuronderzoek goed bewijs van een significante relatie aantoonde.
Individuele factoren
Gezinnen met een lage SES zijn over het algemeen gezinnen met een laag inkomen.
Hoewel een laag inkomen een kleine, significante onafhankelijke relatie blijkt te
hebben met cognitieve ontwikkeling en geletterdheid, vooral als het aanhoudt, blijkt het
zelden de meest significante factor te zijn. Gezinsinkomen en materiële middelen
verklaren een relatief klein uniek deel van de variantie. Uit het meeste onderzoek blijkt
dat van de drie componenten die de SES vormen, het opleidingsniveau van ouders de
sterkste invloed heeft. Toch verklaren deze factoren slechts een deel van de relatie
tussen de sociaaleconomische achtergrond van een leerling en hun geletterdheid op
school. Beschermende factoren zijn: vroeggeletterdheid, kwaliteit thuisleeromgeving,
gezondheid en slaap, schoolaanwezigheid en laag aantal schoolwisselingen.
Tekortkomingen in het alfabetiseringsvermogen van kinderen worden duidelijk wanneer
kinderen naar school gaan, waarbij kinderen met een lage sociaaleconomische
readers: The school years’ – J. Buckingham, K. Wheldall & R. Beaman-Wheldall
Samenvatting
De SES is positief gerelateerd aan de geletterdheid in alle Engelssprekende landen. De
componenten van de SES: inkomen, opleidingsniveau ouders en beroep van ouders,
zijn elk statistisch significante voorspellers van schoolgeletterdheid. Dit artikel
schetst de factoren die het sterkst betrokken zijn bij het behalen van geletterdheid. Op
individueel niveau zijn dit vaardigheden op het gebied van vroeggeletterdheid, gen-
omgevingsinteracties, leeromgeving thuis, tijd besteed aan lezen, slaap,
schoolaanwezigheid en schoolwisselingen. Op schoolniveau zijn het de lessen en de
kwaliteit van de leraar, inclusief de kwaliteit van de leesinstructie. Deze factoren zijn
interactief: niet alleen sociaaleconomisch achtergestelde kinderen hebben meer kans op
een achterstand, ze worden er ook nadeliger door getroffen dan hun meer bevoorrechte
leeftijdsgenoten.
Inleiding
De statistische relatie tussen sociale achterstand en slechte alfabetisering is goed
onderzocht en vastgelegd. Een groot aantal kinderen worstelt om zelfs op functioneel
niveau te leren lezen. Een deel slaagt er niet in om aan de minimumstandaarden
voor lezen te voldoen aan het einde van het jaar. Kinderen van ouders met een laag
opleidingsniveau en lage beroepsstatus behoorden vaker tot deze groep. Uit een
Australisch onderzoek van een paar jaar geleden werden 14% van de kinderen in de
laagste SES beoordeeld als ontwikkelingskwetsbaar, vergeleken met 4,7% van de
kinderen in de hoogste SES. SES is meestal een samengestelde variabele of index van
relatief sociaaleconomisch voordeel/nadeel, met gezinsinkomen, opleidingsniveau
ouders en beroep van ouders als drie componenten, die elk significant correleren met
geletterdheid. In sommige onderzoeken wordt slechts één of twee van deze
componenten gebruikt als maat voor SES.
Recent onderzoek naar de impact van sociaaleconomische variabelen op het onderwijs
laat complexere interacties zien. Het bewijs stapelt zich op dat de prestatie van een
leerling niet alleen wordt voorspeld door hun eigen SES, maar daarnaast en krachtiger
door de gemiddelde SES van hun school.
Er zijn enorm veel onderzoeken gedaan naar de impact van SES op alfabetisering. Zelfs
de beste onderzoeken tonen geen direct, causale relaties met leesvaardigheid aan.
Toch is er voldoende bewijs om een beeld te krijgen van de voorspellende paden tussen
verschillende factoren en de ontwikkeling van geletterdheid. Dit artikel schetst de
belangrijkste factoren, de informatie is uit onlinedatabases afkomstig. Niet elke factor die
SES en geletterdheid met elkaar verbindt, wordt besproken; alleen die waarvoor het
literatuuronderzoek goed bewijs van een significante relatie aantoonde.
Individuele factoren
Gezinnen met een lage SES zijn over het algemeen gezinnen met een laag inkomen.
Hoewel een laag inkomen een kleine, significante onafhankelijke relatie blijkt te
hebben met cognitieve ontwikkeling en geletterdheid, vooral als het aanhoudt, blijkt het
zelden de meest significante factor te zijn. Gezinsinkomen en materiële middelen
verklaren een relatief klein uniek deel van de variantie. Uit het meeste onderzoek blijkt
dat van de drie componenten die de SES vormen, het opleidingsniveau van ouders de
sterkste invloed heeft. Toch verklaren deze factoren slechts een deel van de relatie
tussen de sociaaleconomische achtergrond van een leerling en hun geletterdheid op
school. Beschermende factoren zijn: vroeggeletterdheid, kwaliteit thuisleeromgeving,
gezondheid en slaap, schoolaanwezigheid en laag aantal schoolwisselingen.
Tekortkomingen in het alfabetiseringsvermogen van kinderen worden duidelijk wanneer
kinderen naar school gaan, waarbij kinderen met een lage sociaaleconomische
