Organisatiewijs
Hoofdstuk 1 Organisatiewijs
1.1 Inleiding
Organisatiewijs
Organisatiewijs: behandelt de organisatiekunde vanuit het perspectief van juridisch professionals die in de praktijk
werkzaam zijn of dat in de toekomst gaan doen.
Wat is een organisatie?
Organisatie: een samenwerkingsverband van mensen en middelen om een bepaald doel te bereiken.
De organisatiekunde/organisatieleer bestudeert organisaties.
1.2 Wat doen juristen eigenlijk?
Juridische diensten
Dienst: een ontastbaar product of een niet-fysiek goed.
Juristen zijn dienstverleners omdat ze geen tastbare producten maken.
Vormen van dienstverlening
Dienstverleners kennen en kunnen dingen die tegemoetkomen aan de behoeften van afnemers.
Organisatiekundig in juridische dienstverlening (Engels: professional services): kennisintensieve dienstverlening door
hoogopgeleide professionals.
Kenmerk professional services: voor het verrichten van de werkzaamheden zijn theoretische kennis en praktische
vaardigheden vereist die alleen door het volgen van een langdurige opleiding kunnen worden verkregen. Deze
werkzaamheden worden in hoge zelfstandigheid uitgevoerd.
Er zijn hierbij ook kwaliteitseisen, deze kwaliteit wordt gewaarborgd doordat ze lid zijn van een beroepsgroep waarvoor een
tuchtrechtelijke instantie is die tuchtrecht uitoefent.
Tuchtrecht: “een deel van het publiekrecht, dat aan een bepaalde groep beroepsbeoefenaren de bevoegdheid geeft om
toezicht uit te oefenen op de behoorlijke uitoefening van hun taak door leden van de beroepsgroep.”
,Juridische diensten en diensten met belangrijke en/of complexe juridische aspecten
Juridische dienst: de diensten
die hoogwaardige juridische
expertise vereisen en die alleen
geleverd kunnen worden door
juristen.
Diensten met complexe
juridische complexen:
bijvoorbeeld een APK-
keurmeester. Als hij de auto
goedkeurt heeft dat een
rechtsgevolg. De auto mag
namelijk weer de weg op. Dit is
dus een dienst met een
belangrijk juridisch aspect.
Maar de keurmeester is geen
jurist.
1.3 Juridische dienstverlening
en organisaties
Onderscheid te maken tussen organisaties met als kernactiviteit juridische diensten of organisaties met andere
kernactiviteiten.
Nut en noodzaak van organisatiekunde voor juristen
Als je een jurist bent en niks weet van de organisatieprocessen, kun je het bedrijf geen goed advies geven. Je moet namelijk
als juridisch adviseur meedenken met de organisatie.
Jurist moet een helikoperview hebben: hij moet verder kijken dan alleen de juridische aspecten.
Adviseren
Bij het adviseren moet de complexe wet- en regelgeving worden vertaald naar teksten of richtlijnen die ook mensen op de
werkvloer kunnen begrijpen.
Daarnaast moet de jurist meedenken over de manier hoe deze richtlijnen kunnen worden nageleefd.
1.4 Organisatie, bedrijf, onderneming en rechtsvormen
Organisaties
De volgende elementen zijn voldoende om te spreken van een organisatie:
1 Mensen
2 Middelen
3 Samenwerken
4 Doel
Bij eenmansbedrijven is er geen sprake van een organisatie omdat er hier
geen meerdere mensen zijn die kunnen samenwerken.
Bedrijven en ondernemingen
Er worden gesproken van een bedrijf als een organisatie producten en/of
diensten voortbrengt om te voorzien in een maatschappelijke behoefte.
Als bedrijven dit op commerciële basis doen is er sprake van een
onderneming.
, Rechtsvormen van organisaties
De rechtsvorm bepaalt o.a. de wijze waarop de organisatie aansprakelijk is voor schulden en hoe besluitvorming binnen de
organisatie plaatsvindt.
Overheidsorganisaties zijn een bijzonder categorie rechtsvormen, art. 2:1 BW.
Als de overheidsorganisaties niet in art. 2:1 BW worden genoemd kunnen ze alsnog rechtspersoonlijkheid hebben als ze in
een speciale wet zijn genoemd.
Voordeel rechtspersoon: kan niet (fysiek) overlijden. De continuïteit van de organisatie kan worden gewaarborgd.
Keuze voor een rechtsvorm
Een jurist moet de rechtsvorm kiezen die het doel van de organisatie het beste dient.
1.5 Organisaties: sectoren en soorten
In deze paragraaf worden de veelvoorkomende categorieën en indelingsmogelijkheden besproken.
Publiek en privaat
Private organisatie: eigendom van private (rechts)personen en geen eigendom van de overheid.
Publieke organisaties: behoren tot de centrale en decentrale overheid en semioverheidsorganisaties.
Semioverheidsorganisatie: deze organisaties vallen niet direct onder het overheidsgezag, maar hierop heeft de overheid wel
grote invloed.
Overheidsorganisaties: centrale overheid
Overheid: het hoogste bevoegd gezag op een bepaald grondgebied.
De centrale overheid bestaat uit alle organisaties die op landelijk niveau opereren.
Overheidsorganisaties: decentrale overheid
Deze organisatie opereren niet landelijk maar hebben bevoegdheden en taken met betrekking tot een bepaald
grondgebied.
Hoofdstuk 1 Organisatiewijs
1.1 Inleiding
Organisatiewijs
Organisatiewijs: behandelt de organisatiekunde vanuit het perspectief van juridisch professionals die in de praktijk
werkzaam zijn of dat in de toekomst gaan doen.
Wat is een organisatie?
Organisatie: een samenwerkingsverband van mensen en middelen om een bepaald doel te bereiken.
De organisatiekunde/organisatieleer bestudeert organisaties.
1.2 Wat doen juristen eigenlijk?
Juridische diensten
Dienst: een ontastbaar product of een niet-fysiek goed.
Juristen zijn dienstverleners omdat ze geen tastbare producten maken.
Vormen van dienstverlening
Dienstverleners kennen en kunnen dingen die tegemoetkomen aan de behoeften van afnemers.
Organisatiekundig in juridische dienstverlening (Engels: professional services): kennisintensieve dienstverlening door
hoogopgeleide professionals.
Kenmerk professional services: voor het verrichten van de werkzaamheden zijn theoretische kennis en praktische
vaardigheden vereist die alleen door het volgen van een langdurige opleiding kunnen worden verkregen. Deze
werkzaamheden worden in hoge zelfstandigheid uitgevoerd.
Er zijn hierbij ook kwaliteitseisen, deze kwaliteit wordt gewaarborgd doordat ze lid zijn van een beroepsgroep waarvoor een
tuchtrechtelijke instantie is die tuchtrecht uitoefent.
Tuchtrecht: “een deel van het publiekrecht, dat aan een bepaalde groep beroepsbeoefenaren de bevoegdheid geeft om
toezicht uit te oefenen op de behoorlijke uitoefening van hun taak door leden van de beroepsgroep.”
,Juridische diensten en diensten met belangrijke en/of complexe juridische aspecten
Juridische dienst: de diensten
die hoogwaardige juridische
expertise vereisen en die alleen
geleverd kunnen worden door
juristen.
Diensten met complexe
juridische complexen:
bijvoorbeeld een APK-
keurmeester. Als hij de auto
goedkeurt heeft dat een
rechtsgevolg. De auto mag
namelijk weer de weg op. Dit is
dus een dienst met een
belangrijk juridisch aspect.
Maar de keurmeester is geen
jurist.
1.3 Juridische dienstverlening
en organisaties
Onderscheid te maken tussen organisaties met als kernactiviteit juridische diensten of organisaties met andere
kernactiviteiten.
Nut en noodzaak van organisatiekunde voor juristen
Als je een jurist bent en niks weet van de organisatieprocessen, kun je het bedrijf geen goed advies geven. Je moet namelijk
als juridisch adviseur meedenken met de organisatie.
Jurist moet een helikoperview hebben: hij moet verder kijken dan alleen de juridische aspecten.
Adviseren
Bij het adviseren moet de complexe wet- en regelgeving worden vertaald naar teksten of richtlijnen die ook mensen op de
werkvloer kunnen begrijpen.
Daarnaast moet de jurist meedenken over de manier hoe deze richtlijnen kunnen worden nageleefd.
1.4 Organisatie, bedrijf, onderneming en rechtsvormen
Organisaties
De volgende elementen zijn voldoende om te spreken van een organisatie:
1 Mensen
2 Middelen
3 Samenwerken
4 Doel
Bij eenmansbedrijven is er geen sprake van een organisatie omdat er hier
geen meerdere mensen zijn die kunnen samenwerken.
Bedrijven en ondernemingen
Er worden gesproken van een bedrijf als een organisatie producten en/of
diensten voortbrengt om te voorzien in een maatschappelijke behoefte.
Als bedrijven dit op commerciële basis doen is er sprake van een
onderneming.
, Rechtsvormen van organisaties
De rechtsvorm bepaalt o.a. de wijze waarop de organisatie aansprakelijk is voor schulden en hoe besluitvorming binnen de
organisatie plaatsvindt.
Overheidsorganisaties zijn een bijzonder categorie rechtsvormen, art. 2:1 BW.
Als de overheidsorganisaties niet in art. 2:1 BW worden genoemd kunnen ze alsnog rechtspersoonlijkheid hebben als ze in
een speciale wet zijn genoemd.
Voordeel rechtspersoon: kan niet (fysiek) overlijden. De continuïteit van de organisatie kan worden gewaarborgd.
Keuze voor een rechtsvorm
Een jurist moet de rechtsvorm kiezen die het doel van de organisatie het beste dient.
1.5 Organisaties: sectoren en soorten
In deze paragraaf worden de veelvoorkomende categorieën en indelingsmogelijkheden besproken.
Publiek en privaat
Private organisatie: eigendom van private (rechts)personen en geen eigendom van de overheid.
Publieke organisaties: behoren tot de centrale en decentrale overheid en semioverheidsorganisaties.
Semioverheidsorganisatie: deze organisaties vallen niet direct onder het overheidsgezag, maar hierop heeft de overheid wel
grote invloed.
Overheidsorganisaties: centrale overheid
Overheid: het hoogste bevoegd gezag op een bepaald grondgebied.
De centrale overheid bestaat uit alle organisaties die op landelijk niveau opereren.
Overheidsorganisaties: decentrale overheid
Deze organisatie opereren niet landelijk maar hebben bevoegdheden en taken met betrekking tot een bepaald
grondgebied.
