College Samenvatting - Juridische en ethische context (SOW-PWB3350)

Juridisch en
Ethische context
PWB-bachelor 3

,Juridische en ethische context

Hoorcollege 1: Goed handelen
Handelen in juridische en ethische ccontext
- Handelen is een menselijke activiteit die wetens en willens (bewust gedaan ) gedaan wordt en
waar mensen voor verantwoordelijk kunnen worden gesteld  je bent verantwoordelijk voor
je handelen en dat is omdat je bewust bent van je handelen ( het heeft voor jou betekenis, jij
bent er uiteindelijk verantwoordelijk voor)
- Action is an intention, purposice, consious and subjectively meaningdul activity
- Er is een actor die handelt  een activiteit die bewust is / intentioneel  je doet het met een
zekere bedoeling
 Een bal gooien is handeling een kou vatten niet
 Niet handelen kan ook handelen zijn

Wat is goed handelen?
Voorbeeld om te onderzoeken:
- Een 15-jarig meisje heeft seks met haar 18-jarige vriend. Het is vrijwillig en ze hebben al een
jaar een relatie  op basis van vrijwilligheid wordt dit getolereerd
- Een leerkrachte deelt informatie over een leerling met gescheiden ouders alleen met de
moeder ( ook een niet-gezag ouder heeft recht op informatie van het kind)
- Een vader die erachter komt dat zijn zoon betrokken is bij een scooterdiefstal doet geen
aangifte bij de politie
- Een echtpaar krijgt een kind door middel van een ivf-behandeling in het buitenland met een
donoreicel van een anonieme donor  ethisch niet fout, maar juridisch wel verwerpelijk
- Een pedagoog krijgt een liefdesrelatie met de getrouwde vader van een kind dat ze begeleidt

Een normatieve vraag
- Wat goed handelen is, is niet eenduidig te beantwoorden ( we hebben niet het perfecte goede
en het slechte)  belang om er dus goed over na te denken
- Het is een normatieve vraag die we beantwoorden met impliciete en expliciete normen
( vrijheid, gelijkheid)
 Gebaseerd op waarden
- Cursus Juridische en ethische context gericht op het articuleren ( benoemen) , onderzoeken en
bereflecteren van deze normativiteit

Kaders voor profesioneel handelen:
- Maatschappelijk  wet
- Beroepscode  professioneel
- Ethiek persoonlijk

1. Maatschappelijk kader (wet)
- In een rechtstaat de wet
- De juridische context van de pedagogiek
- Jeugdrecht
 Verzameling verschillende wettelijke kaders
 Burgerlijk recht, strafrecht, bestuursrecht
 Internationaal verdrag rechten kind
2. Professioneel kader(je krijgt hier te maken op het moment dat je in de praktijk gaat
werken )
- Beroepen worden ingekaderd
 Wat legitimeert deze professie ( vak)  hoe ziet het vak eruit, wat ik moet doen , wie
mogen dit doen ( wat moeten ze kunnen)
 Wie mogen deze professie uitoefenen
 Waaraan moeten deze professionals zich houden

, - Beroepscode (dynamisch systeem  waarden veranderen maar moeten wel worden
vastgelegt)
 Waarden en normen beroepsgroep vastgelegd
 Beroepsethissche richtlijn
 Op grens van recht(regels waaraan je moete houden ) en ethiek ( normativiteit waar
we het continue over moeten hebben)
- Er zijn diverse beroepscodes, bijvoorbeeld:
 Beroepscode voor sociaal werker (VGW)
 Beroepscode jeugdzormedewerker (BPSW)
 Beroepscode voor academisch pedagogen (NVO)
- Beroepscodes, gedragscodes, integriteitscodes
 Doel: Articuleren waarden en normen professionele organisaties
 Hoe denken wij hierover, wat vinden we belangrijk en wat willen we niet. Of
ze zich zo gedragen is uiteindelijk aan de praktijk zelf
 Een code die niet gedragen wordt, zou uiteindelijk niet functioneel zijn

NVO beroepscode (2021)
- Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO)
 Beroepsverniging voor academische opgeleide pedagogen en onderwijskundigen
- De NVO-beroepscode geeft richting en invulling aan het begrip ‘goed pedagoog’. Op grond
van de beroepscode kunnen pedagogen hun handelen en beslissingen beroepsethisch bepalen
en verantwoorden  idee : wat is een goede pedagoog, wat was handelen ook alweer
( bewust, verantwoordelijk en intentioneel) , zij geven daar een richting aan.
 Voordeel: het geeft je houvast, wet en regelgeving zit al in NVO. Op moment dat er
een probleem is voor het getoetst op de manier hoe het in de beroepscode zit .
- Standaard voor kwaliteit beroepsuitoefening
 Gebaseerd op wet- en regelgeving voor zorg en jeugdigen
- Norm waaraan tuchtcollege toetst
- Wie moeten zich hieraan houden
 NVO-leden
 Orthopedagogen met SKJ-registratie
 Orthopedagoog-generalisten met BIG registratie

Goed pedagoog?
- Pedagogen zijn gebonden aan de beroepscode en daarmee aan normen waaraan een goede
pedagoog behoort te voldoen
- NVO leden staan voor het veilig opgroeien en een optimale ontwikkeling van kinderen en
jongeren, en doelmatige zorg als extra ondersteuning nodig is
- Voor pedagogen is de pedagogische relatie het aangrijpingspunt van hun handelen : zij
zoeken verklaringen en oplossingen in die relatie. Pedagogen streven primair naar
normalisatie van de opvoedingsrelatie, of die nu eenvoudig of heel complex is
- Wat wordt hier verondersteld  zie problematische waardengeladenheid
 Wat is hieruit een normatieve veronderstelling: veronderstelde norm
 Veilig opgroeien
 Optimale ontwikkeling
 Doelmatige zorg
 Hoe je de pedagogische relatie als aangrijpingspunt neemt is een keuze
 Verklaringen en oplossingen
 zoals je kan zien zit er in de beroepscode veel normativiteit, hier moeten wij alert
op zijn, er kan op deze punten discussie kan staan en zo allemaal van idee verschillen
en mogelijk tot problemen leiden
Discretionaire ruimte
- Beroepscode laat ruimte voor inzicht professional ( jij bent degene die handelt en daar heb jij
je ruimte voor)
 Professionele autonomie ( eigen inzicht als professioneel, maar grote

, verantwoordelijkheid)
 Tenzij clausule ( je houd je eraan tenzij, professie dat vraagt, moet je bewust zijn van
je normativiteit)
- Wanneer je je moet verantwoorden (voor tuchtcollege) gaat het om je onderbouwing van
handelen
- Professional heeft te allen tijde persoonlijke verantwoordelijkheid voor handelen
- Je kent de wet en handelt naar inzicht ( recht en ethiek), maar handeling naar inzicht
- Een reflectieve professional handelt niet defensief(niet verschuilen achter regels) , maar
integer( zuiverheid; altijd zelf verantwoordelijkheid nemen en je acties kunnen
verantwoorden)

Professioneel kader betekent ook:
- Reflectie op professie
 Bewust van Normativiteit en vak inhoud (veel impliciet, bewust van zijn )
 Verhouden tot Organisatie en beleid van organisatie, ookal ben je het er niet mee eens,
je moet er wel mee kunnen omgaan ( kritische positei innemen)
 Nadenken over doelstellingen
 Aannamen en concepten
 Professionele waarden  wat is een goede pedagoog, wat moet ik doen, moet ik
helpen, actie ondernemen etc. hier moet je over na kunnen denken

Normativiteit
- Norm: impliciete of expliciete regel
 Vb. veilig brandmelder; goede test; doelmatige zorg; gepaste kleding; verstandige
ouder; mooi mens
- Normen zijn geen feiten!!
- We kunnen normen proberen te definiëren (normalisatie)
 Normen voor een veilige brandmelder vinden we acceptabeler dan normen voor een
mooi mens?  Brandmelder kan je nog enigszins objectief maken, mooi mens is
subjectiever
 Waarom? Alweer kwestie van normativiteit
- Normatieve ethiek
 Zoekt naar rechtvaardiging morele normen ( legitimatie normen zoeken)

Pedagoog: een normatief beroep
- Pedagogen scheppen normen (we creëren normen door ze te benoemen en door te handelen)
 Normaal
 Leerbaar, begeleid baar
 Wenselijk gedrag
 Goede ontwikkeling
 Harmonieus gezin
 Etc.
- Interventies bevatten impliciet
 Moreel oordeel over situatie
 Mens- en maatschappijbeelden
- Goed handelen is ook je verhouden tot deze normativiteit
 Wat betekent jouw oordeel voor de ander
 Wat legitimeert jouw oordeel
Goed handelen = verhouden tot normativiteit, continue bedenken wat jouw oordeeel betekent
voor de ander en wat hij legitimeert jouw oordeel ( wat is daar van de grond van en bewust van)
- Probleem we zijn ons niet altijd bewust van normatieve oordelen


3. Persoonlijk kader
- Wordt bepaald door eigen waarden en normen en opvattingen over mens en maatschappij