Samenvatting Immunologie
Week 1.1
Immunologie = houdt zich bezig met de oorzaak en behandeling van stoornissen aan
het afweersysteem van de mens.
Antigeen = een molecuul dat zich bevindt aan het oppervlak van een pathogeen (een
virus of bacterie). Antigenen zijn specifiek voor iedere soort bacterie en virus. Bij
een infectie door een pathogeen herkent het afweersysteem van de
geïnfecteerde gastheer de pathogeen aan de hand van de soort specifieke antigeen.
Antilichaam = zijn Y-vormige eiwitmoleculen die door het afweersysteem van de
mens en andere gewervelde dieren worden geproduceerd als reactie op antigenen
Aangeboren immuniteit (innate immunity) snel, aspecifiek, geen geheugen en altijd
zelfde, snelle en krachtige reactie. Aangeboren is de eerste lijn verdediging om alles buiten
het lichaam te laten en als er dan iets binnen is, zo snel mogelijk alles weer naar buiten te
brengen. Denk aan wondjes op de huid (fysische factor), uitscheiding van membranen,
traanvocht bacteriën naar buiten brengen. Slijmvliezen brengen de bacterie naar buiten
of je huid die alles tegenhoudt.
De 1e lijn verdediging is een barrière (niet doordringbaar).
De chemische factoren zijn;
Talg; vetzuren hieruit zijn groei remmend voor micro-organismen
Lage pH (3-5) van de huid (vetzuren en lactaat)
Maagzuur (pH 1, 2 en 3)
Zweet, tranen, slijm en andere weefselvloeistoffen bevatten antimicrobiële stoffen:
lysozymen, peroxidases, IgA
Trans ferrine in bloed competitie met bacteriën om binding met ijzer
Als deze gefaald is gaan ze
door naar de tweede lijn.
Cellen van het lichaam
hebben in de gaten dat er
iets vreemds is, ze gaan dan
aan de gang om snel een
reactie op te zetten
ontstekingsreactie. Doden
pathogenen met grof
geschut
– Productie
antimicrobiële
stoffen
– Productie zuurstofradicalen (H2O2, O2-)
– Opeten van deeltjes/pathogenen
Fusie van opname blaasje met lysosoom = fagolysosoom
Doden en afbraak door: oxidatieve burst en door enzymen
Lijdt tot fagocytose daarbij wordt er meer kapot gemaakt dan dat de bedoeling is maar
de boosdoener is dan wel weg. Gaat om de granulocyten en de macrofagen (myeloïde
cellen), dit zijn actieve cellen die door uitstulpingen bacteriën opneemt en opeet in zijn
,blaasjes die in het cytoplasma bevinden. Macrofagen zorgen voor fagocytose en weefsel
herstel. Macrofagen zijn grote eters en ruimen veel rommel op. Het is een gedifferentieerde
monocyt.
Granulocyten (naam door korrels in cytoplasma)
- Neutrofielen (is als eerste aanwezig bij ontsteking)
o Sterk fagocyterend
o Accumulatie in beginfase ontsteking
- Basofielen
o Reactief bij sommige allergieën door release histamines
- Eosinofielen
o Productie van stoffen tegen parasieten
o Beetje fagocyterend
Als dit dan mislukt is, gaat het naar de derde lijn = Verworven immuniteit (adaptive
immunity langzaam, specifiek (dus minder weefselschade), geheugen, reactie wordt beter
(ontwikkelt zich gedurende het leven). Dit wordt pas gevormd als je een keer in contact bent
geweest met een bacterie of virus voor een volgende keer waarbij ze dus specifiek aan de
gang gaan. Het is dus een specifieke respons tegen een bepaalde binnendringer.
Celtypen witte bloedcellen (lymfocyten (lymfoïde cellen) bij de 2 e en 3e linie
• Natural Killer cellen (2e en 3e linie)
– Geen specifieke herkenning
– Afwijkingen in plasmamembraan eiwitten worden herkend
– Na binding aan doelwit cel (bv tumorcel), afgifte van granzyme en perforine
cytotoxisch
• T-cellen (3e linie)
– 1 hulp bij infecties
– 2 doden van kanker/geïnfecteerde cellen
• B-cellen
– Productie antilichamen (antistoffen)
KORT; afweer bestaat uit 3 linies
1. Voorkomen van binnendringen pathogenen
2. Grof geschut om indringers snel op te ruimen
3. Specifieke reactie met geheugen
Herkenning microben
Aangeboren immuunsysteem herkent algemene structuren (PAMP) van bacteriën/virussen
- Gram negatief: LPS (buitenkant)
- Gram positief: peptidoglycaan
- Bacterieel CpG DNA
- Viraal RNA
Patroon herkennende receptoren
- Pattern recognition receptors (PRR): TLRs, NLRs, CLRs, RLRs
TLRs zitten zowel op de cel als in de cel
Ze herkennen microben aan PAMPs (Pathogen Associated Molecular Patterns). Elke
TLR heeft z’n specialisatie en resulteren, naast endocytose, ook in activatie van
transcriptiefactoren.
, In fagolysosoom (zit in
facocyterende cel) worden
elektronen gepompt door
NADH-oxidase complex. Dit
zorgt voor zuurstofradicaal
(O2-) en dat vormt H2O2 na
omzetting door superoxidase
dismutase. Waterstofperoxide
gaat een reactie aan met Cl- en
dat wordt gekatalyseerd door
Myelp-peroxidase. Zowel
waterstofperoxide als het HClO-
(waterstofhypochloriet) dat
ontstaat doodt de bacterie.
Actief zuurstof in fagolysosoom
wat toxisch is --> bacterie gaat
dood
Doordat er elektronen in het
fagolysosoom worden gepompt,
ladingsverschil (- binnenkant +
buitenkant) vervolgens volgen er
protonen (H+). Hierdoor wordt de pH
lager --> zure verlaging
De lage pH activeert verschillende
enzymen welke de bacterie/deeltjes
afbreken.
Onder Humorale immuniteit verstaan
we B-lymfocyten en hun producten: de
antistoffen, terwijl de cellulaire
immuniteit wordt verzorgd door T-
lymfocyten en hun producten: cytokines.
Lymfesysteem;
- Vocht uit weefsels terug te voeren naar de bloedcirculatie
o Het vocht uit de weefsels komt in het lymfesysteem terecht, vervolgens komt
het in een lymfeknoop waar veel immuuncellen van het verworven
immuunsysteem liggen te ‘wachten’.
o In lymfekleren zitten T en B cellen
- Transport voedingsvetten en vitaminen van darm naar bloed
- Belangrijke rol immuniteit
- Afgevoerd vocht wordt gecontroleerd op pathogenen (in lymfeknopen)
Primaire lymfoïde organen: cel productie en selectie
- Rode beenmerg
- Thymus
Week 1.1
Immunologie = houdt zich bezig met de oorzaak en behandeling van stoornissen aan
het afweersysteem van de mens.
Antigeen = een molecuul dat zich bevindt aan het oppervlak van een pathogeen (een
virus of bacterie). Antigenen zijn specifiek voor iedere soort bacterie en virus. Bij
een infectie door een pathogeen herkent het afweersysteem van de
geïnfecteerde gastheer de pathogeen aan de hand van de soort specifieke antigeen.
Antilichaam = zijn Y-vormige eiwitmoleculen die door het afweersysteem van de
mens en andere gewervelde dieren worden geproduceerd als reactie op antigenen
Aangeboren immuniteit (innate immunity) snel, aspecifiek, geen geheugen en altijd
zelfde, snelle en krachtige reactie. Aangeboren is de eerste lijn verdediging om alles buiten
het lichaam te laten en als er dan iets binnen is, zo snel mogelijk alles weer naar buiten te
brengen. Denk aan wondjes op de huid (fysische factor), uitscheiding van membranen,
traanvocht bacteriën naar buiten brengen. Slijmvliezen brengen de bacterie naar buiten
of je huid die alles tegenhoudt.
De 1e lijn verdediging is een barrière (niet doordringbaar).
De chemische factoren zijn;
Talg; vetzuren hieruit zijn groei remmend voor micro-organismen
Lage pH (3-5) van de huid (vetzuren en lactaat)
Maagzuur (pH 1, 2 en 3)
Zweet, tranen, slijm en andere weefselvloeistoffen bevatten antimicrobiële stoffen:
lysozymen, peroxidases, IgA
Trans ferrine in bloed competitie met bacteriën om binding met ijzer
Als deze gefaald is gaan ze
door naar de tweede lijn.
Cellen van het lichaam
hebben in de gaten dat er
iets vreemds is, ze gaan dan
aan de gang om snel een
reactie op te zetten
ontstekingsreactie. Doden
pathogenen met grof
geschut
– Productie
antimicrobiële
stoffen
– Productie zuurstofradicalen (H2O2, O2-)
– Opeten van deeltjes/pathogenen
Fusie van opname blaasje met lysosoom = fagolysosoom
Doden en afbraak door: oxidatieve burst en door enzymen
Lijdt tot fagocytose daarbij wordt er meer kapot gemaakt dan dat de bedoeling is maar
de boosdoener is dan wel weg. Gaat om de granulocyten en de macrofagen (myeloïde
cellen), dit zijn actieve cellen die door uitstulpingen bacteriën opneemt en opeet in zijn
,blaasjes die in het cytoplasma bevinden. Macrofagen zorgen voor fagocytose en weefsel
herstel. Macrofagen zijn grote eters en ruimen veel rommel op. Het is een gedifferentieerde
monocyt.
Granulocyten (naam door korrels in cytoplasma)
- Neutrofielen (is als eerste aanwezig bij ontsteking)
o Sterk fagocyterend
o Accumulatie in beginfase ontsteking
- Basofielen
o Reactief bij sommige allergieën door release histamines
- Eosinofielen
o Productie van stoffen tegen parasieten
o Beetje fagocyterend
Als dit dan mislukt is, gaat het naar de derde lijn = Verworven immuniteit (adaptive
immunity langzaam, specifiek (dus minder weefselschade), geheugen, reactie wordt beter
(ontwikkelt zich gedurende het leven). Dit wordt pas gevormd als je een keer in contact bent
geweest met een bacterie of virus voor een volgende keer waarbij ze dus specifiek aan de
gang gaan. Het is dus een specifieke respons tegen een bepaalde binnendringer.
Celtypen witte bloedcellen (lymfocyten (lymfoïde cellen) bij de 2 e en 3e linie
• Natural Killer cellen (2e en 3e linie)
– Geen specifieke herkenning
– Afwijkingen in plasmamembraan eiwitten worden herkend
– Na binding aan doelwit cel (bv tumorcel), afgifte van granzyme en perforine
cytotoxisch
• T-cellen (3e linie)
– 1 hulp bij infecties
– 2 doden van kanker/geïnfecteerde cellen
• B-cellen
– Productie antilichamen (antistoffen)
KORT; afweer bestaat uit 3 linies
1. Voorkomen van binnendringen pathogenen
2. Grof geschut om indringers snel op te ruimen
3. Specifieke reactie met geheugen
Herkenning microben
Aangeboren immuunsysteem herkent algemene structuren (PAMP) van bacteriën/virussen
- Gram negatief: LPS (buitenkant)
- Gram positief: peptidoglycaan
- Bacterieel CpG DNA
- Viraal RNA
Patroon herkennende receptoren
- Pattern recognition receptors (PRR): TLRs, NLRs, CLRs, RLRs
TLRs zitten zowel op de cel als in de cel
Ze herkennen microben aan PAMPs (Pathogen Associated Molecular Patterns). Elke
TLR heeft z’n specialisatie en resulteren, naast endocytose, ook in activatie van
transcriptiefactoren.
, In fagolysosoom (zit in
facocyterende cel) worden
elektronen gepompt door
NADH-oxidase complex. Dit
zorgt voor zuurstofradicaal
(O2-) en dat vormt H2O2 na
omzetting door superoxidase
dismutase. Waterstofperoxide
gaat een reactie aan met Cl- en
dat wordt gekatalyseerd door
Myelp-peroxidase. Zowel
waterstofperoxide als het HClO-
(waterstofhypochloriet) dat
ontstaat doodt de bacterie.
Actief zuurstof in fagolysosoom
wat toxisch is --> bacterie gaat
dood
Doordat er elektronen in het
fagolysosoom worden gepompt,
ladingsverschil (- binnenkant +
buitenkant) vervolgens volgen er
protonen (H+). Hierdoor wordt de pH
lager --> zure verlaging
De lage pH activeert verschillende
enzymen welke de bacterie/deeltjes
afbreken.
Onder Humorale immuniteit verstaan
we B-lymfocyten en hun producten: de
antistoffen, terwijl de cellulaire
immuniteit wordt verzorgd door T-
lymfocyten en hun producten: cytokines.
Lymfesysteem;
- Vocht uit weefsels terug te voeren naar de bloedcirculatie
o Het vocht uit de weefsels komt in het lymfesysteem terecht, vervolgens komt
het in een lymfeknoop waar veel immuuncellen van het verworven
immuunsysteem liggen te ‘wachten’.
o In lymfekleren zitten T en B cellen
- Transport voedingsvetten en vitaminen van darm naar bloed
- Belangrijke rol immuniteit
- Afgevoerd vocht wordt gecontroleerd op pathogenen (in lymfeknopen)
Primaire lymfoïde organen: cel productie en selectie
- Rode beenmerg
- Thymus
