Arresten Mens en Mensenrechten

Overige Arresten M&M

Murray vs. The NL
De vraag die het EHRM moet beantwoorden is of aan het zwijgen van een verdachte
conclusie mogen worden verbonden. Of dat het geval is, zo bepaalt het EHRM, hangt af van
de omstandigheden van het geval. Dat Murray meerdere malen is gewezen op het feit dat er
conclusies kunnen worden verbonden aan zijn zwijgen, levert niet per definitie ongeoorloofde
druk op. Of die conclusies worden getrokken hangt met name af van de situatie waarin deze
worden getrokken, het gewicht dat nationale rechters eraan hechten bij de bewijsbeoordeling
en de mate van druk die wordt uitgeoefend. Er mogen pas conclusies worden getrokken uit
het zwijgen van een verdachte in zaken die echt om een antwoord van een verdachte vragen.
In de zaak tegen Murray is het contact met een advocaat in eerste instantie geweigerd en
Murray geeft geen antwoorden op vragen. Nu dit zwijgen later tegen hem wordt gebruikt
komt het EHRM tot een schending van het nemo-teneturbeginsel. Doordat Murray niks zegt
en dit toch tegen hem wordt gebruikt, zorgt dat er onbewust voor dat Murray bewijs tegen
zichzelf levert en dat is niet toegestaan.

In zijn noot onder het arrest noemt Knigge twee belangrijke vragen die bij dit arrest een rol
spelen. De eerste vraag is of er in deze zaak sprake is van een “improper compulsion”? Dat is
de vraag naar schending van het nemo- teneturbeginsel. Je zou kunnen zeggen dat Murray
door te zwijgen bewijs tegen zichzelf levert op het moment dat er aan zijn zwijgen conclusies
worden verbonden en hij mede op basis van dat zwijgen wordt veroordeeld. De tweede vraag
die Knigge stelt is of het “unfair of unreasonable” is om consequenties te verbinden aan het
zwijgen van een verdachte. Het EHRM bepaalt dat geen sprake is van ongeoorloofde druk en
dat het niet onredelijk is consequenties te verbinden aan het zwijgen van Murray. Er is in deze
zaak voldoende ander bewijs tegen Murray dat roept om een verklaring. Nu Murray die
verklaring niet geeft en hij voldoende is gewaarschuwd welke juridische gevolgen dat zal
kunnen hebben, is het naar het oordeel van het EHRM niet meer dan logisch dat
daar gevolgen aan worden verbonden en oordeelt het EHRM derhalve dat er geen sprake is van
schending van artikel 6 EVRM

Valkenhorst
Het gaat om de situatie dat je niet weet wie je vader is, maar je er wel achter kunt komen door een
instelling te vragen om inzage in hun dossiers. Het kind is in 1935 geboren en de zaak bij de Hoge
Raad speelt bijna 60 jaar later. ‘Afweging van betrokken belangen bij het recht van een kind om te
weten wie haar vader is’.

Valkenhorst heeft een geheimhoudingsplicht ten opzichte van de moeder van eiseres, nu zij de
gegevens over de vader van eiseres als hulpzoekende vertrouwelijk aan haar hulpverlener heeft
verteld. Haar recht op privéleven is dus van belang. Daar tegenover staat het recht van eiseres, het
kind, om te weten van wie ze afstamt. Dit recht is niet absoluut en moet wijken voor rechten voor
anderen als die zwaarder wegen. In dit geval weegt het recht van het kind zwaarder dan het recht op
privéleven van de moeder en van de vader.

Een meisje (hierna: eiseres) wordt, als buitenechtelijk kind, in 1935 geboren in ‘Moederheil’. Dit is
een rooms-katholieke inrichting voor zorg aan ongetrouwde moeders en hun kinderen. Deze
inrichting heet inmiddels Valkenhorst.

Eiseres weet niet wie haar vader is. Ze wil van Valkenhorst de gegevens hebben die haar moeder
destijds aan Moederheil heeft gegeven over haar vader. Valkenhorst weigert deze gegevens te
geven, op grond van een geheimhoudingsverplichting door de vertrouwelijke aard van deze
gegevens. Deze zijn namelijk door de moeder van eiseres aan een hulpverlener gegeven.