HOOFDSTUK 4 STRAFRECHT
Strafbepalingen
Strafrecht beschrijving strafbare gedragingen
Wetboek van Strafrecht (SR) drie boeken
Plaats van feit bepaalt een misdrijf of overtreding is
- Boek 1 Algemene bepalingen algemene regels en uitleg
- Boek 2 Misdrijven zware strafbare feiten (moord, diefstal, mishandeling etc.)
- Boek 3 Overtredingen lichte strafbare feiten (openbare dronkenschap of burengerucht)
voorbeelden Bijzondere wetten
Opiumwet, Wet wapens en munitie, Wegenverkeerswet, Wetboek van strafvordering (SV)
Wetboek van Strafvorderingen, afgekort: SV onderwerpen beschreven zoals:
1. de bevoegdheden van politie en justitie om strafbare feiten op te sporen
2. gang van zaken tijdens de terechtzitting
3. rechten van de verdachte
4. positie van de raadsman en de rechtsmiddelen zoals hoger beroep en
5. strafprocesrecht : formele deel van het strafrecht
Materiële strafrecht: strafbare gedragingen (overtredingen en misdrijven)
Misdrijf Overtreding
Straf Gevangenisstraf Hechtenis
Poging tot Strafbaar Niet strafbaar
Medeplichtigheid aan Strafbaar Niet strafbaar
Voorbereiden Kan strafbaar zijn Niet strafbaar
Absolute competentie Strafkamer rechtbank Kantonrechter
Verjaring Recht tot strafvordering vervalt Recht tot strafvordering vervalt door
door verjaring in 6,12 of 20 jaar verjaring in 3 jaar
Opneming Justitieel Documentatie Systeem bij Justitieel Documentatie bij bepaalde
behandeling proces-verbaal overtredingen en beslissingen
Belang relatieve competentie rechter: plaats waar het strafbare feit of woonplaats van de verdachte.
Strafbepalingen in het Wetboek van Strafrecht zijn voornamelijk opgebouwd uit drie onderdelen:
1. Delictsomschrijving
2. Juridische naam
3. Toegekende straf gekoppeld aan strafbaar feit
Poging, strafbare voorbereiding en deelneming
Strafbare poging artikel 45 van het Wetboek van Strafrecht
Stafbare poging tot misdrijf = strafbaar
Niet elke poging is strafbaar, hier zijn eisen aan verbonden
1. De opzet heeft om een misdrijf te plegen
2. Begonnen is met de uitvoering van zijn misdrijf
3. Misdrijf is niet voltooid door opstandigheden buiten diegene zijn wil zijn gelegen
Strafbare voorbereiding = onvoltooid delict & geen sprake begin van uitvoering
Onder bepaalde voorwaarden strafbaar
1
,Voorbereiding ernstig misdrijf = gevangenis 8 jaar of meer
Maximale strafmaat = helft maximale strafmaat van het voltooid delict (artikel 46 lid 2 Sr)
Bijvoorbeeld: Voorbereiding van moord, roofoverval of brandstichting
Lid 1 artikel 46 Sr staat opsomming van strafbare voorbereidingshandelingen.
Staakt dader uit vrije wil? net als bij strafbare poging = niet strafbaar
Verschillende daders Deelnemingsvormen Artikelen 47 en 48Sr
Medeplegen dader die bewust meewerkt om het strafbare feit te plegen
Medeplichtigheid ondergeschikte rol 2/3 van maximale straf krijgen (artikel 49 Sr)
Doen plegen Iemand anders (bewust en onbewust) jouw misdrijf laten plegen
Uitlokken bij iemand anders een strafbare reactie uitlokken
Strafuitsluitingsgronden rechtvaardigingsgronden & schulduitsluitingsgronden
Rechtvaardigingsgronden: rechtvaardigt het handelen
- Overmacht als noodtoestand artikel 40 Sr
- Noodweer artikel 41 lid 1 Sr
- Wettelijke voorschrift Artikel 42 Sr (verjaringstermijn)
- Bevoegd gegeven ambtelijk bevel Artikel 43 lis 1 Sr
- Ontbreken van de materiële wederrechtelijkheid
Noodweer grenzen
1. Het gaat om een concrete aanval / aanranding waartegen jij je moet beschermen
2. Er mag niet veel tijd tussen aanval en verdediging zitten
3. Middel waarmee iemand zich verdedigt staat in verhouding tot ernst van de daad
Schulduitsluitingsgronden: schuld van handelen is uitgesloten
- Ontoerekenbaarheid Artikel 39 Sr
- Psychische overmacht Artikel 40 Sr
- Onbevoegd gegeven ambtelijk bevel Artikel 41 lid 2 Sr
- Afwezigheid van alle schuld
Ontoerekenbaarheid grenzen
1. Zwaar psychisch gestoord
2. Zeer gebrekkige ontwikkeling
3. Moet door deskundige worden vastgesteld
4. Eindigen in een psychiatrische inrichting TBS
Strafprocesrecht
Opsporingsambtenaren: Sporen strafbare feiten op: Hulpofficier en officier van justitie
Doel:
1. waarheid strafbaarheid achterhalen
2. (mogelijke) daders vinden
3. bewijzen verzamelen
Mogen bepaalde dwangmiddelen uitoefenen op verdachten
Maken van ieder onderzoek een proces-verbaal
Algemene opsporingsbevoegdheid:
Politieambtenaren, officier van justitie en officieren van de Koninklijke Marechaussee
Specifieke opsporingsbevoegdheid vb:
sociaal rechercheurs die zich bezighouden met opsporen uitkeringsfraude en ambtenaren die
belastingfraude opsporen
2
, Officier van justitie = algemeen opsporingsambtenaar
o Geeft leiding aan het vooronderzoek dat de opsporingsambtenaren doen
o Maakt deel uit van het Openbaar Ministerie
o Verantwoordelijk voor uitvoeren v/d straffen + maatregelen die aan dader zijn opgelegd door
rechter.
o In bepaalde zaken (overtredingen en misdrijven tot maximale gevangenisstraf 6 jaar staat)
een strafbeschikking opleggen.
Strafbeschikking: straf opgelegd zonder tussenkomst rechter bij eenvoudige zaken
- Taakstraf tot 180 uur
- Geldboete
- Onttrekking van voorwerpen aan het maatschappelijk verkeer
- Schadevergoeding aan het slachtoffer
- Ontzegging rijbevoegdheid tot 6 maanden
A.d.h.v. de processen-verbaal die de officier van justitie van de opsporingsambtenaren krijgt
beslist ovj of de zaak word voorgelegd aan de rechter
Dagvaarding: oproep aan verdachte om op bepaalde datum voor rechter te verschijnen
Besluit ovj niet te vervolgen? zaak seponeren.
Seponeren kan ook onder bepaalde voorwaarden.
- Verdachte aan bepaalde voorwaarde voldoet (VB: agressie training)
- Voldoet verdachte in proeftijd niet aan voorwaarde? Dan alsnog vervolging
Rechter-commissaris Lid van de rechtbank
Actief in voorfase v/d strafzaak
Toetst zorgvuldigheid v/h vooronderzoek
Mag voor de terechtzitting getuigen en deskundigen aanhoren
Kan ovj (of politie) toestemming geven bepaalde opsporingsmethoden in te zetten
Mag beslissen of verdachte in voorlopige hechtenis langer mag worden vastgehouden
Strafrechter
Beslist of officier van justitie wettig en overtuigend bewijs heeft aangetoond dat verdachte het feit
heeft gepleegd en daarvoor gestraft moet worden. Rechter bepaald de hoogte v/d straf/maatregel.
Alleensprekende rechter in het strafrecht Politierechter Behandeld eenvoudige misdrijven
Mag gevangenisstraf tot 1 jaar opleggen
Kinderrechter Alleensprekende rechter recht in jeugdstrafzaken spreekt.
12 tot 18 jaar. Soms tot 23 jaar. De zittingen vinden achter gesloten deuren plaats.
Meervoudige kamer
Bij ingewikkelde zware zaken in een rechtbank met drie rechters.
Wanneer ga je naar de civiele rechter, kantonrechter, politierechter of meervoudige kamer?
Politierechter: Voor kleine strafzaken zoals verkeersovertredingen en lichte criminaliteit.
Kantonrechter: Voor kleine civiele geschillen zoals huur-, arbeids- en consumentenzaken.
Civiele rechter: Voor grotere en complexere civiele zaken zoals contractbreuken en zakelijke
geschillen.
3
Strafbepalingen
Strafrecht beschrijving strafbare gedragingen
Wetboek van Strafrecht (SR) drie boeken
Plaats van feit bepaalt een misdrijf of overtreding is
- Boek 1 Algemene bepalingen algemene regels en uitleg
- Boek 2 Misdrijven zware strafbare feiten (moord, diefstal, mishandeling etc.)
- Boek 3 Overtredingen lichte strafbare feiten (openbare dronkenschap of burengerucht)
voorbeelden Bijzondere wetten
Opiumwet, Wet wapens en munitie, Wegenverkeerswet, Wetboek van strafvordering (SV)
Wetboek van Strafvorderingen, afgekort: SV onderwerpen beschreven zoals:
1. de bevoegdheden van politie en justitie om strafbare feiten op te sporen
2. gang van zaken tijdens de terechtzitting
3. rechten van de verdachte
4. positie van de raadsman en de rechtsmiddelen zoals hoger beroep en
5. strafprocesrecht : formele deel van het strafrecht
Materiële strafrecht: strafbare gedragingen (overtredingen en misdrijven)
Misdrijf Overtreding
Straf Gevangenisstraf Hechtenis
Poging tot Strafbaar Niet strafbaar
Medeplichtigheid aan Strafbaar Niet strafbaar
Voorbereiden Kan strafbaar zijn Niet strafbaar
Absolute competentie Strafkamer rechtbank Kantonrechter
Verjaring Recht tot strafvordering vervalt Recht tot strafvordering vervalt door
door verjaring in 6,12 of 20 jaar verjaring in 3 jaar
Opneming Justitieel Documentatie Systeem bij Justitieel Documentatie bij bepaalde
behandeling proces-verbaal overtredingen en beslissingen
Belang relatieve competentie rechter: plaats waar het strafbare feit of woonplaats van de verdachte.
Strafbepalingen in het Wetboek van Strafrecht zijn voornamelijk opgebouwd uit drie onderdelen:
1. Delictsomschrijving
2. Juridische naam
3. Toegekende straf gekoppeld aan strafbaar feit
Poging, strafbare voorbereiding en deelneming
Strafbare poging artikel 45 van het Wetboek van Strafrecht
Stafbare poging tot misdrijf = strafbaar
Niet elke poging is strafbaar, hier zijn eisen aan verbonden
1. De opzet heeft om een misdrijf te plegen
2. Begonnen is met de uitvoering van zijn misdrijf
3. Misdrijf is niet voltooid door opstandigheden buiten diegene zijn wil zijn gelegen
Strafbare voorbereiding = onvoltooid delict & geen sprake begin van uitvoering
Onder bepaalde voorwaarden strafbaar
1
,Voorbereiding ernstig misdrijf = gevangenis 8 jaar of meer
Maximale strafmaat = helft maximale strafmaat van het voltooid delict (artikel 46 lid 2 Sr)
Bijvoorbeeld: Voorbereiding van moord, roofoverval of brandstichting
Lid 1 artikel 46 Sr staat opsomming van strafbare voorbereidingshandelingen.
Staakt dader uit vrije wil? net als bij strafbare poging = niet strafbaar
Verschillende daders Deelnemingsvormen Artikelen 47 en 48Sr
Medeplegen dader die bewust meewerkt om het strafbare feit te plegen
Medeplichtigheid ondergeschikte rol 2/3 van maximale straf krijgen (artikel 49 Sr)
Doen plegen Iemand anders (bewust en onbewust) jouw misdrijf laten plegen
Uitlokken bij iemand anders een strafbare reactie uitlokken
Strafuitsluitingsgronden rechtvaardigingsgronden & schulduitsluitingsgronden
Rechtvaardigingsgronden: rechtvaardigt het handelen
- Overmacht als noodtoestand artikel 40 Sr
- Noodweer artikel 41 lid 1 Sr
- Wettelijke voorschrift Artikel 42 Sr (verjaringstermijn)
- Bevoegd gegeven ambtelijk bevel Artikel 43 lis 1 Sr
- Ontbreken van de materiële wederrechtelijkheid
Noodweer grenzen
1. Het gaat om een concrete aanval / aanranding waartegen jij je moet beschermen
2. Er mag niet veel tijd tussen aanval en verdediging zitten
3. Middel waarmee iemand zich verdedigt staat in verhouding tot ernst van de daad
Schulduitsluitingsgronden: schuld van handelen is uitgesloten
- Ontoerekenbaarheid Artikel 39 Sr
- Psychische overmacht Artikel 40 Sr
- Onbevoegd gegeven ambtelijk bevel Artikel 41 lid 2 Sr
- Afwezigheid van alle schuld
Ontoerekenbaarheid grenzen
1. Zwaar psychisch gestoord
2. Zeer gebrekkige ontwikkeling
3. Moet door deskundige worden vastgesteld
4. Eindigen in een psychiatrische inrichting TBS
Strafprocesrecht
Opsporingsambtenaren: Sporen strafbare feiten op: Hulpofficier en officier van justitie
Doel:
1. waarheid strafbaarheid achterhalen
2. (mogelijke) daders vinden
3. bewijzen verzamelen
Mogen bepaalde dwangmiddelen uitoefenen op verdachten
Maken van ieder onderzoek een proces-verbaal
Algemene opsporingsbevoegdheid:
Politieambtenaren, officier van justitie en officieren van de Koninklijke Marechaussee
Specifieke opsporingsbevoegdheid vb:
sociaal rechercheurs die zich bezighouden met opsporen uitkeringsfraude en ambtenaren die
belastingfraude opsporen
2
, Officier van justitie = algemeen opsporingsambtenaar
o Geeft leiding aan het vooronderzoek dat de opsporingsambtenaren doen
o Maakt deel uit van het Openbaar Ministerie
o Verantwoordelijk voor uitvoeren v/d straffen + maatregelen die aan dader zijn opgelegd door
rechter.
o In bepaalde zaken (overtredingen en misdrijven tot maximale gevangenisstraf 6 jaar staat)
een strafbeschikking opleggen.
Strafbeschikking: straf opgelegd zonder tussenkomst rechter bij eenvoudige zaken
- Taakstraf tot 180 uur
- Geldboete
- Onttrekking van voorwerpen aan het maatschappelijk verkeer
- Schadevergoeding aan het slachtoffer
- Ontzegging rijbevoegdheid tot 6 maanden
A.d.h.v. de processen-verbaal die de officier van justitie van de opsporingsambtenaren krijgt
beslist ovj of de zaak word voorgelegd aan de rechter
Dagvaarding: oproep aan verdachte om op bepaalde datum voor rechter te verschijnen
Besluit ovj niet te vervolgen? zaak seponeren.
Seponeren kan ook onder bepaalde voorwaarden.
- Verdachte aan bepaalde voorwaarde voldoet (VB: agressie training)
- Voldoet verdachte in proeftijd niet aan voorwaarde? Dan alsnog vervolging
Rechter-commissaris Lid van de rechtbank
Actief in voorfase v/d strafzaak
Toetst zorgvuldigheid v/h vooronderzoek
Mag voor de terechtzitting getuigen en deskundigen aanhoren
Kan ovj (of politie) toestemming geven bepaalde opsporingsmethoden in te zetten
Mag beslissen of verdachte in voorlopige hechtenis langer mag worden vastgehouden
Strafrechter
Beslist of officier van justitie wettig en overtuigend bewijs heeft aangetoond dat verdachte het feit
heeft gepleegd en daarvoor gestraft moet worden. Rechter bepaald de hoogte v/d straf/maatregel.
Alleensprekende rechter in het strafrecht Politierechter Behandeld eenvoudige misdrijven
Mag gevangenisstraf tot 1 jaar opleggen
Kinderrechter Alleensprekende rechter recht in jeugdstrafzaken spreekt.
12 tot 18 jaar. Soms tot 23 jaar. De zittingen vinden achter gesloten deuren plaats.
Meervoudige kamer
Bij ingewikkelde zware zaken in een rechtbank met drie rechters.
Wanneer ga je naar de civiele rechter, kantonrechter, politierechter of meervoudige kamer?
Politierechter: Voor kleine strafzaken zoals verkeersovertredingen en lichte criminaliteit.
Kantonrechter: Voor kleine civiele geschillen zoals huur-, arbeids- en consumentenzaken.
Civiele rechter: Voor grotere en complexere civiele zaken zoals contractbreuken en zakelijke
geschillen.
3
