Samenvatting inleiding recht cliteur 8e editie 9789013172690
,Samenvatting inleiding recht cliteur 8e editie 9789013172690
, Samenvatting inleiding recht cliteur 8e editie 9789013172690
Hoofdstuk 1 - Wat is Recht? Wat is het onderscheid?
Recht is iets anders dan moraal en feitelijk wenselijk gedrag.
Hoe verhoudt recht zich tot feitelijk menselijk gedrag?
Het Recht bevat rechtsnormen, dit zijn feiten hoe je je behoort te gedragen, zoals dat je niet
door rood licht mag rijden. Echter; niet iedereen houdt zich hieraan. Zo zou het wel moeten maar
is het niet (feitelijk menselijk gedrag).
Hoe verhoudt recht zich tot het moraal?
Bij allebei draait het om wat mensen behoren te doen, beiden bevatten gedragsnormen.
Bijvoorbeeld: moord of doodslag, dit behoor je als mens niet te doen.
Soms ligt het iets genuanceerder zoals met liegen. Bijvoorbeeld onder ede mag je niet liegen, maar
in een strafzaak tijdens een verhoor is het niet verboden. Liegen tegen je partner kan moreel gezien
niet maar is niet verboden.
➔ Dus met andere woorden, er is geen 1 op 1 relatie tussen recht en moraal, soms komen
morele normen en rechtsnormen met elkaar overeen en soms zijn ze in strijd met
elkaar.
Het recht bevindt zich eigenlijk tussen moraal en feitelijk gedrag.
Maar hoe weet je nou of een norm een rechtsnorm is? Dan komt ie uit een rechtsbron.
Rechtsbron: ‘’de bron waaruit rechtsnomen voorkomen’’
- Feiten
- Procedures
- Gebeurtenissen
➔ Rechtsbronnen kunnen van elkaar worden onderscheiden o.b.v. de wijze van
totstandkoming, oftewel de bron waaruit zij voortkomen.
In het boek worden zeven rechtsbronnen aangegeven:
1. De wet
2. Jurisprudentie
3. Gewoonterecht
4. Algemene rechtsbeginselen
5. Soft Law
6. Verdragen
7. Besluiten van internationale organisatie.
Verordening -> handeling die in alle lidstaten van de EU rechtstreeks van toepassing is. Lidstaten
mogen hier dus niks aan veranderen.
Richtlijn -> is een rechtshandeling die een bepaald doel vastlegt dat de EU landen moeten bereiken.
Het doel is bindend, maar hoe dat doel behaald wordt mogen de lidstaten zelf invullen. Maar er is
wel een resultaatsverplichting.
, Samenvatting inleiding recht cliteur 8e editie 9789013172690
Besluit -> Bindend voor degene op wie het van toepassing is.
De wet
De wet heeft twee kenmerken
1. De wet is algemeen
Dit betekent dat de wet van toepassing is op een onbepaald aantal personen (natuurlijke- en
rechtspersonen) en gevallen. Dit kan ook regionaal zijn dus in een bepaalde provincie of voor een
bepaalde groep, zoals alleen volwassenen.
2. De wet is ahomstig van een instantie die bevoegd is om wetten te maken
o Regering en Staten-Generaal: formele wetgever (artikel 81 Gw).
o Regering: algemene maatregel van bestuur (AMvB).
o Minister: ministeriele regeling.
o Provincie: provinciale verordeningen.
o Gemeente: algemene plaatselijke verordeningen (APV).
Een bijzonder bevoegde wetgever is de Europese Unie: verordeningen. Deze zijn ahomstig van de
Europese wetgever: het Europees parlement en de Raad. LET OP: deze verordeningen gelden direct
in Nederland en de Nederlandse wetgever moet en mag deze verordeningen dan ook niet omzetten
in bijvoorbeeld een wet in formele zin. Ze gelden precies zoals ze door de Europese wetgever zijn
vastgesteld.
Jurisprudentie
Recht gemaakt door rechters.
De rechter is rechtsprekend, niet wetgevend. Dit is vanuit democratisch oogpunt gezien onwenselijk
(rechters zijn immers niet gekozen). Soms is de rechter gedwongen (door bijvoorbeeld dat de taal in
het wetboek niet zo duidelijk is) om toch een rechtsnorm te formuleren. Een rechter moet immers
een uitspraak doen (art. 13 wet algemene bepalingen). Hierdoor vormt de rechter nieuw rechts
‘’rechtersrecht’’, oftewel jurisprudentie (een gezaghebbende uitspraak die een nieuwe rechtsregels
bevat).
Er zijn dus twee redenen waarom een rechter een nieuwe rechtsregel moet formuleren:
1. Bij een onduidelijke rechtsnorm: er is interpretatie nodig.
Wanneer één of meer worden in de wet onduidelijk zijn, soms kan een woord voor meer dan één
uitleg vatbaar zijn (een goed, billijk, redelijk, ernstig verwijtbaar). Het gaat om het definiëren van het
begrip. Een rechter kan slechts op de wetsbepaling zelf een beslissing nemen welke uitleg de juiste
is: welke uitleg de rechter ook kiest, hij zal een nieuwe rechtsregel moeten formuleren met de
nodige consequenties van dien.
1. Belangenafweging
Een rechter kan in een geschil botsende belangen of beginselen tegen elkaar af moeten wegen. Dus
het gaat hierbij niet om het definieren van het begrip, maar of afwegen van verschillende belangen.
Denk aan de ‘’Rijdende Rechter’’ verhalen, garages die 75 cm op het erf staan van de buurvrouw
etc.
,Samenvatting inleiding recht cliteur 8e editie 9789013172690
, Samenvatting inleiding recht cliteur 8e editie 9789013172690
Hoofdstuk 1 - Wat is Recht? Wat is het onderscheid?
Recht is iets anders dan moraal en feitelijk wenselijk gedrag.
Hoe verhoudt recht zich tot feitelijk menselijk gedrag?
Het Recht bevat rechtsnormen, dit zijn feiten hoe je je behoort te gedragen, zoals dat je niet
door rood licht mag rijden. Echter; niet iedereen houdt zich hieraan. Zo zou het wel moeten maar
is het niet (feitelijk menselijk gedrag).
Hoe verhoudt recht zich tot het moraal?
Bij allebei draait het om wat mensen behoren te doen, beiden bevatten gedragsnormen.
Bijvoorbeeld: moord of doodslag, dit behoor je als mens niet te doen.
Soms ligt het iets genuanceerder zoals met liegen. Bijvoorbeeld onder ede mag je niet liegen, maar
in een strafzaak tijdens een verhoor is het niet verboden. Liegen tegen je partner kan moreel gezien
niet maar is niet verboden.
➔ Dus met andere woorden, er is geen 1 op 1 relatie tussen recht en moraal, soms komen
morele normen en rechtsnormen met elkaar overeen en soms zijn ze in strijd met
elkaar.
Het recht bevindt zich eigenlijk tussen moraal en feitelijk gedrag.
Maar hoe weet je nou of een norm een rechtsnorm is? Dan komt ie uit een rechtsbron.
Rechtsbron: ‘’de bron waaruit rechtsnomen voorkomen’’
- Feiten
- Procedures
- Gebeurtenissen
➔ Rechtsbronnen kunnen van elkaar worden onderscheiden o.b.v. de wijze van
totstandkoming, oftewel de bron waaruit zij voortkomen.
In het boek worden zeven rechtsbronnen aangegeven:
1. De wet
2. Jurisprudentie
3. Gewoonterecht
4. Algemene rechtsbeginselen
5. Soft Law
6. Verdragen
7. Besluiten van internationale organisatie.
Verordening -> handeling die in alle lidstaten van de EU rechtstreeks van toepassing is. Lidstaten
mogen hier dus niks aan veranderen.
Richtlijn -> is een rechtshandeling die een bepaald doel vastlegt dat de EU landen moeten bereiken.
Het doel is bindend, maar hoe dat doel behaald wordt mogen de lidstaten zelf invullen. Maar er is
wel een resultaatsverplichting.
, Samenvatting inleiding recht cliteur 8e editie 9789013172690
Besluit -> Bindend voor degene op wie het van toepassing is.
De wet
De wet heeft twee kenmerken
1. De wet is algemeen
Dit betekent dat de wet van toepassing is op een onbepaald aantal personen (natuurlijke- en
rechtspersonen) en gevallen. Dit kan ook regionaal zijn dus in een bepaalde provincie of voor een
bepaalde groep, zoals alleen volwassenen.
2. De wet is ahomstig van een instantie die bevoegd is om wetten te maken
o Regering en Staten-Generaal: formele wetgever (artikel 81 Gw).
o Regering: algemene maatregel van bestuur (AMvB).
o Minister: ministeriele regeling.
o Provincie: provinciale verordeningen.
o Gemeente: algemene plaatselijke verordeningen (APV).
Een bijzonder bevoegde wetgever is de Europese Unie: verordeningen. Deze zijn ahomstig van de
Europese wetgever: het Europees parlement en de Raad. LET OP: deze verordeningen gelden direct
in Nederland en de Nederlandse wetgever moet en mag deze verordeningen dan ook niet omzetten
in bijvoorbeeld een wet in formele zin. Ze gelden precies zoals ze door de Europese wetgever zijn
vastgesteld.
Jurisprudentie
Recht gemaakt door rechters.
De rechter is rechtsprekend, niet wetgevend. Dit is vanuit democratisch oogpunt gezien onwenselijk
(rechters zijn immers niet gekozen). Soms is de rechter gedwongen (door bijvoorbeeld dat de taal in
het wetboek niet zo duidelijk is) om toch een rechtsnorm te formuleren. Een rechter moet immers
een uitspraak doen (art. 13 wet algemene bepalingen). Hierdoor vormt de rechter nieuw rechts
‘’rechtersrecht’’, oftewel jurisprudentie (een gezaghebbende uitspraak die een nieuwe rechtsregels
bevat).
Er zijn dus twee redenen waarom een rechter een nieuwe rechtsregel moet formuleren:
1. Bij een onduidelijke rechtsnorm: er is interpretatie nodig.
Wanneer één of meer worden in de wet onduidelijk zijn, soms kan een woord voor meer dan één
uitleg vatbaar zijn (een goed, billijk, redelijk, ernstig verwijtbaar). Het gaat om het definiëren van het
begrip. Een rechter kan slechts op de wetsbepaling zelf een beslissing nemen welke uitleg de juiste
is: welke uitleg de rechter ook kiest, hij zal een nieuwe rechtsregel moeten formuleren met de
nodige consequenties van dien.
1. Belangenafweging
Een rechter kan in een geschil botsende belangen of beginselen tegen elkaar af moeten wegen. Dus
het gaat hierbij niet om het definieren van het begrip, maar of afwegen van verschillende belangen.
Denk aan de ‘’Rijdende Rechter’’ verhalen, garages die 75 cm op het erf staan van de buurvrouw
etc.
