Jurisprudentie

Ondernemingsrecht
Jurisprudentie

- Kleutelschool Babbel: Wordt gebruikt bij kenmerken van een rechtspersoon en dan
het kenmerk vertegenwoordiging. Dit arrest is strikt genomen geen
vertegenwoordigingsverhaal. Het ging om de vraag wanneer een bepaalde handeling
heeft te gelden als handeling van een bepaalde rechtspersoon. He dak van de
kleuterschool stortte in. Wethouder zei dat de aannemer van de school een fout had
gemaakt. Raad van arbitrage zei dat dit niet waar was. Aannemer werd vrijgepleit.
Aannemer zei dat de uitspraak van de wethouder zorgde voor schade voor de
aannemer, want hij kreeg geen klussen meer. Wethouder had in functie uitlatingen
gedaan. Mag je de uitlatingen/gedragingen van de wethouder toerekenen aan de
gemeente? In r.o. 1 zegt HR: ja dit mag, de gedragingen leveren een OD op als ze in
het maatschappelijke verkeer hebben te gelden als gedragingen van de gemeente.
Gemeente is toch geen rechtspersoon? Klopt, maar wel een publiekrechtelijke
rechtspersoon, en boek 2 gaat over privaatrechtelijke rechtspersonen. Criterium zie
je veel terugkomen bij privaatrechtelijke rechtspersonen.
- Bodam Jachtservice: Is van belang om 2 redenen:
- Werking en reikwijdte van art. 25 HRGW.
- De aansprakelijkheid van de commissaris (later aan de orde). R.o. 3.5.
Curator doet een beroep op de beschermingsbepaling van art. 25 HRGW en zegt dat
hij mag varen op de informatie in het handelsregister en die informatie is anders dan
in de werkelijkheid. R.o. 3.3: curator behoort niet tot een derde die bescherming
geniet o.g.v. art. 25 HRGW. Dit is omdat een curator een vordering heeft die berust
op de wet (2:248 lid 2 BW). Deze vordering vloeit niet voort niet een
rechtsbetrekking waarop dit artikel ziet.
- Doetinchemse IJzergieterij: Een van de basis uitspraken van ondernemingsrecht
o Casus:
 Vulcanus (ijzergieterij) was NV. Ze hadden een grootaandeelhouder
Mizet. Nieuwe aandelen zouden uitgegeven worden om geld te
genereren. Dat mochten commissarissen besluiten.
 Mizet wilde dit niet, want dit wilde grootaandeelhouder blijven. Ze zei:
ik ben grootaandeelhouder, dus je moet doen wat ik zeg, want ik heb
meeste aandelen.
 Vraag: waar moeten commissarissen naar luisteren:
grootaandeelhouders of gewoon bedrijf.
o HR: commissarissen moeten zich richten naar belang der vennootschap, niet
naar grootaandeelhouder.
 Codificatie: art. 2:240 en 2:350 BW. Art. 2:129 en 2:239a BW (iets wat
ik niet kon volgen).
 Wat moeten aandeelhouders doen?
  Als je echt verbonden bent aan het bedrijf (familie ofzo) mag je zelf
doen wat je wilt, want ondergrens is R&B, want je mag doen met je
aandelen wat je wilt.

,  Een stroming zegt dat zulke aandeelhouders eigenlijk ook het
vennootschapsbelang in acht moeten nemen, je krijgt dan
verantwoordelijkheid.
- Forumbank: Kan de AVA van een NV een rechtsgeldig besluit nemen, waarbij het
bestuur wordt verplicht iets te doen dat eigenlijk volgens wet en statuten tot de
bevoegdheid van het bestuur zelf hoor? Antwoord is nee. Er zijn vijf categorieën van
nietige besluiten. De tweede is een besluit over de verdeling van bevoegdheden en
hierbij hoort dit arrest. De Forumbank had aandeelhouders en twee daarvan waren
de gebroeders van Toren. Ze hadden hoge schulden dus wilden van de aandelen in
de NV af. Ze wilden dat de NV de aandelen terug zou kopen. Dit heet inkoop van
eigen aandelen. De NV betaalt dan geld aan de aandeelhouders. De bevoegdheid
voor het inkoopbesluit ligt bij het bestuur. Deze zei dat de bank zelf ook niet zoveel
geld heeft, dus de aandelen niet wil kopen. Het zou zorgen voor een gevaar voor hun
liquiditeitspositie. Toen kwam er een AVA-besluit: het bestuur moet de aandelen
inkopen. Twee andere aandeelhouders zeiden dat dit in strijd was, want zo ga je niet
met elkaar om in een NV.
De HR zei dat de inkoopbevoegdheid was voorbehouden aan het bestuur. HR zegt
dat de AVA bij wet en statuten getrokken grenzen haar bevoegdheid niet
overschrijden. Er was sprake van bevoegdheidsverdelingen tussen de organen en de
rechtspersoon. De AVA zei dat er veel belangrijke grenzen waren, maar ze mocht niet
op de stoel van het bestuur gaan zitten en de grenzen van bevoegdheid
overschrijden. Er is geen juridische instructiemacht, wel een feitelijke, namelijk het
bestuur benoemen en ontslaan. 2:107a BW is eigenlijk een doorkruising van deze
uitspraak en mevrouw vindt dit onzin. De AVA heeft een goedkeuringsbevoegdheid
voor besluiten. Dat is vereist als het bestuur een besluit neemt. Het is een belangrijke
verandering van de identiteit of het karakter van de NV, als het bestuur besluit om
twee aandelen in de NV te verkopen aan een onbekende. Daarmee verandert het
karakter van de NV fundamenteel, het is een identiteitswijziging. 2:107a BW zegt dat
het bestuur goedkeuring nodig heeft van de aandeelhouders voor de verkoop van
dochter NVs. Dit is niet in overeenstemming met Forumbank vindt mevrouw: de AVA
mag de bevoegdheden niet overschrijden en de goedkeuringsbevoegdheid staat in de
wet. De bevoegdheid van de AVA is groter geworden, maar niet i.s.m. Forumbank.
- Wijsmuller: Gaat om een andere categorie van nietige besluiten, namelijk de strijd
met wettelijke meerderheid en het quorumvereiste. De grens tussen art 14 en 15 lid
1 sub a is heel dun. Deze categorie heet: strijd met fundamentele
totstandkomingsvoorschriften. In de statuten staat dat voor de benoeming van een
bestuurder, de helft + 1 nodig is. Met een 2/3 meerderheid wordt dus een nieuwe
bestuurder benoemd. Stel dat de voorzitter de statuten niet goed leest en een
nieuwe bestuurder benoemd met 59/100 meerderheid. Dan is dat een nietig besluit
want het is in strijd met de fundamentele totstandkomingsvoorschriften. De
Wijsmuller uitspraak is een voorbeeld. Drie van de vijf aandeelhouders besloten om
een vergadering bijeen te roepen. In die vergadering werden de commissarissen
ontslagen. Dit mag alleen als er aandeelhouders zijn, en de vergadering was met
prioriteitsaandeelhouders, die bevoegdheid hadden om commissarissen te ontslaan.
Er waren twee bestuurders bewust buiten het plan gehouden. HR zei dat het besluit
van het bestuur tot stand moet komen als vrucht van onderling overleg. Iedereen die
lid is van een orgaan moet in de gelegenheid worden gesteld om deel te nemen aan

, besluitvorming. Er waren dus twee nietige besluiten: het bijeenroepen van de
vergadering en het ontslag van de commissarissen. De besluiten waren nietig, dus de
commissarissen bleven gewoon.
- Lampe/Tonnema: Hoort bij vernietigbare besluiten, 2:15 lid 1 sub b, vanwege strijd
met redelijkheid en billijkheid. Dit kan door de wijze van totstandkoming of de
inhoud. In deze uitspraak gaat het om de inhoud. De aandeelhouders van Tonnema
BV wilden aandelen verkopen aan een derde. Voor de verkoop van aandelen gold de
blokkeringsregeling. Bij Tonnema was dit de aanbiedingsregeling. De aandelen
konden daarmee niet verkocht worden, dus de aandeelhouders wilden de statuten
wijzigen. Er is ook nog een andere blokkeringsregeling, namelijk de
goedkeuringsregeling: als je aandelen wilt verkopen aan een derde, moet je
goedkeuring vragen aan het bestuur. RO 3.2/3.4. HR geeft twee belangrijke
rechtsregels:
- In casu is geen strijd met redelijkheid en billijkheid. Dit is hetzelfde als goede trouw
uit 2:11 en dus hoeven deze niet afzonderlijk bekeken te worden. Zelfde geldt voor
zorgvuldigheid.
- Er moet rekening gehouden worden met een aantal belangen, die van derden, van
aandeelhouders en van Lampe. Een belangenafweging dus. In casu zijn de belangen
zorgvuldig afgewogen, maar ten nadele van Lampe. Lampe is
minderheidsaandeelhouder en moet er rekening mee houden dat er voor hem
onwelgevallige besluiten genomen kunnen worden.
- Verenigde Bootlieden:
o Casus:
 Verenigd bootlieden was een BV. Ze maakten boten. Ze hadden goed
gespaard en BV had veel reserve: 2 miljoen euro.
Aandeelhouders dachten: we doen er niks mee. Je kan reserves
uitkeren aan aandeelhouders. De BV had aandeelhouders met
verschillende aandelen. Dit pakte voor iedere aandeelhouder anders
uit, fiscaal gezien ook.
 Oplossing: de aandeelhouders worden BV’s. Die eigen BV’s worden
dus aandeelhouders. De BV moest aan sommigen aandeelhouders wat
aandelen uitdelen, zodat elke aandeelhouders precies 5% krijgen. Dan
vielen ze allemaal onder de deelnemingsvrijstelling van 5% en dus is
het fiscaal mooi geregeld.
 4 aandeelhouders zaten onder die 5%. 2:206a BW staat de
aandelenemissie: iedere zittende aandeelhouder mag aandelen
nemen. Je kan voorkeursrecht van iedere aandeelhouder uitsluiten,
dus kan je zorgen dat alleen die 4 aandelen kunnen nemen.
 1 was het er niet mee eens.
o HR:
 Hij plaatst 2:8, gelijkheidsbeginsel en 2:206a BW naast elkaar.
 R.o. 4.3.1, 4.3.2
 Altijd naar gelijkheidsbeginsel nog aanvullende werking van
redelijkheid en billijkheid. Slechts deels zit redelijkheid en billijkheid in
het gelijkheidsbeginsel.
 Je moet altijd nog die R&B in je hoofd houden (lid 2 van 2:8 BW)

,  Er is geen schending van gelijkheidsbeginsel als je ongelijk behandelt
en voor die ongelijke behandeling een objectieve en redelijke
rechtvaardiging voor kan aanwijzen. Je mag aandeelhouders ongelijk
behandelen als dat R&B is. Kijk naar omstandigheden.
- Janssen Pers: Over de totstandkoming van besluiten. Als de AVA een besluit neemt,
dan hebben het bestuur en de RvC een raadgevende stem. Als de AVA vergadert
zonder commissarissen, dan hebben ze geen raadgevende stem kunnen geven. Alle
besluiten op de vergadering zijn dan vernietigbaar. De gedachte is dat de
aandeelhouder bij zijn stemgedrag rekening moet houden met visie van bestuur en
commissarissen.
- Playland: Playland was een vennootschap en had een hal waar gokautomaten
stonden. Doel van Playland was de in en export van speelautomaten en alle
handelingen die daarmee samenhangen. Dit staat vaag in de doelomschrijving en
wordt erg ruim genomen. Dat wordt gedaan omdat je eerst langs de notaris moet
(kost geld en tijd) om de statuten te wijzigen als er een strak doel in staat. In de
praktijk zie je dat er weinig beroep wordt gedaan op 2:7 en dit slaagt dan vaak niet.
Playland had 2 aandeelhouders en een bestuurder. De bestuurder gaf opdracht aan
de advocaat om te onderzoeken en juridische voorbereidingen te treffen om Playland
te kunnen verkopen. Advocaat stuurt een declaratie van 30.000 gulden en Playland
wilde dit niet betalen. Playland zegt dat de rechtshandeling i.s.m. het doel in de
statuten is en een beroep op 2:7 BW zegt dat de rechtshandeling dan vernietigbaar
is. Vraag: is de opdracht aan de advocaat wel of niet binnen de doelomschrijving?
Volgens HR kijken naar doel in de statuten en alle omstandigheden in aanmerking
nemen. HR verwijst naar Westland Utrecht en daarin zegt ze dat om te kijken of er
een doeloverschrijding is, niet alleen beslissend is de wijze waarop het doel in de
statuten is omschreven, maar alle omstandigheden die daarbij in aanmerking
genomen moeten worden. Met name de omstandigheid dat de rechtshandeling het
belang van de vennootschap dient.
HR zegt dat dat hier zo is, omdat met het verkopen van de aandelen, het
voortbestaan van de vennootschap was gediend. De HR gaat hiermee verder dan de
wetsgeschiedenis. Hierin staat dat je alleen naar het statutaire doel moet kijken. HR
zegt dat alle omstandigheden, met name of met de handeling het doel is gediend,
meegenomen moeten worden. Daarom slaagt een beroep op 2:7 BW heel weinig. Je
kan dus zeggen dat met Playland de externe werking van de doelomschrijving intern
is gemaakt, of is verkleind.
- Staalbankiers: 2:180 lid 2: hoofdelijke aansprakelijkheid van bestuurder voor
handelingen die plaatsvonden voor inschrijving in het Handelsregister en storting van
het aandelenkapitaal. In Staalbankiers hield de bank de bestuurder persoonlijk
aansprakelijk. De kredietovereenkomst werd ondertekend op de dag van inschrijving
in het Handelsregister. De vennootschap ging failliet en de bank hield de bestuurder
persoonlijk aansprakelijk. Dit is een randgeval. Het beroep op 2:180 lid 2 was in strijd
met de redelijkheid en billijkheid (2:8).
- Cancun: HR:
o Kan je zeggen dat de ‘bestuurder van 2’ moet doen wat 2 wilt?
o De bestuurders moeten zich richten naar het belang (2:239 lid 5 BW) van de
vennootschap.
o Wat is dat belang? Hangt af van omstandigheden van het geval.