H5. Het uitscheidingsstelsel
Nefron = functionele eenheid van de nier.
Anatomie van het uitscheidingsstelsel
De nieren = renes, ren
2 boonvormige organen, elk omgeven door bindweefselkapsel en liggen ingebed in
het perirenale vet = vet rond de nier. Dit is een grote hoeveelheid vetweefsel,
vooral posterior en mediale zijde.
De fascie = peesblad verankert het geheel in de omgeving.
De ligging is retroperitoneaal = achter het buikvlies, naast wervelkolom.
Rechter nier ligt vaak iets lager, door de lever. Bovenop de nieren bevinden zich
de glandulae adrenales = bijnieren → produceren hormonen buiten de nieren om.
Macroscopische bouw nier
Vorming en afvloed urine vindt plaats van lateraal naar mediaal, waar zich de nierhilus =
nierpoort bevindt. Kapsel is vast verbonden is met de cortex = schor, de medulla = merg en in de
hilus het pyelum = nierbekken, dat overgaat in de ureter = urineleider. De nierhilus bevat zowel
aan- en afvoerende bloedvaten. In medulla de nierpiramiden = gevormd door verzamelbuizen.
Top piramiden = papillen, waar verzamelbuizen uitmonden in het pyelum = nierbekken.
Calices = kelkjes, kelkvormige verzamelkanalen van het pyelum, omvatten nierpapillen.
Bloedvoorziening
Zuurstofrijk bloed door de arteria renalis = nierslagader, tak van de aorta. Komt bij hilus binnen,
vertakt zich tot in de glomeruli = een groepje capillairen omgeven door het kapsel van Bowman
in de nefronen van nieren, om met gezuiverd en zuurstofarm bloed via de vena renalis = nierader
de nier te verlaten. Die mondt uit in de vena cava inferior = onderste holle ader.
, Microscopische bouw
Iedere nier 1 miljoen nefronen, vindt filtratie plaats. Bestaat uit: glomerulus en tubulussysteem.
Glomerulus = een groepje arteriële capillairen omgeven door het kapsel van Bowman.
kort aanvoerend en lang afvoerend vat heeft, hierdoor ontstaat hoge druk is nodig voor filtratie.
Tubulussysteem
De glomerulus ligt ingestulpt in het kapsel van Bowman. Dit is een dubbelgeslagen blad dat tot
blaasje in verwijd = begin tubulussysteem. In het kapsel ban Bowman komt het filtraat uit
glomerulus terecht, voorurine. Glomerulus + kapsel van Bowman = lichaampje van Malpighi.
Het kapsel van Bowman gaat over in sterk gekronkelde buis = de proximale tubulus. Die gaat
over in langgerekte buis in de vorm van haarspeld = de lis van Henle. Deze komt uit in weer sterk
gekronkelde buis = de distable tubulus, die uitloopt in de ductus colligens = verzamelbuis. De
verzamelbuizen monden uit in het nierbekken.
In cortex liggen: de glomeruli en de proximale en distale tubuli.
In medulla liggen: de lissen van Henle en verzamelbuizen.
Het nefron door bloed voerzien door een kort vas afferens = aanvoerend vat vanuit nierslagader.
Gaat over in glomerulus 20 á 50 arteriële haarvaten. Lopen uit in het vas efferens – afvoerend vat
dat via nog een haarvatnet ( voor de bloedvoorziening van de tubuli) uitkomt in de nierader.
Pyelum en ureters
De verzamelbuisjes monden uit in de nierkelkjes = calices, gaan over in het nierbekken = pyelum.
Nierbekken ligt achter de bloedvaten (a. en v. renalis) operatie daarom vanaf rugzijde gedaan.
Nierbekken voortgezet in ureter = urineleider, mondt uit in blaas. Liggen retroperitoneaal, lopen
over achterste buikwand, over de musculus psoas = lendenspier en kruisen aan buikzijde de
darmbeenader en slagader. Vervolgens lopen ze achter de blaas langs zo subperitoneaal =
onder het buikvlies terecht, om onder de blaas schuin door blaaswand heen uit te monden.
De schuine loop van de ureters door de spierlagen van de blaaswand zorgt voor een
ventielwerking: tijdens het plassen = mictie wordt door de samentrekking van de blaas de
urineleiders dichtgedrukt, zodat terugstroming van urine wordt voorkomen.
Door peristaltische bewegingen afvloed urine, bv. darmen. Vanaf kelkjes al glad spierweefsel.
Nefron = functionele eenheid van de nier.
Anatomie van het uitscheidingsstelsel
De nieren = renes, ren
2 boonvormige organen, elk omgeven door bindweefselkapsel en liggen ingebed in
het perirenale vet = vet rond de nier. Dit is een grote hoeveelheid vetweefsel,
vooral posterior en mediale zijde.
De fascie = peesblad verankert het geheel in de omgeving.
De ligging is retroperitoneaal = achter het buikvlies, naast wervelkolom.
Rechter nier ligt vaak iets lager, door de lever. Bovenop de nieren bevinden zich
de glandulae adrenales = bijnieren → produceren hormonen buiten de nieren om.
Macroscopische bouw nier
Vorming en afvloed urine vindt plaats van lateraal naar mediaal, waar zich de nierhilus =
nierpoort bevindt. Kapsel is vast verbonden is met de cortex = schor, de medulla = merg en in de
hilus het pyelum = nierbekken, dat overgaat in de ureter = urineleider. De nierhilus bevat zowel
aan- en afvoerende bloedvaten. In medulla de nierpiramiden = gevormd door verzamelbuizen.
Top piramiden = papillen, waar verzamelbuizen uitmonden in het pyelum = nierbekken.
Calices = kelkjes, kelkvormige verzamelkanalen van het pyelum, omvatten nierpapillen.
Bloedvoorziening
Zuurstofrijk bloed door de arteria renalis = nierslagader, tak van de aorta. Komt bij hilus binnen,
vertakt zich tot in de glomeruli = een groepje capillairen omgeven door het kapsel van Bowman
in de nefronen van nieren, om met gezuiverd en zuurstofarm bloed via de vena renalis = nierader
de nier te verlaten. Die mondt uit in de vena cava inferior = onderste holle ader.
, Microscopische bouw
Iedere nier 1 miljoen nefronen, vindt filtratie plaats. Bestaat uit: glomerulus en tubulussysteem.
Glomerulus = een groepje arteriële capillairen omgeven door het kapsel van Bowman.
kort aanvoerend en lang afvoerend vat heeft, hierdoor ontstaat hoge druk is nodig voor filtratie.
Tubulussysteem
De glomerulus ligt ingestulpt in het kapsel van Bowman. Dit is een dubbelgeslagen blad dat tot
blaasje in verwijd = begin tubulussysteem. In het kapsel ban Bowman komt het filtraat uit
glomerulus terecht, voorurine. Glomerulus + kapsel van Bowman = lichaampje van Malpighi.
Het kapsel van Bowman gaat over in sterk gekronkelde buis = de proximale tubulus. Die gaat
over in langgerekte buis in de vorm van haarspeld = de lis van Henle. Deze komt uit in weer sterk
gekronkelde buis = de distable tubulus, die uitloopt in de ductus colligens = verzamelbuis. De
verzamelbuizen monden uit in het nierbekken.
In cortex liggen: de glomeruli en de proximale en distale tubuli.
In medulla liggen: de lissen van Henle en verzamelbuizen.
Het nefron door bloed voerzien door een kort vas afferens = aanvoerend vat vanuit nierslagader.
Gaat over in glomerulus 20 á 50 arteriële haarvaten. Lopen uit in het vas efferens – afvoerend vat
dat via nog een haarvatnet ( voor de bloedvoorziening van de tubuli) uitkomt in de nierader.
Pyelum en ureters
De verzamelbuisjes monden uit in de nierkelkjes = calices, gaan over in het nierbekken = pyelum.
Nierbekken ligt achter de bloedvaten (a. en v. renalis) operatie daarom vanaf rugzijde gedaan.
Nierbekken voortgezet in ureter = urineleider, mondt uit in blaas. Liggen retroperitoneaal, lopen
over achterste buikwand, over de musculus psoas = lendenspier en kruisen aan buikzijde de
darmbeenader en slagader. Vervolgens lopen ze achter de blaas langs zo subperitoneaal =
onder het buikvlies terecht, om onder de blaas schuin door blaaswand heen uit te monden.
De schuine loop van de ureters door de spierlagen van de blaaswand zorgt voor een
ventielwerking: tijdens het plassen = mictie wordt door de samentrekking van de blaas de
urineleiders dichtgedrukt, zodat terugstroming van urine wordt voorkomen.
Door peristaltische bewegingen afvloed urine, bv. darmen. Vanaf kelkjes al glad spierweefsel.
