HR Verkiezingsafspraak Elsloo
Nu de eiser niet stelde in een burgerlijk recht te zijn geschaad – ook al was er een overeenkomst
beoogd – was de civiele echter niet bevoegd van de zaak kennis te nemen. Het voldeed niet aan de
vereisten voor een verbintenis (de vermogensrechtelijke rechtsverhouding ontbrak). In de kern is het
nog altijd een publiekrechtelijke aangelegenheid, je moet specifiek aan de burgerlijke rechter
bescherming vragen om de zaak door een burgerlijke rechter te laten behandelen. Omdat een civiele
grond niet aanwezig was en ook geen andere (publiekrechtelijke) grondslag, was de civiele rechter
niet bevoegd hiervan kennis te nemen.
HR Waterpakt
De rechter is o.g.v. zijn positie binnen het staatsbestel niet bevoegd een wetgevingsopdracht te
geven aan zowel de formele als materiële wetgever. Slechts de formele wetgever is hiertoe, o.g.v.
art. 81 Gw, bevoegd. Dit is niet anders wanneer het gaat om wetgeving die tot stand moet worden
gebracht op basis van het EU-recht. De vraag of wetgeving tot stand moet komen vereist een
politieke afweging, welke de rechter niet kan maken.
HR Verkiezingsafspraak Aruba
Een afspraak bij overeenkomst strekkende tot zetelafstand wegens opzeggen partijlidmaatschap is
nietig, waardoor geen nakoming kan worden gevorderd en ook geen onrechtmatigheid volgt indien
de zetel niet wordt opgegeven. Dit is namelijk i.s.m. het beginsel van vrije mandaat.
HR De Bourbon Naundorff
Het ontbreken van een begrotingspost mag een particuliere die nakoming van een privaatrechtelijke
overeenkomst verlangt, niet worden tegengeworpen. Er wordt voorrang gegeven aan de
overeenkomst (het privaatrecht).
HR Mink K.
De rechter kan niet bij voorbaat een algeheel en absoluut verbod aan de staat opleggen om bepaalde
informatie te verstreken. In zeer bijzondere omstandigheden is zo’n rechterlijk verbod volgens de HR
niet uitgesloten. Er wordt voorrang gegeven aan de inlichtingenplicht (het publiekrecht).
HR Meerenberg
De regering kan zelfstandige AMvB’s (een AMvB die niet steunt op delegatie door de wet (WIFZ) of
attributie door de Gw) tot stand brengen o.g.v. art. 89 lid 1 Gw. Door straffen te handhaven
voorschriften mogen bij AMvB slechts worden vastgesteld krachtens de wet, art. 89 lid 2 Gw.
HR Fluoridering
Voor ingrijpend overheidshandelen is een wettelijke grondslag vereist. Ook als dit een maatregel van
feitelijke aard betreft zoals het toevoegen van fluoride aan het drinkwater.
HR Grenstractaat Aken
Bevestiging van het monistische stelsel. Door een burger kan rechtstreeks beroep worden gedaan op
het Grenstractaat Aken, zonder dat daarvoor omzetting nodig is. De HR oordeelt over de dubbel
werking van het verdrag:
- Nederland is aan het verdrag gebonden.
- Burgers kunnen een beroep doen op de rechten en plichten die uit het verdrag voortvloeien.
HR Rookverbod
Een burger kan o.g.v. art. 93 Gw een rechtstreeks beroep doen op een bepaling die eenieder
verbindend is. Of van rechtstreekse werking sprake is, hangt af van het antwoord op de vraag of de
bepaling in de context waarin zij wordt ingeroepen, als objectief kan functioneren
onvoorwaardelijk en voldoende nauwkeurig.
, HvJEG Van Gend & Loos
De Europese rechtsorde is autonoom: Unierecht heeft directe doorwerking in de nationale
rechtsorde en kan ter handhaving bij de nationale rechter worden ingeroepen. Een verdragsbepaling
heeft rechtstreekse werking als de tekst van die bepaling onvoorwaardelijk en voldoende nauwkeurig
is.
HvJEG Costa/ENEL
Unierecht heeft voorrang boven het nationale recht van de lidstaten. Het Unierecht vereist namelijk
dat de regels in alle lidstaten op dezelfde wijze worden toegepast (gemeenschappelijke karakter).
Het werkt rechtstreeks in zowel het monistische als het dualistische stelsel.
HR Rusttijden
De doorwerking (HvJEG Van Gend & Loos) dan wel voorrang (HvJEG Costa/ENEL) van het Unierecht is
gebaseerd op Europese jurisprudentie en niet op de artt. 93 en 94 Gw.
HvJEG Simmenthal
Unierecht gaat boven nationaal recht. Ook lagere rechters zijn verplicht om een norm die in strijd is
met het Unierecht, buiten toepassing te laten: elke nationale rechter is tevens EU-rechter, niet alleen
de hogere rechters zijn bevoegd het Unierecht toe te passen.
HR Landbouwvliegers
Algemeen verbindende voorschriften kunnen door de rechter worden getoetst aan algemeen
fundamentele rechtsbeginselen, zoals het willekeurverbod. Mits dit met de vereiste
terughoudendheid gebeurt (om te voorkomen dat de rechter op de stoel van de lagere wetgever
gaat zitten.
HR Prof. van den Bergh/formeel toetsingsverbod
Formeel toetsingsverbod ook al gaat het niet om de inhoud van de wet, maar om de formele
totstandkoming, dan nog geldt het toetsingsverbod: de rechter mag niet aan procedurele eisen
toetsen.
HR Harmonisatiewet/materieel toetsingsverbod
Materieel toetsingsverbod toetsen aan het Statuut is verboden. Wel zou je een beroep kunne
doen op het rechtszekerheidsbeginsel als fundamenteel rechtsbeginsel. Normaal gesproken kan dit
niet, maar de HR maakt hierop een uitzondering bij niet verdisconteerde omstandigheden. Als de
omstandigheden niet zijn meegenomen door de wetgever, sluit de HR niet uit dat getoetst kan
worden.
HR Ziektekostenverzekering
Of een verzekeraar op basis van de Zorgverzekeringswet verplicht wordt de kosten te dekken is
afhankelijk van een 4tal criteria: 1) de hoogte van de kosten, 2) het al dan niet ontbreken van
alternatieven, 3) medische toestand en 4) de in de wet vastgestelde normen over het zorgpakket. De
uitzondering van HR Harmonisatie is van toepassing (fundamentele rechtsbeginsel redelijkheid en
billijkheid).
SC US Marbury vs. Madison
Er was toentertijd (rond 1800) geen bepaling over rechterlijke toetsing. Marshall (opperrechter)
besliste dat er wel getoetst mocht worden. In art. 3 van de Amerikaanse constitutie staan de gevallen
waarin het Supreme Court jurisdictie heeft en die gevallen kunnen niet worden uitgebreid door een
wet van lagere rang. Een wet die dat wel doet is geen geldige wet en daarmee heeft Marshall
toetsing van wetten aan de grondwet gerealiseerd. Het gevolg is dat wetten die strijdig zijn met de
Nu de eiser niet stelde in een burgerlijk recht te zijn geschaad – ook al was er een overeenkomst
beoogd – was de civiele echter niet bevoegd van de zaak kennis te nemen. Het voldeed niet aan de
vereisten voor een verbintenis (de vermogensrechtelijke rechtsverhouding ontbrak). In de kern is het
nog altijd een publiekrechtelijke aangelegenheid, je moet specifiek aan de burgerlijke rechter
bescherming vragen om de zaak door een burgerlijke rechter te laten behandelen. Omdat een civiele
grond niet aanwezig was en ook geen andere (publiekrechtelijke) grondslag, was de civiele rechter
niet bevoegd hiervan kennis te nemen.
HR Waterpakt
De rechter is o.g.v. zijn positie binnen het staatsbestel niet bevoegd een wetgevingsopdracht te
geven aan zowel de formele als materiële wetgever. Slechts de formele wetgever is hiertoe, o.g.v.
art. 81 Gw, bevoegd. Dit is niet anders wanneer het gaat om wetgeving die tot stand moet worden
gebracht op basis van het EU-recht. De vraag of wetgeving tot stand moet komen vereist een
politieke afweging, welke de rechter niet kan maken.
HR Verkiezingsafspraak Aruba
Een afspraak bij overeenkomst strekkende tot zetelafstand wegens opzeggen partijlidmaatschap is
nietig, waardoor geen nakoming kan worden gevorderd en ook geen onrechtmatigheid volgt indien
de zetel niet wordt opgegeven. Dit is namelijk i.s.m. het beginsel van vrije mandaat.
HR De Bourbon Naundorff
Het ontbreken van een begrotingspost mag een particuliere die nakoming van een privaatrechtelijke
overeenkomst verlangt, niet worden tegengeworpen. Er wordt voorrang gegeven aan de
overeenkomst (het privaatrecht).
HR Mink K.
De rechter kan niet bij voorbaat een algeheel en absoluut verbod aan de staat opleggen om bepaalde
informatie te verstreken. In zeer bijzondere omstandigheden is zo’n rechterlijk verbod volgens de HR
niet uitgesloten. Er wordt voorrang gegeven aan de inlichtingenplicht (het publiekrecht).
HR Meerenberg
De regering kan zelfstandige AMvB’s (een AMvB die niet steunt op delegatie door de wet (WIFZ) of
attributie door de Gw) tot stand brengen o.g.v. art. 89 lid 1 Gw. Door straffen te handhaven
voorschriften mogen bij AMvB slechts worden vastgesteld krachtens de wet, art. 89 lid 2 Gw.
HR Fluoridering
Voor ingrijpend overheidshandelen is een wettelijke grondslag vereist. Ook als dit een maatregel van
feitelijke aard betreft zoals het toevoegen van fluoride aan het drinkwater.
HR Grenstractaat Aken
Bevestiging van het monistische stelsel. Door een burger kan rechtstreeks beroep worden gedaan op
het Grenstractaat Aken, zonder dat daarvoor omzetting nodig is. De HR oordeelt over de dubbel
werking van het verdrag:
- Nederland is aan het verdrag gebonden.
- Burgers kunnen een beroep doen op de rechten en plichten die uit het verdrag voortvloeien.
HR Rookverbod
Een burger kan o.g.v. art. 93 Gw een rechtstreeks beroep doen op een bepaling die eenieder
verbindend is. Of van rechtstreekse werking sprake is, hangt af van het antwoord op de vraag of de
bepaling in de context waarin zij wordt ingeroepen, als objectief kan functioneren
onvoorwaardelijk en voldoende nauwkeurig.
, HvJEG Van Gend & Loos
De Europese rechtsorde is autonoom: Unierecht heeft directe doorwerking in de nationale
rechtsorde en kan ter handhaving bij de nationale rechter worden ingeroepen. Een verdragsbepaling
heeft rechtstreekse werking als de tekst van die bepaling onvoorwaardelijk en voldoende nauwkeurig
is.
HvJEG Costa/ENEL
Unierecht heeft voorrang boven het nationale recht van de lidstaten. Het Unierecht vereist namelijk
dat de regels in alle lidstaten op dezelfde wijze worden toegepast (gemeenschappelijke karakter).
Het werkt rechtstreeks in zowel het monistische als het dualistische stelsel.
HR Rusttijden
De doorwerking (HvJEG Van Gend & Loos) dan wel voorrang (HvJEG Costa/ENEL) van het Unierecht is
gebaseerd op Europese jurisprudentie en niet op de artt. 93 en 94 Gw.
HvJEG Simmenthal
Unierecht gaat boven nationaal recht. Ook lagere rechters zijn verplicht om een norm die in strijd is
met het Unierecht, buiten toepassing te laten: elke nationale rechter is tevens EU-rechter, niet alleen
de hogere rechters zijn bevoegd het Unierecht toe te passen.
HR Landbouwvliegers
Algemeen verbindende voorschriften kunnen door de rechter worden getoetst aan algemeen
fundamentele rechtsbeginselen, zoals het willekeurverbod. Mits dit met de vereiste
terughoudendheid gebeurt (om te voorkomen dat de rechter op de stoel van de lagere wetgever
gaat zitten.
HR Prof. van den Bergh/formeel toetsingsverbod
Formeel toetsingsverbod ook al gaat het niet om de inhoud van de wet, maar om de formele
totstandkoming, dan nog geldt het toetsingsverbod: de rechter mag niet aan procedurele eisen
toetsen.
HR Harmonisatiewet/materieel toetsingsverbod
Materieel toetsingsverbod toetsen aan het Statuut is verboden. Wel zou je een beroep kunne
doen op het rechtszekerheidsbeginsel als fundamenteel rechtsbeginsel. Normaal gesproken kan dit
niet, maar de HR maakt hierop een uitzondering bij niet verdisconteerde omstandigheden. Als de
omstandigheden niet zijn meegenomen door de wetgever, sluit de HR niet uit dat getoetst kan
worden.
HR Ziektekostenverzekering
Of een verzekeraar op basis van de Zorgverzekeringswet verplicht wordt de kosten te dekken is
afhankelijk van een 4tal criteria: 1) de hoogte van de kosten, 2) het al dan niet ontbreken van
alternatieven, 3) medische toestand en 4) de in de wet vastgestelde normen over het zorgpakket. De
uitzondering van HR Harmonisatie is van toepassing (fundamentele rechtsbeginsel redelijkheid en
billijkheid).
SC US Marbury vs. Madison
Er was toentertijd (rond 1800) geen bepaling over rechterlijke toetsing. Marshall (opperrechter)
besliste dat er wel getoetst mocht worden. In art. 3 van de Amerikaanse constitutie staan de gevallen
waarin het Supreme Court jurisdictie heeft en die gevallen kunnen niet worden uitgebreid door een
wet van lagere rang. Een wet die dat wel doet is geen geldige wet en daarmee heeft Marshall
toetsing van wetten aan de grondwet gerealiseerd. Het gevolg is dat wetten die strijdig zijn met de
