Arbeidspsychologie - literatuur
Inhoudsopgave
Part A: Introductie arbeidspsychologie 1
Hoofdstuk 1: Setting the scene; people at work 1
Part B: Theoretische perspectieven 4
Hoofdstuk 3: Medewerkers motiveren aan de hand van de Self-Determination Theorie 4
Hoofdstuk 4: De klassieke modellen die psychologie laten werken 6
Hoofdstuk 5: Huidige theoretische perspectieven in arbeidspsychologie 11
Part C: Eisen op werk 14
Hoofdstuk 6: Job demands 14
Hoofdstuk 8: Sociale stressoren in organisaties 16
Part D: Resources op werk 20
Hoofdstuk 9: Conservation of Resources theory 20
Hoofdstuk 11: Persoonlijke hulpbronnen 24
Part G: Uitkomsten van werk 26
Hoofdstuk 19: Werkprestaties 26
,Part A: Introductie arbeidspsychologie
Hoofdstuk 1: Setting the scene; people at work
Hoe lang mensen al bestaan, werken mensen al: echter is de aard van het werk stevig
veranderd. Van jagers en verzamelaars naar hedendaags werk met data, goederen of
diensten. Wat niet is veranderd is dat we een substantieel deel van ons leven spenderen
aan werk. Het is dan ook niet vreemd dat mensen hun baan hebben gemaakt van het
managen en ontwerpen van werk van anderen (arbeidspsychologen).
Wat we bedoelen met arbeidspsychologie
Werk = een set gecoördineerde en doelgerichte activiteiten die aanhoudende inspanning
vergen en worden uitgevoerd in ruil voor iets anders, meestal maar niet noodzakelijkerwijs
een vorm van geldelijke beloning.
3 kernonderdelen:
1) Goal-directed = alle acties van het werk zijn erop gericht om een bepaald resultaat te
behalen
2) Gecoördineerd = mensen werken niet random, maar op een gecoördineerde wijze
door het uitvoeren van onderling gerelateerde taken om tot een resultaat te komen.
Zonder coördinatie is het doel moeilijk te bereiken.
3) In ruil voor iets anders = een externe prikkel om aan het werk te gaan en acties te
ondernemen
Psychologie = mensen hun gedrag, motivaties, gedachten en emoties gerelateerd aan een
bepaald onderwerp.
Arbeidspsychologie wil de kennis van de psychologie toepassen om werkende mensen hun
werkdoelen te behalen op een optimale en duurzame manier, of vanuit het perspectief van
een organisatie gezien: de organisatie helpen om hun doelen te bereiken.
➢ Arbeidspsychologen zijn met name geïnteresseerd in het maximeren van gezondheid
en welzijn van medewerkers (= medewerkers duurzame inzetbaarheid/performance).
○ de taken die worden gedaan op het werk
○ werkactiviteiten die sustained effort nodig hebben en die zijn ontworpen om
een bepaald doel te bereiken
Over wie spreken we als we het hebben over ‘werkenden’
Werkenden = mensen die werkzaam zijn die 15 jaar of ouder zijn.
➢ Mensen die nu betaald werken
➢ Mensen die betaald werk zoeken
➢ Mensen die nu voor het eerst betaald werk zoeken
Unemployed = mensen die niet werken maar op zoek zijn naar een baan en in staat zijn om
te werken.
De betekenis van werk
Mensen die werken zijn over het algemeen gelukkiger dan mensen die niet werken. Mensen
die niet werken vertonen vaker gedrag zoals drinken, ongezond eten en roken en geven aan
minder tevreden te zijn met hun leven dan mensen die wel werken.
1
, ➢ Het hebben van een baan heeft een positieve impact op gezondheid en welzijn.
○ Relative Deprivation Theory (Jahoda): werk biedt 5 sociale voordelen
1) Tijdsstructuur
2) Mogelijkheden voor sociaal contact
3) Het delen van een gemeenschappelijk doel
4) Sociale identiteit/status
5) Reguliere activiteit
‘’Work is hell, but beats unemployment’’ – Matt Groening
De roots van arbeidspsychologie
1) Occupational medicine
= er werd voor het eerst een boek gepubliceerd over het werk van mijnwerkers en de
consequenties op de gezondheid van dit werk. Er werden diverse adviezen uitgebracht om
het werk van de mijnwerkers te verbeteren.
2) Industriële revolutie (1850-1930)
Door industrialisering kwam er veel werkgelegenheid in fabrieken. Echter waren de
arbeidsomstandigheden enorm slecht: slechte hygiëne, lange dagen, zwaar fysiek werk en
zware onderbetaling.
3) Wetenschappelijk management benadering / Taylorisme (1930-1950)
Taylor vond dat werkende mensen lui en dom waren.
Oplossingen voor domheid:
1. Maak taken zo simpel mogelijk
2. Stel vast wat de beste manier is om taken uit te voeren
3. Train arbeiders tot ze die beste manier beheersen
4. Laat ze niet nadenken over de uitvoering van deze taken
5. Selecteer de beste werknemers voor een bepaalde taak
Oplossing voor luiheid:
1. Prestatieloon/stukloon (hoe harder je werkt, hoe meer je krijgt)
2. Veel controle
4) Arbeidspsychologie (1950-heden)
Het Taylorisme werd doorbroken door de werkers omdat het averechts bleek te werken.
Hierom kwam de Human Resource-beweging tot stand.
- HR-beweging = the goal is to fit the job to the worker, paying special attention to the
human side of working.
- Hawthorne studies
Veranderingen rondom werk
De afgelopen decennia zijn er veel veranderingen rondom werk geweest:
1) De aard van het werk
○ De dienstensector (tertiaire sector is gegroeid), ten koste van de primaire en
secundaire sector
○ Door technologische ontwikkelingen zijn veel functies (ook in de industrie)
geautomatiseerd
2
Inhoudsopgave
Part A: Introductie arbeidspsychologie 1
Hoofdstuk 1: Setting the scene; people at work 1
Part B: Theoretische perspectieven 4
Hoofdstuk 3: Medewerkers motiveren aan de hand van de Self-Determination Theorie 4
Hoofdstuk 4: De klassieke modellen die psychologie laten werken 6
Hoofdstuk 5: Huidige theoretische perspectieven in arbeidspsychologie 11
Part C: Eisen op werk 14
Hoofdstuk 6: Job demands 14
Hoofdstuk 8: Sociale stressoren in organisaties 16
Part D: Resources op werk 20
Hoofdstuk 9: Conservation of Resources theory 20
Hoofdstuk 11: Persoonlijke hulpbronnen 24
Part G: Uitkomsten van werk 26
Hoofdstuk 19: Werkprestaties 26
,Part A: Introductie arbeidspsychologie
Hoofdstuk 1: Setting the scene; people at work
Hoe lang mensen al bestaan, werken mensen al: echter is de aard van het werk stevig
veranderd. Van jagers en verzamelaars naar hedendaags werk met data, goederen of
diensten. Wat niet is veranderd is dat we een substantieel deel van ons leven spenderen
aan werk. Het is dan ook niet vreemd dat mensen hun baan hebben gemaakt van het
managen en ontwerpen van werk van anderen (arbeidspsychologen).
Wat we bedoelen met arbeidspsychologie
Werk = een set gecoördineerde en doelgerichte activiteiten die aanhoudende inspanning
vergen en worden uitgevoerd in ruil voor iets anders, meestal maar niet noodzakelijkerwijs
een vorm van geldelijke beloning.
3 kernonderdelen:
1) Goal-directed = alle acties van het werk zijn erop gericht om een bepaald resultaat te
behalen
2) Gecoördineerd = mensen werken niet random, maar op een gecoördineerde wijze
door het uitvoeren van onderling gerelateerde taken om tot een resultaat te komen.
Zonder coördinatie is het doel moeilijk te bereiken.
3) In ruil voor iets anders = een externe prikkel om aan het werk te gaan en acties te
ondernemen
Psychologie = mensen hun gedrag, motivaties, gedachten en emoties gerelateerd aan een
bepaald onderwerp.
Arbeidspsychologie wil de kennis van de psychologie toepassen om werkende mensen hun
werkdoelen te behalen op een optimale en duurzame manier, of vanuit het perspectief van
een organisatie gezien: de organisatie helpen om hun doelen te bereiken.
➢ Arbeidspsychologen zijn met name geïnteresseerd in het maximeren van gezondheid
en welzijn van medewerkers (= medewerkers duurzame inzetbaarheid/performance).
○ de taken die worden gedaan op het werk
○ werkactiviteiten die sustained effort nodig hebben en die zijn ontworpen om
een bepaald doel te bereiken
Over wie spreken we als we het hebben over ‘werkenden’
Werkenden = mensen die werkzaam zijn die 15 jaar of ouder zijn.
➢ Mensen die nu betaald werken
➢ Mensen die betaald werk zoeken
➢ Mensen die nu voor het eerst betaald werk zoeken
Unemployed = mensen die niet werken maar op zoek zijn naar een baan en in staat zijn om
te werken.
De betekenis van werk
Mensen die werken zijn over het algemeen gelukkiger dan mensen die niet werken. Mensen
die niet werken vertonen vaker gedrag zoals drinken, ongezond eten en roken en geven aan
minder tevreden te zijn met hun leven dan mensen die wel werken.
1
, ➢ Het hebben van een baan heeft een positieve impact op gezondheid en welzijn.
○ Relative Deprivation Theory (Jahoda): werk biedt 5 sociale voordelen
1) Tijdsstructuur
2) Mogelijkheden voor sociaal contact
3) Het delen van een gemeenschappelijk doel
4) Sociale identiteit/status
5) Reguliere activiteit
‘’Work is hell, but beats unemployment’’ – Matt Groening
De roots van arbeidspsychologie
1) Occupational medicine
= er werd voor het eerst een boek gepubliceerd over het werk van mijnwerkers en de
consequenties op de gezondheid van dit werk. Er werden diverse adviezen uitgebracht om
het werk van de mijnwerkers te verbeteren.
2) Industriële revolutie (1850-1930)
Door industrialisering kwam er veel werkgelegenheid in fabrieken. Echter waren de
arbeidsomstandigheden enorm slecht: slechte hygiëne, lange dagen, zwaar fysiek werk en
zware onderbetaling.
3) Wetenschappelijk management benadering / Taylorisme (1930-1950)
Taylor vond dat werkende mensen lui en dom waren.
Oplossingen voor domheid:
1. Maak taken zo simpel mogelijk
2. Stel vast wat de beste manier is om taken uit te voeren
3. Train arbeiders tot ze die beste manier beheersen
4. Laat ze niet nadenken over de uitvoering van deze taken
5. Selecteer de beste werknemers voor een bepaalde taak
Oplossing voor luiheid:
1. Prestatieloon/stukloon (hoe harder je werkt, hoe meer je krijgt)
2. Veel controle
4) Arbeidspsychologie (1950-heden)
Het Taylorisme werd doorbroken door de werkers omdat het averechts bleek te werken.
Hierom kwam de Human Resource-beweging tot stand.
- HR-beweging = the goal is to fit the job to the worker, paying special attention to the
human side of working.
- Hawthorne studies
Veranderingen rondom werk
De afgelopen decennia zijn er veel veranderingen rondom werk geweest:
1) De aard van het werk
○ De dienstensector (tertiaire sector is gegroeid), ten koste van de primaire en
secundaire sector
○ Door technologische ontwikkelingen zijn veel functies (ook in de industrie)
geautomatiseerd
2
