samenvatting kern van het bestuursrecht 7e editie 2024 schlossels 9789462129412
,samenvatting kern van het bestuursrecht 7e editie 2024 schlossels 9789462129412
, samenvatting kern van het bestuursrecht 7e editie 2024 schlossels 9789462129412
Samenvatting H1 – Introductie Bestuursrecht
Bestuursrecht
Bestuursrecht is het recht waarbij de overheid zich actief met de samenleving
bemoeit en hiervoor de juiste middelen verschaft (instrumentele functie/dimensie) en
tegelijkertijd bescherming van de burger biedt tegen deze overheid
(waarborgfunctie/dimensie).
Bestuursrecht is het recht dat burgers beschermt tegen en invloed geeft op de
bemoeiende overheid.
Het bestuursrecht normeert de rechtsverhouding tussen bestuur en burgers.
Het bestuursrecht houdt zich primair bezig met de rechtsverhoudingen tussen het
bestuur en burgers, in het bijzonder met de bescherming van burgers tegen een
onjuiste uitoefening van de bestuursbevoegdheid door bestuursorganen.
De geschiedenis van het bestuurs- of administratief recht is in drie fasen te
onderscheiden:
o 19e eeuw: zeer grote terughoudendheid van de overheid (nachtwakersstaat)
o 20e eeuw: explosieve groei van het bestuursrecht door de verzorgingsstaat.
o Heden: voornamelijk terugdringen verzorgingsstaat door privatisering en
deregulering.
Publiekrechtelijke bevoegdheden
In het bestuursrecht staan publiekrechtelijke bevoegdheden centraal. Deze
kenmerken zich doordat ze alleen door een overheidsorgaan kunnen worden
uitgeoefend, ze gebaseerd zijn op en begrensd zijn door een wet en ze slechts eenzijdig
rechten en plichten van burgers bepalen. Drie soorten publiekrechtelijke
bevoegdheden zijn:
o Wetgevende bevoegdheid (regelgevende bevoegdheid)
o Bestuursbevoegdheid (uitvoerende bevoegdheid)
o Rechterlijke bevoegdheid
Een bestuursorgaan heeft alleen bestuursbevoegdheid, dus geen wetgevende
bevoegdheid of rechterlijke bevoegdheid. Een bestuursbevoegdheid is een
publiekrechtelijke bevoegdheid die door een bestuursorgaan wordt uitgeoefend.
Het bestuur heeft verschillende typen publiekrechtelijke bevoegdheden:
o Vergunningbevoegdheid.
Het bestuur heeft vergunningsbevoegdheid. Dit betekent dat bestuursorganen
vergunningen mogen verlenen. Het doel van het vergunningstelsel is niet het
verlenen van overheidstoestemming, maar het bewerkstelligen van
normstelling/het stellen van normen. Hoe hebben vergunningen invloed op het
gedrag van burgers? Vergunningen geven aan dat iets niet is toegestaan, dus wordt
er een norm gesteld. Als burgers weten wat dat iets niet is toegestaan, dan zullen ze
hun gedrag hierop aanpassen, dus de norm naleven. Zo beïnvloedt een vergunning
het gedrag van burgers. Hoe werkt het vergunningstelsel? Eerst verbiedt de
wetgever het verrichten van een bepaalde activiteit. De wetgever bepaalt
vervolgens dat het verrichten van de betreffende activiteit zonder vergunning
strafbaar is. Het verbod op het verrichten van een bepaalde activiteit is niet
absoluut, want als een burger het bestuur toestemming vraagt om de betreffende
activiteit te verrichten en toestemming wordt verleend, dan vervalt het strafbare
karakter van de activiteit.
, samenvatting kern van het bestuursrecht 7e editie 2024 schlossels 9789462129412
Bestuursdwangbevoegdheid.
Het bestuur heeft bestuursdwangbevoegdheid. Dit betekent dat bestuursorganen
illegale activiteiten mogen beëindigen.
o Bevoegdheid tot het verlenen van vrijstelling van voorschriften.
Het bestuur heeft de bevoegdheid om in bepaalde gevallen vrijstelling te verlenen
van voorschriften. De grondslag van deze bevoegdheid is dat er bijzondere
situaties denkbaar zijn waarin bepaalde regels beter niet kunnen worden toegepast.
o Subsidiebevoegdheid
Het bestuur heeft subsidiebevoegdheid. Dit betekent dat een bestuursorgaan soms
aan een aanvrager financiële middelen ter beschikking mag stellen om bepaalde
activiteiten te verrichten.
De verschillende typen publiekrechtelijke bevoegdheden hebben
gemeenschappelijke kenmerken:
o Bij alle typen publiekrechtelijke bevoegdheden gaat het om bevoegdheden.
Bevoegdheid: een vermogen van een orgaan om rechtsgevolgen tot stand te
brengen. Een rechtsgevolg is een gevolg in de wereld van het recht.
Publiekrechtelijke bevoegdheid=overheidsbevoegdheid. Publiekrechtelijke
bevoegdheid/overheidsbevoegdheid: iedere bevoegdheid van een overheidsorgaan
om positief recht vast te stellen of te handhaven.
o Alle typen publiekrechtelijke bevoegdheden kunnen alleen maar door een
overheidsorgaan worden uitgeoefend. Burgers beschikken niet over
publiekrechtelijke bevoegdheden en kunnen dus geen publiekrechtelijke
bevoegdheden uitoefenen. De uitoefening van publiekrechtelijke bevoegdheden
moet eenzijdig (eenzijdig=niet in overleg met andere partijen) plaatsvinden en men
moet de geschreven en ongeschreven publieke rechtsnormen (regels en beginselen)
in acht nemen.
Onderscheid
Er wordt in het bestuursrecht onderscheid gemaakt tussen:
o Formeel/bestuursprocesrecht/procedureel bestuursrecht. In het formeel
bestuursrecht wordt onderscheid gemaakt tussen het contentieuze deel van het
bestuursrecht en het non-contentieuze deel van het bestuursrecht.
a. Contentieus deel: regelt omtrent bezwaar, administratief beroep en
bestuursrechtspraak (H6, 7 en 8 Awb). Er is sprake van een geschil. Het
contentieuze deel van het algemeen bestuursrecht is het recht dat betrekking
heeft op de rechtsbescherming (rechtsbeschermingrecht).
b. Non-contentieus deel: regelt omtrent de totstandkoming van besluiten (H3, 4
en 5 Awb). Er is geen sprake van een geschil. Het non-contentieuze deel van
het algemeen bestuursrecht is het recht dat betrekking heeft op het bestuurlijke
besluitvormingsproces (besluitvormingsrecht). Het formeel bestuursrecht is
vooral neergelegd in de Awb, maar ook in andere wetten.
o Materieel bestuursrecht: regelt alle rechten en plichten die op de burger en het
bestuur rusten. Het materieel bestuursrecht is gedeeltelijk neergelegd in de Awb,
maar is vooral te vinden in het bijzonder bestuursrecht.
In het bestuursrecht wordt er onderscheid gemaakt tussen het bijzonder en algemeen
bestuursrecht.
o De bijzondere delen regelen specifiek een bepaald aspect van het maatschappelijk
leven. Het algemene deel is pas later ontwikkeld doordat bepaalde procedures uit
bijzondere delen overeen kwamen.
o Het algemeen bestuursrecht geeft regels voor procedures (rechtsbeschermingrecht)
en regels voor het voorbereiden en uitvoeren van besluiten (besluitvormingsrecht).
2
,samenvatting kern van het bestuursrecht 7e editie 2024 schlossels 9789462129412
, samenvatting kern van het bestuursrecht 7e editie 2024 schlossels 9789462129412
Samenvatting H1 – Introductie Bestuursrecht
Bestuursrecht
Bestuursrecht is het recht waarbij de overheid zich actief met de samenleving
bemoeit en hiervoor de juiste middelen verschaft (instrumentele functie/dimensie) en
tegelijkertijd bescherming van de burger biedt tegen deze overheid
(waarborgfunctie/dimensie).
Bestuursrecht is het recht dat burgers beschermt tegen en invloed geeft op de
bemoeiende overheid.
Het bestuursrecht normeert de rechtsverhouding tussen bestuur en burgers.
Het bestuursrecht houdt zich primair bezig met de rechtsverhoudingen tussen het
bestuur en burgers, in het bijzonder met de bescherming van burgers tegen een
onjuiste uitoefening van de bestuursbevoegdheid door bestuursorganen.
De geschiedenis van het bestuurs- of administratief recht is in drie fasen te
onderscheiden:
o 19e eeuw: zeer grote terughoudendheid van de overheid (nachtwakersstaat)
o 20e eeuw: explosieve groei van het bestuursrecht door de verzorgingsstaat.
o Heden: voornamelijk terugdringen verzorgingsstaat door privatisering en
deregulering.
Publiekrechtelijke bevoegdheden
In het bestuursrecht staan publiekrechtelijke bevoegdheden centraal. Deze
kenmerken zich doordat ze alleen door een overheidsorgaan kunnen worden
uitgeoefend, ze gebaseerd zijn op en begrensd zijn door een wet en ze slechts eenzijdig
rechten en plichten van burgers bepalen. Drie soorten publiekrechtelijke
bevoegdheden zijn:
o Wetgevende bevoegdheid (regelgevende bevoegdheid)
o Bestuursbevoegdheid (uitvoerende bevoegdheid)
o Rechterlijke bevoegdheid
Een bestuursorgaan heeft alleen bestuursbevoegdheid, dus geen wetgevende
bevoegdheid of rechterlijke bevoegdheid. Een bestuursbevoegdheid is een
publiekrechtelijke bevoegdheid die door een bestuursorgaan wordt uitgeoefend.
Het bestuur heeft verschillende typen publiekrechtelijke bevoegdheden:
o Vergunningbevoegdheid.
Het bestuur heeft vergunningsbevoegdheid. Dit betekent dat bestuursorganen
vergunningen mogen verlenen. Het doel van het vergunningstelsel is niet het
verlenen van overheidstoestemming, maar het bewerkstelligen van
normstelling/het stellen van normen. Hoe hebben vergunningen invloed op het
gedrag van burgers? Vergunningen geven aan dat iets niet is toegestaan, dus wordt
er een norm gesteld. Als burgers weten wat dat iets niet is toegestaan, dan zullen ze
hun gedrag hierop aanpassen, dus de norm naleven. Zo beïnvloedt een vergunning
het gedrag van burgers. Hoe werkt het vergunningstelsel? Eerst verbiedt de
wetgever het verrichten van een bepaalde activiteit. De wetgever bepaalt
vervolgens dat het verrichten van de betreffende activiteit zonder vergunning
strafbaar is. Het verbod op het verrichten van een bepaalde activiteit is niet
absoluut, want als een burger het bestuur toestemming vraagt om de betreffende
activiteit te verrichten en toestemming wordt verleend, dan vervalt het strafbare
karakter van de activiteit.
, samenvatting kern van het bestuursrecht 7e editie 2024 schlossels 9789462129412
Bestuursdwangbevoegdheid.
Het bestuur heeft bestuursdwangbevoegdheid. Dit betekent dat bestuursorganen
illegale activiteiten mogen beëindigen.
o Bevoegdheid tot het verlenen van vrijstelling van voorschriften.
Het bestuur heeft de bevoegdheid om in bepaalde gevallen vrijstelling te verlenen
van voorschriften. De grondslag van deze bevoegdheid is dat er bijzondere
situaties denkbaar zijn waarin bepaalde regels beter niet kunnen worden toegepast.
o Subsidiebevoegdheid
Het bestuur heeft subsidiebevoegdheid. Dit betekent dat een bestuursorgaan soms
aan een aanvrager financiële middelen ter beschikking mag stellen om bepaalde
activiteiten te verrichten.
De verschillende typen publiekrechtelijke bevoegdheden hebben
gemeenschappelijke kenmerken:
o Bij alle typen publiekrechtelijke bevoegdheden gaat het om bevoegdheden.
Bevoegdheid: een vermogen van een orgaan om rechtsgevolgen tot stand te
brengen. Een rechtsgevolg is een gevolg in de wereld van het recht.
Publiekrechtelijke bevoegdheid=overheidsbevoegdheid. Publiekrechtelijke
bevoegdheid/overheidsbevoegdheid: iedere bevoegdheid van een overheidsorgaan
om positief recht vast te stellen of te handhaven.
o Alle typen publiekrechtelijke bevoegdheden kunnen alleen maar door een
overheidsorgaan worden uitgeoefend. Burgers beschikken niet over
publiekrechtelijke bevoegdheden en kunnen dus geen publiekrechtelijke
bevoegdheden uitoefenen. De uitoefening van publiekrechtelijke bevoegdheden
moet eenzijdig (eenzijdig=niet in overleg met andere partijen) plaatsvinden en men
moet de geschreven en ongeschreven publieke rechtsnormen (regels en beginselen)
in acht nemen.
Onderscheid
Er wordt in het bestuursrecht onderscheid gemaakt tussen:
o Formeel/bestuursprocesrecht/procedureel bestuursrecht. In het formeel
bestuursrecht wordt onderscheid gemaakt tussen het contentieuze deel van het
bestuursrecht en het non-contentieuze deel van het bestuursrecht.
a. Contentieus deel: regelt omtrent bezwaar, administratief beroep en
bestuursrechtspraak (H6, 7 en 8 Awb). Er is sprake van een geschil. Het
contentieuze deel van het algemeen bestuursrecht is het recht dat betrekking
heeft op de rechtsbescherming (rechtsbeschermingrecht).
b. Non-contentieus deel: regelt omtrent de totstandkoming van besluiten (H3, 4
en 5 Awb). Er is geen sprake van een geschil. Het non-contentieuze deel van
het algemeen bestuursrecht is het recht dat betrekking heeft op het bestuurlijke
besluitvormingsproces (besluitvormingsrecht). Het formeel bestuursrecht is
vooral neergelegd in de Awb, maar ook in andere wetten.
o Materieel bestuursrecht: regelt alle rechten en plichten die op de burger en het
bestuur rusten. Het materieel bestuursrecht is gedeeltelijk neergelegd in de Awb,
maar is vooral te vinden in het bijzonder bestuursrecht.
In het bestuursrecht wordt er onderscheid gemaakt tussen het bijzonder en algemeen
bestuursrecht.
o De bijzondere delen regelen specifiek een bepaald aspect van het maatschappelijk
leven. Het algemene deel is pas later ontwikkeld doordat bepaalde procedures uit
bijzondere delen overeen kwamen.
o Het algemeen bestuursrecht geeft regels voor procedures (rechtsbeschermingrecht)
en regels voor het voorbereiden en uitvoeren van besluiten (besluitvormingsrecht).
2
