Hoofdstuk 7 – Ondernemingsrecht
We kunnen een drietal categorieën ondernemingsvormen onderscheiden:
1 De eenmanszaak
Een eigenaar die tegelijk de enige kapitaalverschaffer is en leiding aan de
onderneming geeft. De ondernemingsschulden kunnen op het gehele
vermogen van de ondernemer worden verhaald. De ondernemer kan met
anderen arbeidsovereenkomsten sluiten en er kunnen bepaalde wetten die
voor ondernemingen verplichtingen in het leven roep van toepassing zijn.
2 Personenassociaties
- Maatschap
OVK tussen meerdere personen met hetzelfde beroep om het daaruit
ontstane voordeel te delen. Verdeelsleutel: evenredig aan vermogensinbreng.
Zij die alleen arbeid ter beschikking hebben gesteld, worden gelijkgesteld aan
de maat die het minste vermogen heeft ingebracht. De maten kunnen hiervan
(zonder notaris) afwijken door in het maatschapscontract een andere regeling
overeen te komen. Wel moeten afwijkingen van de wettelijke regeling die voor
derden van belang zijn worden opgenomen in het handelsregister.
Aansprakelijkheid binnen maatschap:
Beheersdaden > Alle maten voor gelijke delen aansprakelijk.
Beschikkingshandelingen > Maten binden alleen zichzelf behalve:
Bekrachtiging achteraf.
Rechtshandeling voordelig voor maatschap.
Volmacht vooraf (bij openbare maatschap)
Stille maatschap > Geven in het maatschappelijk verkeer naar buiten
toe geen ruchtbaarheid aan. Geen inschrijving KVK.
Openbare maatschap > Presenteer zich naar anderen toe welbewust als
een organisatie. Wel inschrijving handelsregister.
Wettelijk bezien bestaat er geen maatschapsvermogen. De waarde daarvan
behoort tot de privévermogens van degenen die ze in de maatschap hebben
ingebracht (vordering op maten dus op het totale individuele vermogen).
- Vennootschap onder firma
Een maatschap tot uitoefening van een bedrijf onder een gemeenschappelijke
naam. Wetsartikelen over de maatschap zijn op de vof van toepassing, tenzij
Wetboek van Koophandel of andere wetten bepalingen bevatten die afwijken.
In WvK staat dat ieder van de vennoten hoofdelijk aansprakelijk (ieder van de
betrokkenen kun je aanspreken tot betaling van de hele verplichting) is voor
de verplichtingen die een van hen namens de vof aangaat. Wordt het doel van
de vof-activiteiten niet in het handelsregister opgenomen (hoewel men daartoe
op grond van de Handelsregisterwet verplicht is) dan gaat de wet uit van de
veronderstelling (de fictie) dat de vof ieder doel beoogt. Iedere vennoot is in dit
geval hoofdelijk aansprakelijk voor elke rechtshandeling verricht door elke
andere vennoot. Het vof-contract kan bijzondere bepalingen bevatten over de
bevoegdheid de vof te vertegenwoordigen (Art. 17 WvK = aanvullend recht).
Anders dan de maatschap heeft de vof juridisch gezien wel een afgescheiden
ondernemingsvermogen. De vof-crediteuren hebben voorrang met verhalen.
- Commanditaire vennootschap
Beherende vennoot> Deze vennoten functioneren als vennoten van een vof.
Stille vennoot > (=commanditaire) Fungeert uitsluitend als geldschieter.
Aansprakelijk tot bedrag inleg. Geen beheersdaden anders hoofdelijk aanspr.
, 3 De rechtspersoon
- Naamloze vennootschap
Aan de oprichting van een nv moet allereerst een besluit van de oprichter(s)
ten grondslag liggen, de akte van oprichting. Vervolgens zal deze akte bij de
notaris moeten worden gepasseerd, de zogenoemde notariële akte. De akte
van oprichting bevat voornamelijk statuten van de op te richten nv. De
statuten bevatten regels over de organisatie van de vennootschap en
bevoegdheden van de diverse organen. Regels van wetgever (BW) voor nv in
oprichting (i.o.):
1 Een eenmaal opgerichte nv is uitsluitend gebonden aan rechts-
handelingen tijdens de i.o.-periode, als zij deze uitdrukkelijk of
stilzwijgend (na de oprichting) bekrachtigt.
2 Tot het tijdstip van bekrachtiging zijn degenen die de betreffende
rechtshandelingen namens een nv i.o. hebben verricht (de oprichters),
hoofdelijk aansprakelijk voor de gevolgen van niet-nakoming hiervan.
3 Ook na de bekrachtiging door de nv blijven de oprichters die rechts-
handelingen namens een nv i.o. hebben verricht, hoofdelijk
aansprakelijk voor de nakoming van die door hen verrichte rechts-
handelingen, indien zij wisten of redelijkerwijs konden weten dat de nv
haar verplichtingen niet zou kunnen nakomen. De crediteuren zullen
moeten bewijzen dat de oprichters die wetenschap hadden. Dit ligt
anders wanneer de nv binnen een jaar na oprichting failliet gaat: dan ligt
de bewijslast bij de oprichters om hun onwetendheid te bewijzen.
Een nv heeft ten minste twee organen: algemene vergadering / bestuur
AV > Geldverschaffers / ontvangen aandelen / stukje eigenaar
Bestuur > Voorzitter algemene beleid, commerciële, financiële bestuurder
RvC (derde orgaan) alleen nodig bij structuurvennootschap. Ondernemingen
kennen voorts een ondernemingsraad (doorgaans tot organen nv gerekend).
In BW staat dat aan AV alle bevoegdheid behoort, binnen door de wet en de
statuten gestelde grenzen. Geen hiërarchische relatie tussen AV en bestuur.
De meeste nv’s zijn open vennootschappen. Dat houdt in dat de AV voor een
groter of kleiner deel samengesteld is uit steeds wisselende personen
aandelen niet zo zeer hebben gekocht om invloed op het beleid van de
onderneming uit t oefenen, maar om ze weer te verkopen bij hogere koers.
Vooral de aandelen met een hoge waarde kunnen worden onderverdeeld in
certificaten. Een certificaat is een ‘stukje aandeel’. De aandelen zelf worden
ondergebracht bij wat wordt genoemd een stichting administratiekantoor. Dat
wordt gedaan om te realiseren dat niet alle eigenaren van de nv met hun
stemrecht invloed kunnen uitoefenen op de gang van zaken binnen de nv.
Houders van certificaten hebben namelijk geen stemrecht binnen de av. Dat
hebben alleen de aandeelhouders. Heb je een of meer certificaten, dan deel je
wel mee in de winst maar heb je geen zeggenschap. Door de zeggenschap
meer te concentreren, kan er beter zicht worden gehouden op samenstelling.
Het kapitaal van een nv wordt onderverdeeld in:
Maatschappelijk kapitaal > Bedrag van het maximaal uit te geven aantal
aandelen, zoals vermeld in de statuten. Boven dit
bedrag mogen geen aandelen worden uitgegeven,
tenzij de statuten op dit punt worden gewijzigd.
Geplaatst kapitaal > De aandelen die daadwerkelijk zijn uitgegeven.
We kunnen een drietal categorieën ondernemingsvormen onderscheiden:
1 De eenmanszaak
Een eigenaar die tegelijk de enige kapitaalverschaffer is en leiding aan de
onderneming geeft. De ondernemingsschulden kunnen op het gehele
vermogen van de ondernemer worden verhaald. De ondernemer kan met
anderen arbeidsovereenkomsten sluiten en er kunnen bepaalde wetten die
voor ondernemingen verplichtingen in het leven roep van toepassing zijn.
2 Personenassociaties
- Maatschap
OVK tussen meerdere personen met hetzelfde beroep om het daaruit
ontstane voordeel te delen. Verdeelsleutel: evenredig aan vermogensinbreng.
Zij die alleen arbeid ter beschikking hebben gesteld, worden gelijkgesteld aan
de maat die het minste vermogen heeft ingebracht. De maten kunnen hiervan
(zonder notaris) afwijken door in het maatschapscontract een andere regeling
overeen te komen. Wel moeten afwijkingen van de wettelijke regeling die voor
derden van belang zijn worden opgenomen in het handelsregister.
Aansprakelijkheid binnen maatschap:
Beheersdaden > Alle maten voor gelijke delen aansprakelijk.
Beschikkingshandelingen > Maten binden alleen zichzelf behalve:
Bekrachtiging achteraf.
Rechtshandeling voordelig voor maatschap.
Volmacht vooraf (bij openbare maatschap)
Stille maatschap > Geven in het maatschappelijk verkeer naar buiten
toe geen ruchtbaarheid aan. Geen inschrijving KVK.
Openbare maatschap > Presenteer zich naar anderen toe welbewust als
een organisatie. Wel inschrijving handelsregister.
Wettelijk bezien bestaat er geen maatschapsvermogen. De waarde daarvan
behoort tot de privévermogens van degenen die ze in de maatschap hebben
ingebracht (vordering op maten dus op het totale individuele vermogen).
- Vennootschap onder firma
Een maatschap tot uitoefening van een bedrijf onder een gemeenschappelijke
naam. Wetsartikelen over de maatschap zijn op de vof van toepassing, tenzij
Wetboek van Koophandel of andere wetten bepalingen bevatten die afwijken.
In WvK staat dat ieder van de vennoten hoofdelijk aansprakelijk (ieder van de
betrokkenen kun je aanspreken tot betaling van de hele verplichting) is voor
de verplichtingen die een van hen namens de vof aangaat. Wordt het doel van
de vof-activiteiten niet in het handelsregister opgenomen (hoewel men daartoe
op grond van de Handelsregisterwet verplicht is) dan gaat de wet uit van de
veronderstelling (de fictie) dat de vof ieder doel beoogt. Iedere vennoot is in dit
geval hoofdelijk aansprakelijk voor elke rechtshandeling verricht door elke
andere vennoot. Het vof-contract kan bijzondere bepalingen bevatten over de
bevoegdheid de vof te vertegenwoordigen (Art. 17 WvK = aanvullend recht).
Anders dan de maatschap heeft de vof juridisch gezien wel een afgescheiden
ondernemingsvermogen. De vof-crediteuren hebben voorrang met verhalen.
- Commanditaire vennootschap
Beherende vennoot> Deze vennoten functioneren als vennoten van een vof.
Stille vennoot > (=commanditaire) Fungeert uitsluitend als geldschieter.
Aansprakelijk tot bedrag inleg. Geen beheersdaden anders hoofdelijk aanspr.
, 3 De rechtspersoon
- Naamloze vennootschap
Aan de oprichting van een nv moet allereerst een besluit van de oprichter(s)
ten grondslag liggen, de akte van oprichting. Vervolgens zal deze akte bij de
notaris moeten worden gepasseerd, de zogenoemde notariële akte. De akte
van oprichting bevat voornamelijk statuten van de op te richten nv. De
statuten bevatten regels over de organisatie van de vennootschap en
bevoegdheden van de diverse organen. Regels van wetgever (BW) voor nv in
oprichting (i.o.):
1 Een eenmaal opgerichte nv is uitsluitend gebonden aan rechts-
handelingen tijdens de i.o.-periode, als zij deze uitdrukkelijk of
stilzwijgend (na de oprichting) bekrachtigt.
2 Tot het tijdstip van bekrachtiging zijn degenen die de betreffende
rechtshandelingen namens een nv i.o. hebben verricht (de oprichters),
hoofdelijk aansprakelijk voor de gevolgen van niet-nakoming hiervan.
3 Ook na de bekrachtiging door de nv blijven de oprichters die rechts-
handelingen namens een nv i.o. hebben verricht, hoofdelijk
aansprakelijk voor de nakoming van die door hen verrichte rechts-
handelingen, indien zij wisten of redelijkerwijs konden weten dat de nv
haar verplichtingen niet zou kunnen nakomen. De crediteuren zullen
moeten bewijzen dat de oprichters die wetenschap hadden. Dit ligt
anders wanneer de nv binnen een jaar na oprichting failliet gaat: dan ligt
de bewijslast bij de oprichters om hun onwetendheid te bewijzen.
Een nv heeft ten minste twee organen: algemene vergadering / bestuur
AV > Geldverschaffers / ontvangen aandelen / stukje eigenaar
Bestuur > Voorzitter algemene beleid, commerciële, financiële bestuurder
RvC (derde orgaan) alleen nodig bij structuurvennootschap. Ondernemingen
kennen voorts een ondernemingsraad (doorgaans tot organen nv gerekend).
In BW staat dat aan AV alle bevoegdheid behoort, binnen door de wet en de
statuten gestelde grenzen. Geen hiërarchische relatie tussen AV en bestuur.
De meeste nv’s zijn open vennootschappen. Dat houdt in dat de AV voor een
groter of kleiner deel samengesteld is uit steeds wisselende personen
aandelen niet zo zeer hebben gekocht om invloed op het beleid van de
onderneming uit t oefenen, maar om ze weer te verkopen bij hogere koers.
Vooral de aandelen met een hoge waarde kunnen worden onderverdeeld in
certificaten. Een certificaat is een ‘stukje aandeel’. De aandelen zelf worden
ondergebracht bij wat wordt genoemd een stichting administratiekantoor. Dat
wordt gedaan om te realiseren dat niet alle eigenaren van de nv met hun
stemrecht invloed kunnen uitoefenen op de gang van zaken binnen de nv.
Houders van certificaten hebben namelijk geen stemrecht binnen de av. Dat
hebben alleen de aandeelhouders. Heb je een of meer certificaten, dan deel je
wel mee in de winst maar heb je geen zeggenschap. Door de zeggenschap
meer te concentreren, kan er beter zicht worden gehouden op samenstelling.
Het kapitaal van een nv wordt onderverdeeld in:
Maatschappelijk kapitaal > Bedrag van het maximaal uit te geven aantal
aandelen, zoals vermeld in de statuten. Boven dit
bedrag mogen geen aandelen worden uitgegeven,
tenzij de statuten op dit punt worden gewijzigd.
Geplaatst kapitaal > De aandelen die daadwerkelijk zijn uitgegeven.
