samenvatting ontwikkelingspsychologie 2 feldman 9e editie 2024 9789043041720
,samenvatting ontwikkelingspsychologie 2 feldman 9e editie 2024 9789043041720
, samenvatting ontwikkelingspsychologie 2 feldman 9e editie 2024 9789043041720
1. Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de vroegvolwassenheid
1.1 Lichamelijke ontwikkeling en stress
Lichamelijke rijping en ontwikkeling zijn rond het twintigste levensjaar voltooid. Sommige mensen
groeien na hun twintigste ook nog in de lengte. De hersenen blijven zowel in omvang als in gewicht
doorgroeien en bereiken ergens in de jongvolwassenheid de top. Vrouwen horen over het algemeen
meer hogere tonen dan mannen. Rond het veertigste levensjaar verandert het zicht zoveel dat de
betrokkene het opmerkt.
Veroudering: de natuurlijke lichamelijke achteruitgang die wordt veroorzaakt door het ouder
worden. Secundaire veroudering: lichamelijke aftakeling die veroorzaakt wordt door
omgevingsfactoren of individueel gedrag (alcohol, drugs, tabak, onveilig vrijen).
Er is een verband tussen culturele factoren (incl. ras en geslacht) en het risico op sterfte tijdens de
vroegvolwassenheid.
• Mannen lopen meer risico om te sterven dan vrouwen (vaker betrokken bij auto-
ongelukken)
• Niet-westerse allochtone jongeren overlijden vaker aan infectieziekten/ongevallen/geweld
Anorexia Nervosa (DSM IV-TR):
A. Weigering het lichaamsgewicht te handhaven op of boven een voor de leeftijd en
lengte minimaal normaal gewicht
B. Intense angst in gewicht toe te nemen of dik te worden, terwijl er juist sprake is
van ondergewicht
C. Stoornis in de manier waarop iemand zijn of haar lichaamsgewicht of lichaamsvorm
beleeft, onevenredige grote invloed van het lichaamsgewicht, of lichaamsvorm op het
oordeel over zichzelf of ontkenning van de ernst van het huidige lage lichaamsgewicht
D. Bij meisjes, na de menarche, amenorroe, dat wil zeggen de afwezigheid van tenminste
drie achtereenvolgende menstruele cycli. (Een vrouw wordt geacht een amenorroe als de
menstruatie alleen volgt na toediening van hormonen (bijv. oestrogenen).
Twee typen anorexia nervosa:
1. Beperkende type: tijdens de huidige episode van anorexia nervosa is betrokkene niet
geregeld bezig met vreetbuien of laxeren (dat wil zeggen zelfopgewekt braken of het
misbruik van laxantia, diuretica of klysma’s).
2. Vreetbuien/purgerende type: tijdens de huidige periode van anorexia nervosa is
betrokkene geregeld bezig met vreetbuien of purgerende maatregelen (dat wil zeggen
zelfopgewekt braken of het misbruik van laxantia, diuretica of klysma’s).
Invaliditeit: een aandoening die een belangrijke activiteit in het leven zoals lopen of zien beperkt.
Kan zowel aangeboren als niet-aangeboren zijn.
Stress: de lichamelijke en emotionele reactie op gebeurtenissen die ons bedreigen of uitdagen.
Stressoren hoeven niet onaangenaam te zijn: zelfs heel prettige gebeurtenissen kunnen stress
veroorzaken. Constante stress kan ervoor zorgen dat de weerstand afneemt.
Psychoneuro-immunologie (PNI): onderzoek naar de relatie tussen hersenen, het immuunsysteem
en psychologische factoren. Gevolg: meestal biologische reactie die optreedt als bepaalde
hormonen die afgescheiden worden van de bijnieren, een versnelde hartslag, een verhoogde
bloeddruk, meer transpiratie en zweten veroorzaken sympathische zenuwstelsel wordt geprikkeld
noodsituatiereactie.
, samenvatting ontwikkelingspsychologie 2 feldman 9e editie 2024 9789043041720
Arnold Lazarus & Susan Folkman: mensen doorlopen een aantal stadia waarin ze bepalen of ze wel
of geen stress ervaren.
1. Primaire inschatting: betrokkene beoordeelt de gebeurtenis om te bepalen of de
gevolgen negatief/positief/neutraal zijn.
2. Secundaire inschatting: antwoord van de betrokkene op de vraag: ‘kan ik dit aan?’
inschatting of er voldoende copingvaardigheden en hulpbronnen zijn om de
mogelijke dreiging het hoofd te bieden.
Algemene principes die voorspellen of een gebeurtenis als stressvol wordt opgevat (Taylor):
1. Gebeurtenissen en omstandigheden die negatieve emoties oproepen, leiden eerder tot
stress dan positieve gebeurtenissen.
2. Situaties die onbeheersbaar of onvoorspelbaar zijn, veroorzaken eerder stress dan
situaties die beheerst en voorspeld kunnen worden.
3. Gebeurtenissen en omstandigheden die ambigu en verwarrend zijn, veroorzaken meer
stress dan situaties en gebeurtenissen die eenduidig en overzichtelijk zijn.
4. Mensen die tegelijkertijd veel taken moeten vervullen die veel van hun capaciteiten
vragen, zullen waarschijnlijk meer stress ervaren dan mensen die minder dingen te doen
hebben.
Gevolgen van stress:
• Fysiologische arousal zorgt voor een slijtageslag die op lange termijn negatieve gevolgen
kan hebben (hoofdpijn, rugpijn, uitslag, verstopping, chronische vermoeidheid etc.).
• Het immuunsysteem kan beschadigd raken door stress doordat het overmatig
geprikkeld wordt.
• Gezond weefsel kan beschadigd worden bij overmatige prikkelingen van het
immuunsysteem.
• Ziektekiemen kunnen zich makkelijk vermenigvuldigen omdat het
immuunsysteem belemmerd wordt.
• Het oordeelsvermogen wordt aangetast omdat men soms geen uitweg ziet.
Psychosomatische aandoeningen: medische problemen die worden veroorzaakt door de interactie
tussen psychologische, emotionele en lichamelijke problemen. Hier kan stress een oorzaak van zijn.
Coping: poging om de dreiging die tot stress leidt te beheersen, te reduceren of te leren verdragen.
• Probleemgerichte coping: direct ingrijpen in een stressvolle situatie, zodat het
minder stressvol wordt.
• Emotiegerichte coping: emoties worden bewust gereguleerd.
• Defensieve coping: onbewuste strategieën die de ware aard van een situatie verdraaien
of ontkennen. Het werkelijke probleem wordt vermeden of genegeerd.
1.2 Cognitieve ontwikkeling
Zodra de volwassenheid bereikt wordt, krijgt men steeds meer ook voor de op werkelijkheid
gebaseerde overwegingen die het gedrag van mensen in bepaalde situaties kunnen beïnvloeden en
temperen.
Piaget: de cognitieve ontwikkeling blijft, kwalitatief gezien, grotendeels hetzelfde aan het eind van
de adolescentie.
Labouvie-Vief: de aard van het denken verandert wel kwalitatief, het formele stadium van Piaget
komt onvoldoende tegemoet aan de eisen die aan jongvolwassenen worden gesteld.
Jongvolwassenen worden steeds meer aan ambigue situaties blootgesteld, dus zal het denken zich
wel verder moeten ontwikkelen. Jongvolwassenen leren omgaan met de paradoxen binnen de
samenleving, door metaforen en analogieën met elkaar te vergelijken. Hiervoor moet men de
situatie
,samenvatting ontwikkelingspsychologie 2 feldman 9e editie 2024 9789043041720
, samenvatting ontwikkelingspsychologie 2 feldman 9e editie 2024 9789043041720
1. Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de vroegvolwassenheid
1.1 Lichamelijke ontwikkeling en stress
Lichamelijke rijping en ontwikkeling zijn rond het twintigste levensjaar voltooid. Sommige mensen
groeien na hun twintigste ook nog in de lengte. De hersenen blijven zowel in omvang als in gewicht
doorgroeien en bereiken ergens in de jongvolwassenheid de top. Vrouwen horen over het algemeen
meer hogere tonen dan mannen. Rond het veertigste levensjaar verandert het zicht zoveel dat de
betrokkene het opmerkt.
Veroudering: de natuurlijke lichamelijke achteruitgang die wordt veroorzaakt door het ouder
worden. Secundaire veroudering: lichamelijke aftakeling die veroorzaakt wordt door
omgevingsfactoren of individueel gedrag (alcohol, drugs, tabak, onveilig vrijen).
Er is een verband tussen culturele factoren (incl. ras en geslacht) en het risico op sterfte tijdens de
vroegvolwassenheid.
• Mannen lopen meer risico om te sterven dan vrouwen (vaker betrokken bij auto-
ongelukken)
• Niet-westerse allochtone jongeren overlijden vaker aan infectieziekten/ongevallen/geweld
Anorexia Nervosa (DSM IV-TR):
A. Weigering het lichaamsgewicht te handhaven op of boven een voor de leeftijd en
lengte minimaal normaal gewicht
B. Intense angst in gewicht toe te nemen of dik te worden, terwijl er juist sprake is
van ondergewicht
C. Stoornis in de manier waarop iemand zijn of haar lichaamsgewicht of lichaamsvorm
beleeft, onevenredige grote invloed van het lichaamsgewicht, of lichaamsvorm op het
oordeel over zichzelf of ontkenning van de ernst van het huidige lage lichaamsgewicht
D. Bij meisjes, na de menarche, amenorroe, dat wil zeggen de afwezigheid van tenminste
drie achtereenvolgende menstruele cycli. (Een vrouw wordt geacht een amenorroe als de
menstruatie alleen volgt na toediening van hormonen (bijv. oestrogenen).
Twee typen anorexia nervosa:
1. Beperkende type: tijdens de huidige episode van anorexia nervosa is betrokkene niet
geregeld bezig met vreetbuien of laxeren (dat wil zeggen zelfopgewekt braken of het
misbruik van laxantia, diuretica of klysma’s).
2. Vreetbuien/purgerende type: tijdens de huidige periode van anorexia nervosa is
betrokkene geregeld bezig met vreetbuien of purgerende maatregelen (dat wil zeggen
zelfopgewekt braken of het misbruik van laxantia, diuretica of klysma’s).
Invaliditeit: een aandoening die een belangrijke activiteit in het leven zoals lopen of zien beperkt.
Kan zowel aangeboren als niet-aangeboren zijn.
Stress: de lichamelijke en emotionele reactie op gebeurtenissen die ons bedreigen of uitdagen.
Stressoren hoeven niet onaangenaam te zijn: zelfs heel prettige gebeurtenissen kunnen stress
veroorzaken. Constante stress kan ervoor zorgen dat de weerstand afneemt.
Psychoneuro-immunologie (PNI): onderzoek naar de relatie tussen hersenen, het immuunsysteem
en psychologische factoren. Gevolg: meestal biologische reactie die optreedt als bepaalde
hormonen die afgescheiden worden van de bijnieren, een versnelde hartslag, een verhoogde
bloeddruk, meer transpiratie en zweten veroorzaken sympathische zenuwstelsel wordt geprikkeld
noodsituatiereactie.
, samenvatting ontwikkelingspsychologie 2 feldman 9e editie 2024 9789043041720
Arnold Lazarus & Susan Folkman: mensen doorlopen een aantal stadia waarin ze bepalen of ze wel
of geen stress ervaren.
1. Primaire inschatting: betrokkene beoordeelt de gebeurtenis om te bepalen of de
gevolgen negatief/positief/neutraal zijn.
2. Secundaire inschatting: antwoord van de betrokkene op de vraag: ‘kan ik dit aan?’
inschatting of er voldoende copingvaardigheden en hulpbronnen zijn om de
mogelijke dreiging het hoofd te bieden.
Algemene principes die voorspellen of een gebeurtenis als stressvol wordt opgevat (Taylor):
1. Gebeurtenissen en omstandigheden die negatieve emoties oproepen, leiden eerder tot
stress dan positieve gebeurtenissen.
2. Situaties die onbeheersbaar of onvoorspelbaar zijn, veroorzaken eerder stress dan
situaties die beheerst en voorspeld kunnen worden.
3. Gebeurtenissen en omstandigheden die ambigu en verwarrend zijn, veroorzaken meer
stress dan situaties en gebeurtenissen die eenduidig en overzichtelijk zijn.
4. Mensen die tegelijkertijd veel taken moeten vervullen die veel van hun capaciteiten
vragen, zullen waarschijnlijk meer stress ervaren dan mensen die minder dingen te doen
hebben.
Gevolgen van stress:
• Fysiologische arousal zorgt voor een slijtageslag die op lange termijn negatieve gevolgen
kan hebben (hoofdpijn, rugpijn, uitslag, verstopping, chronische vermoeidheid etc.).
• Het immuunsysteem kan beschadigd raken door stress doordat het overmatig
geprikkeld wordt.
• Gezond weefsel kan beschadigd worden bij overmatige prikkelingen van het
immuunsysteem.
• Ziektekiemen kunnen zich makkelijk vermenigvuldigen omdat het
immuunsysteem belemmerd wordt.
• Het oordeelsvermogen wordt aangetast omdat men soms geen uitweg ziet.
Psychosomatische aandoeningen: medische problemen die worden veroorzaakt door de interactie
tussen psychologische, emotionele en lichamelijke problemen. Hier kan stress een oorzaak van zijn.
Coping: poging om de dreiging die tot stress leidt te beheersen, te reduceren of te leren verdragen.
• Probleemgerichte coping: direct ingrijpen in een stressvolle situatie, zodat het
minder stressvol wordt.
• Emotiegerichte coping: emoties worden bewust gereguleerd.
• Defensieve coping: onbewuste strategieën die de ware aard van een situatie verdraaien
of ontkennen. Het werkelijke probleem wordt vermeden of genegeerd.
1.2 Cognitieve ontwikkeling
Zodra de volwassenheid bereikt wordt, krijgt men steeds meer ook voor de op werkelijkheid
gebaseerde overwegingen die het gedrag van mensen in bepaalde situaties kunnen beïnvloeden en
temperen.
Piaget: de cognitieve ontwikkeling blijft, kwalitatief gezien, grotendeels hetzelfde aan het eind van
de adolescentie.
Labouvie-Vief: de aard van het denken verandert wel kwalitatief, het formele stadium van Piaget
komt onvoldoende tegemoet aan de eisen die aan jongvolwassenen worden gesteld.
Jongvolwassenen worden steeds meer aan ambigue situaties blootgesteld, dus zal het denken zich
wel verder moeten ontwikkelen. Jongvolwassenen leren omgaan met de paradoxen binnen de
samenleving, door metaforen en analogieën met elkaar te vergelijken. Hiervoor moet men de
situatie
