Samenvatting Uitwerking colleges de mens 3

Samenvatting De mens 3

HC 1 – Introductie Hart

Het hart zorgt ervoor dat bloed op plekkenkomt waar uitwisseling plaatsvindt;
 O2-transport Longen  Weefsels;
 CO2-transport Weefsels  Longen;
 Voedingstoffen Darmen  Weefsels;
 Afvalstoffen Weefsels  Nieren en Lever;
 Signaalstoffen Stofwisselingsprocessen  Huid.

Het vaatstelsel naar, door en vanuit de longen vormt de longcirculatie
- De rechterpomp pompt zuurstofarm bloed uit het lichaam door de longen.
Het vaatstelsel naar, door en vanuit de lichaamsweefsels vormt de
lichaamscirculatie/systeemcirculatie.
- De linkerpomp pompt zuurstofrijk bloed uit de longen door de rest van het lichaam.

Per tijdseenheid stroomt er evenveel bloed door de longvaten
als door de gezamenlijke bloedvaten van de lichaamscirculatie.

Anatomie hart:
 Ligt er hoogte van de 2e tot de 5e tussenribruimte;
 Steunt op het middenrif;
 De apex wijst naar links, waardoor de linkerlong uit 2
kwabben bestaat (in tegen stelling tot 3 bij de
rechterlong);
 Het is een holle spier, vuistgroot en weegt 300 gram;
 Er zit een hartzakje (pericard) omheen die bestaat uit 2
lagen, de binnenste laag heet het epicard, de buitenste
laag het pericard;
 In rust pompt het hart 5 liter bloed per minuut rond.

Grote slagaders van het hart:
 Aorta (lichaamsslagader)
o Zuurstofrijk
o Uit de aorta ontspringen 2 kransslagaders (links en rechts), deze voorzien het hart
zelf van bloed en behoren tot de grote bloedsomloop. (Coronairarterie).
 Arteria pulmonalis (longslagader)
o Zuurstofarm
o Splitst in arteria pulmonalis dexter en arteria pulmonalis sinister.

Grote aders van het hart:
 Rechts:
o Vena cava superior = zuurstofarm
o Vena cava inferior = zuurstofarm
 Links:
o 4x vena pulmonalis = zuurstofrijk

De grote bloedsomloop:
Linkerventrikel  Aorta  Weefsels  Vena cava sup./inf.  Rechter atrium

,De kleine bloedsomloop:
Rechterventrikel  Arteria pulmonalis  Longen  Vena pulmonalis  Linker atrium

Bijv. zuurstofarm bloed van elleboog naar tenen voor zuurstofrijk bloed:
Elleboog  Vena cava superior  Rechter atrium  Rechterventrikel  Arteria pulmonalis 
Longen  Vena pulmonalis  Linker atrium  Linkerventrikel  Aorta  Tenen

Sommige dieren kunnen ook een enkele bloedsomloop hebben.

De hartwand:
 Is in de ventrikels dikker dan in de atria;
 Is bij de linkerventrikel het dikst, want hij moet het bloed door het hele lichaam pompen;
 Bestaat bijna helemaal uit spierweefsel (= myocard) ook het septum!

De hartkleppen en de binnenste wand zijn bekleed met endotheel (= endocard)
De buitenste wand is bekleed met het epicard met daaromheen het pericard, samen het hartzakje.

De kleppen:
 Tussen atrium en ventrikel:
o Atrioventriculaire kleppen (AV-kleppen);
o Tussen rechter atrium en rechterventrikel =
tricuspidalisklep (3)
o Tussen linker atrium en linkerventrikel = mitralisklep (2)
o De kleppen zijn via bindweefseldraden (chordea tendineae)
verbinden aan de binnenzijde van de ventrikels, zodat ze
maar naar 1 kant open kunnen.
 Tussen ventrikels en arteriën:
o Arteriële kleppen (halvemaanvormige kleppen);
o Tussen linkerventrikel en aorta = aortaklep
o Tussen rechterventrikel en a. pulmonalis = pulmonalisklep

Myocard = hartspier
 Dikste laag van de hartwand;
 Bevatten myofibrillen met een dwarse streeping;
 Er zitten veel mitochondriën in die de energievoorziening op pijl houden;
o Als er ook genoeg zuurstof en brandstof (glucose, lactaat, vetzuren) wordt geleverd
door de kransslagders.
 Heeft geen motorische eenheden, maar contraheert telkens als geheel; de hartspiercellen
werken als een syncytium;
 Bestaat uit een netwerk van myocardcellen die zich vertakken;
 De cellen zijn in de lengte verbonden via hechte membraanverbindingen, in de breedte via
gap junctions (nexus);
 Op de plek van de nexus zijn de cellen doorlaatbaar voor K + en Na+.
o Op deze plek kan ook een actiepotentiaal van de een naar de andere hartspiercel
verplaatsen.

Het actiepotentiaal
 Duurt in hartspiervezels langer dan in skeletspiervezels, maar verloopt niet in alle
hartspiervezels hetzelfde;
 Tijdens de depolarisatie kan er geen actiepotentiaal ontstaan (absolute refractaire periode);

,  Tijdens de repolarisatie kan er alleen een actiepotentiaal ontstaan bij een sterke prikkeling
(relatieve refractaire periode;
 De refractaire periode duurt bijna even lang als de contractie.

Na elke contractie volgt relaxatie, dit is nodig voor een effectieve pompfunctie.

Prikkelgeleiding:
 Start in de sinusknoop in het rechter atrium;
o Bevat pacemakercellen waarin (na langzame depolarisatie) een actiepotentiaal
ontstaat (met freq. 70/min).
 Het actiepotentiaal wordt via het myocard van de atria voortgeleidt waarna de atria
contraheren;
 Wanner het actiepotentiaal de AV-knoop bereikt wordt de geleiding vertraagt, zodat al het
bloed van de atria de ventrikels in kan;
 Vervolgens wordt het actiepotentiaal voortgeleidt via de bundel van His en de bundeltakken;
 De aftakkingen van de bundeltakken, de purkinjevezels, bereiken de hartspierellen in de
ventrikelwand.

Als de sinusknoop uitvalt, worden er door pacemakercallen in de AV-knoop en de ventrikelwand
nog wel actiepotentialen gemaakt (met freq. 30 à 40/min).

De 1e harttoon = het sluiten van de AV-kleppen
De 2e harttoon = het sluiten van de arteriële kleppen

Systole = ventrikel contractie fase (300ms)
- Altijd tussen de 1e en de 2e harttoon.
1. Isovolumetrische contractiefase
o AV-kleppen sluiten;
o Door contractie verandert de druk.
2. Ejectiefase
o De druk in het ventrikel is hoger dan in
de aders;
o Arteriële kleppen aan open.

Diastole = ventrikel relaxatie fase (550ms)
- Altijd tussen de 2e en volgende harttoon.
1. Isovolumetrische relaxatiefase
o Arteriële kleppen sluiten;
o 50ms daarna gaan de AV-kleppen
open.
2. Vullingsfase
o De ventrikel wordt gevuld vanuit het
atrium;
o Hierna volgt de isovolumetrische contractiefase.

Hart minuut volume = frequentie x slagvolume
 Frequentie wordt geregeld door het autonome zenuwstelsel;
 Er lopen sympathische en parasympatische vezels naar de AV- en sinusknoop;
 Parasympatische en sympathische vezels zijn altijd aanwezig, alleen de balans kan
verschillen;
 Bij sympathische overheersing stijgt de frequentie;