Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 Prenatale ontwikkeling en fysieke ontwikkeling in de babytijd..........................3
Vier thema’s binnen ontwikkelingspsychologie:...................................................................3
Stadia van prenatale periode...............................................................................................3
Teratogene factoren............................................................................................................. 3
Typen onderzoek................................................................................................................. 3
Erfelijkheid en omgeving......................................................................................................3
Gen(otype)-omgevingseffecten............................................................................................4
Diathesis Stress model versus Differential Susceptibillity Hypothese (Belsky)....................4
Hoorcollege 2 Motorische ontwikkeling van 0-6 jaar................................................................5
Groeiprincipes: vier manieren waarop je groeit....................................................................5
Dynamische systeemtheorie................................................................................................5
Interactionele benadering....................................................................................................5
Hoorcollege 3 Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd.....................................6
Hechting.............................................................................................................................. 6
Theorie hechting.................................................................................................................. 6
Wat is het evolutionair belang van hechting?.......................................................................7
Temperament en hechting...................................................................................................7
Hoorcollege 4 Cognitieve ontwikkeling in de babytijd..............................................................8
Hoe begint leren?................................................................................................................ 8
Sensatie en perceptie in verschillende zintuigen.................................................................8
Hoe leren wij? – drie theorieën............................................................................................9
Jean Piaget.......................................................................................................................... 9
Hoorcollege 5 Cognitieve ontwikkeling in de babytijd en taalontwikkeling van 0-6 jaar..........11
Hoe leren kinderen taal? 3 perspectieven..........................................................................11
Kenmerken taal.................................................................................................................. 11
Piaget’s theorie van cognitieve ontwikkeling......................................................................12
Hoorcollege 6 Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling van 0-6 jaar.................................13
Zone van naaste ontwikkeling............................................................................................13
Erikson’s stadia van psychosociale ontwikkeling...............................................................13
Zelfbesef en zelfbeeld........................................................................................................14
Theory of mind................................................................................................................... 14
Hoorcollege 7 Ontwikkeling in de schooltijd..........................................................................15
Spel en ontwikkeling (komt op tentamen)..........................................................................15
Hoorcollege 8 sociale en morele ontwikkeling 6-12 jaar........................................................17
, Agressie............................................................................................................................. 17
Morele ontwikkeling...........................................................................................................17
Hoorcollege 9 Hersenontwikkeling en risicovol gedrag.........................................................18
Frontale cortex................................................................................................................... 18
Controleert en reguleert gedachtes, feedback...................................................................18
Executieve functies & cognitieve controlevaardigheden....................................................18
Verklaringen ‘meeloopgedrag’ en populariteit....................................................................19
Hard- en softdrugs.............................................................................................................19
Hoorcollege 10 (eigenlijk 9) inleiding in de leefwereld van adolescenten & fysieke
ontwikkeling in de adolescentie.............................................................................................20
Sturm en Drang................................................................................................................. 20
Emerging adulthood........................................................................................................... 20
Adolescentie onderscheiden als specifieke levensperiode:...............................................20
Stadium van Identiteit versus indentiteitsverwarring – Erikson..........................................20
Risicofactoren van invloed op verloop van adolescentie....................................................20
Ontwikkelingsfasen en -taken............................................................................................20
Ontwikkelingspsychopathologie.........................................................................................20
Progressieve stadia van lichamelijke rijping en geslachtsrijping........................................21
Hoorcollege 12 Psychosociale ontwikkeling in de adolescentie: invloed van gezin en
vrienden................................................................................................................................ 22
Identiteit............................................................................................................................. 22
Identiteit status paradigma - Marcia...................................................................................22
Ouderlijke controle.............................................................................................................22
Processen in gezinssysteem.............................................................................................23
Twee soorten processen gelijkheid tussen vrienden..........................................................23
Hoorcollege 11 Cognitieve en emotionele ontwikkeling in de adolescentie...........................24
Formeel-operationele fase (vanaf 12 jaar).........................................................................24
Imaginair publiek................................................................................................................ 24
Klassieke informatieverwerkingsbenadering......................................................................24
Problemen met seksuele ontwikkeling...............................................................................24
2
, Hoorcollege 1 Prenatale ontwikkeling en fysieke ontwikkeling in de babytijd
Vier thema’s binnen ontwikkelingspsychologie:
Fysiek, cognitief, sociaal-emotioneel en persoonlijkheid
Stadia van prenatale periode
- Germinaal: methodische celdeling, begin functiedeling
- Embryonaal: Zygote nu embryo. Drie lagen: ecto- (buitenlaag, spieren etc), endo
(organen)- en mesoderm
- Foetaal: Embryo nu foetus, differentiatie van belangrijke organen, snelle groei
Teratogene factoren
Schadelijke invloeden tijdens de zwangerschap
Typen onderzoek
Experimenteel onderzoek: dmv experimenten kun je effecten meten
- Voor- en nameting
- Experimentele en controlegroep
- Randomisatie
Longitudinaal onderzoek
Langdurig onderzoek, waarbij je mensen over lange tijd volgt
- Cohortonderzoek: onderzoek naar mensen met hetzelfde kenmerk
- Tweelingenonderzoek: tweelingen dezelfde genen een van de twee gebruiken als
experimenteel individu en andere als controle.
Continue verandering
Geleidelijke verandering, prestaties op bepaald niveau vloeien voort uit vorige prestaties
Discontinue verandering: verandering dat gaat in sprongen, duidelijke overgang tussen
verschillende stadia (vlinder)
Erfelijkheid en omgeving
- Gen-omgevingseffecten
- Diathesis Stress model
- Differential Susceptibillity Hypothese (Belsky)
3
Hoorcollege 1 Prenatale ontwikkeling en fysieke ontwikkeling in de babytijd..........................3
Vier thema’s binnen ontwikkelingspsychologie:...................................................................3
Stadia van prenatale periode...............................................................................................3
Teratogene factoren............................................................................................................. 3
Typen onderzoek................................................................................................................. 3
Erfelijkheid en omgeving......................................................................................................3
Gen(otype)-omgevingseffecten............................................................................................4
Diathesis Stress model versus Differential Susceptibillity Hypothese (Belsky)....................4
Hoorcollege 2 Motorische ontwikkeling van 0-6 jaar................................................................5
Groeiprincipes: vier manieren waarop je groeit....................................................................5
Dynamische systeemtheorie................................................................................................5
Interactionele benadering....................................................................................................5
Hoorcollege 3 Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd.....................................6
Hechting.............................................................................................................................. 6
Theorie hechting.................................................................................................................. 6
Wat is het evolutionair belang van hechting?.......................................................................7
Temperament en hechting...................................................................................................7
Hoorcollege 4 Cognitieve ontwikkeling in de babytijd..............................................................8
Hoe begint leren?................................................................................................................ 8
Sensatie en perceptie in verschillende zintuigen.................................................................8
Hoe leren wij? – drie theorieën............................................................................................9
Jean Piaget.......................................................................................................................... 9
Hoorcollege 5 Cognitieve ontwikkeling in de babytijd en taalontwikkeling van 0-6 jaar..........11
Hoe leren kinderen taal? 3 perspectieven..........................................................................11
Kenmerken taal.................................................................................................................. 11
Piaget’s theorie van cognitieve ontwikkeling......................................................................12
Hoorcollege 6 Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling van 0-6 jaar.................................13
Zone van naaste ontwikkeling............................................................................................13
Erikson’s stadia van psychosociale ontwikkeling...............................................................13
Zelfbesef en zelfbeeld........................................................................................................14
Theory of mind................................................................................................................... 14
Hoorcollege 7 Ontwikkeling in de schooltijd..........................................................................15
Spel en ontwikkeling (komt op tentamen)..........................................................................15
Hoorcollege 8 sociale en morele ontwikkeling 6-12 jaar........................................................17
, Agressie............................................................................................................................. 17
Morele ontwikkeling...........................................................................................................17
Hoorcollege 9 Hersenontwikkeling en risicovol gedrag.........................................................18
Frontale cortex................................................................................................................... 18
Controleert en reguleert gedachtes, feedback...................................................................18
Executieve functies & cognitieve controlevaardigheden....................................................18
Verklaringen ‘meeloopgedrag’ en populariteit....................................................................19
Hard- en softdrugs.............................................................................................................19
Hoorcollege 10 (eigenlijk 9) inleiding in de leefwereld van adolescenten & fysieke
ontwikkeling in de adolescentie.............................................................................................20
Sturm en Drang................................................................................................................. 20
Emerging adulthood........................................................................................................... 20
Adolescentie onderscheiden als specifieke levensperiode:...............................................20
Stadium van Identiteit versus indentiteitsverwarring – Erikson..........................................20
Risicofactoren van invloed op verloop van adolescentie....................................................20
Ontwikkelingsfasen en -taken............................................................................................20
Ontwikkelingspsychopathologie.........................................................................................20
Progressieve stadia van lichamelijke rijping en geslachtsrijping........................................21
Hoorcollege 12 Psychosociale ontwikkeling in de adolescentie: invloed van gezin en
vrienden................................................................................................................................ 22
Identiteit............................................................................................................................. 22
Identiteit status paradigma - Marcia...................................................................................22
Ouderlijke controle.............................................................................................................22
Processen in gezinssysteem.............................................................................................23
Twee soorten processen gelijkheid tussen vrienden..........................................................23
Hoorcollege 11 Cognitieve en emotionele ontwikkeling in de adolescentie...........................24
Formeel-operationele fase (vanaf 12 jaar).........................................................................24
Imaginair publiek................................................................................................................ 24
Klassieke informatieverwerkingsbenadering......................................................................24
Problemen met seksuele ontwikkeling...............................................................................24
2
, Hoorcollege 1 Prenatale ontwikkeling en fysieke ontwikkeling in de babytijd
Vier thema’s binnen ontwikkelingspsychologie:
Fysiek, cognitief, sociaal-emotioneel en persoonlijkheid
Stadia van prenatale periode
- Germinaal: methodische celdeling, begin functiedeling
- Embryonaal: Zygote nu embryo. Drie lagen: ecto- (buitenlaag, spieren etc), endo
(organen)- en mesoderm
- Foetaal: Embryo nu foetus, differentiatie van belangrijke organen, snelle groei
Teratogene factoren
Schadelijke invloeden tijdens de zwangerschap
Typen onderzoek
Experimenteel onderzoek: dmv experimenten kun je effecten meten
- Voor- en nameting
- Experimentele en controlegroep
- Randomisatie
Longitudinaal onderzoek
Langdurig onderzoek, waarbij je mensen over lange tijd volgt
- Cohortonderzoek: onderzoek naar mensen met hetzelfde kenmerk
- Tweelingenonderzoek: tweelingen dezelfde genen een van de twee gebruiken als
experimenteel individu en andere als controle.
Continue verandering
Geleidelijke verandering, prestaties op bepaald niveau vloeien voort uit vorige prestaties
Discontinue verandering: verandering dat gaat in sprongen, duidelijke overgang tussen
verschillende stadia (vlinder)
Erfelijkheid en omgeving
- Gen-omgevingseffecten
- Diathesis Stress model
- Differential Susceptibillity Hypothese (Belsky)
3
