Psychologie van projectmanagement
Samenvatting: hoofdstukken tentamen blok B.
Figuur 1 Planning thema's per week
Hoofdstuk Onderwerp Gelezen Samengevat Geleerd
Hoofdstuk 2 Leidinggeven (15 bladz) x x
Hoofdstuk 3 Teamsamenwerking x x
Hoofdstuk 5 Conflicten x x
Hoofdstuk 7 Coachen van x x
projectmedewerkers (11
bladz)
Hoofdstuk 8 Projectpolitiek (11 bladz) x x
Hoofdstuk Verandermanagement x x
10 (behalve ‘het voeren van
verandergesprekken’, tot
welke blz loopt dit stuk? )
Hoofdstuk Besluitvorming x x
11
Hoofdstuk Risicomanagement (14 x x
12 bladzijden)
Hoofdstuk Plannen (10 bladzijden) x x
13
Hoofdstuk Controle en bijsturing (5 X X
14 bladzijden)
,Inhoud
Week 1 (H11): Besluitvorming ................................................................................ 3
Week 2 (H3): Teamsamenwerking ........................................................................... 9
Week 2 (H5): Conflicten ....................................................................................... 15
Week 3 (H2) leidinggeven..................................................................................... 22
Week 4 (H10) Verandermanagement .................................................................... 32
Week 5 (H7) Coachen van projectmedewerkers .................................................... 40
Week 6 (H8) Projectpolitiek .................................................................................. 44
Week 7 (H14) Controle en bijsturing ..................................................................... 50
Week 7 (H12) Risicomanagement ........................................................................ 53
Week 7 (H13) Plannen ......................................................................................... 58
,Week 1 (H11): Besluitvorming
Rationeel = handelen op basis van rede.
In 47% van de projecten waar doelen niet gehaald worden, speelt besluitvorming een
grote rol.
Besluitvorming individueel.
Rationele keuzetheorie: De stappen die je zet tot een goed rationeel besluit te komen.
Probleem van deze theorie: ze klopt vaak niet -> toch nieuwe schoenen kopen terwijl je
deze niet nodig hebt.
Bounded reality: niet opzoek naar de beste oplossing, maar een voldoende oplossing.
Rationaliteit van onze beslissingen is beperkt. Zoeken naar de perfecte oplossing kost
simpelweg te veel tijd, dus dat doen we niet.
Onze beperkte rationaliteit halen we vaak zelfs niet doordat irrationele psychologische
processen de besluitvorming beïnvloeden.
Maximisers onderaan de streep ongelukkiger dan satiefiers, maximisers zijn kritischer,
hebben meer positieve emoties, maar ook meer negatieve emoties die zwaarder wegen.
Wel vaak leukere banen.
Heuristiek: mentale shortcuts om makkelijker besluit te nemen.
Bias: laten beïnvloeden door vooroordelen. Geest produceert uitkomsten die gekleurd en
niet logisch zijn.
Twee routes om beslissingen te nemen:
I. Snelle route -> gevoelig voor cognitieve denkfouten.
II. Langzame route -> rationeler
Snelle route is de favoriet van de mens -> veel invloed van bias en heuristiek.
Langzame route bij belangrijke zaken -> weinig invloed van heuristiek en bias.
Cognitieve vertekeningen (snelle route)
I. Confirmation bias: veel waarde hechten aan informatie die je mening bevestigd.
II. Delay discounting: zaken die ver weg liggen minder zwaar laten wegen dan zaken
die dichtbij liggen.
Beschikbaarheidsheuristiek: laten leiden door informatie die makkelijk
beschikbaar is.
III. Dunning-Kruger effect: mensen met weinig kennis denken dat ze meer weten dan
het geval is. Let op: ook expert doen dit waarover ze weinig expertise hebben
(bijvoorbeeld: talkshows host) -> laat zien dat risico eigen kennis overschatten
groot is.
, IV. Negativity bias: We besteden maar aandacht aan negatieve en we geloven het
eerder -> meer impact op onze beslissing.
Alle 5 de cognitieve vertekeningen zijn niet altijd negatief voor besluitvorming.
Besluiten via langzame route.
Belangrijke besluiten neem je bij voorkeur via de langzame route. Je neemt meer tijd
en rust -> vermindert risico op cognitieve valkuilen. Bij de langzame route speelt vooral
de kwaliteit van argumenten waardoor de kans veel groter is dat je rationeler beslist.
o Ook bij lange route geen garantie dat de kwaliteit van argumenten de enige
overweging is. Argumenten worden afgewogen via drie criteria:
I. Het accuraatheidsmotief: besluit nemen op basis van correcte argumenten
-> stimuleert tot rationele afwegingen.
II. Het verdedigingsmotief: De motivatie om je bestaande mening in stand te
houden, is intern gericht en beschermt je eigen zelfbeeld. Kan een
objectieve afweging van meningen in de weg zitten -> stimuleert tot minder
rationele besluiten.
III. Het beeldvormingsmotief: de motivatie om een goede indruk op anderen te
maken en erbij te willen horen, extern gericht. Kan ook een objectieve
afweging van meningen in de weg zitten -> stimuleert tot minder rationele
besluiten.
Deze drie bovenstaande motieven zijn van invloed op de manier waarop we argumenten
afwegen. Bij de langzame route speelt er dus meer mee dan enkel de inhoud van de
argumenten.
Nachtje over slapen: Bij bewuste denkprocessen kan je maar over 1 ding tegelijk
nadenken. Bewust nadenken werkt daarom het beste bij eenvoudige besluiten. Bij
complexere besluiten kan je beter je onbewust laten nadenken. Dit doe je door
bijvoorbeeld 5 minuten even iets anders te doen of er even een nachtje over te slapen .
Bij moeilijke besluiten dus verstandig om voor de koffie pauze informatie te zenden en na
de pauze reacties te verzamelen.
Wat werkt bij argumenteren? Bij argumenten gaat het natuurlijk om de inhoud ergvan,
maar daarnaast ook de manier van presenteren.
• Zo blijkt het dat het noemen van voor-en tegenargumenten het sterkte effect heeft.
Hierbij moet je de tegenargumenten dan wel weerleggen.
• Je kiest of je hele goede argumenten geeft of dat je er gewoon heel veel gaat geven
inclusief zwakkere argumenten.
• Via snelle route is het beter om er veel te geven, maar als het besluit voor de ander
van groot belang is, en het via de langzame route gaat, kan je beter een paar hele
goede geven. Niet aanvullen met zwakke, kan zorgen voor een boemerang effect.
• Geef zelf een duidelijke conclusie aan het einde, laat dit niet invullen door het
publiek.
• Sandwiches van je beste argument in het midden werkt niet goed.
• Maakt niet uit of je het beste argument vooraan of achteraan zet. In beide gevallen
heeft en een sterk effect.
Samenvatting: hoofdstukken tentamen blok B.
Figuur 1 Planning thema's per week
Hoofdstuk Onderwerp Gelezen Samengevat Geleerd
Hoofdstuk 2 Leidinggeven (15 bladz) x x
Hoofdstuk 3 Teamsamenwerking x x
Hoofdstuk 5 Conflicten x x
Hoofdstuk 7 Coachen van x x
projectmedewerkers (11
bladz)
Hoofdstuk 8 Projectpolitiek (11 bladz) x x
Hoofdstuk Verandermanagement x x
10 (behalve ‘het voeren van
verandergesprekken’, tot
welke blz loopt dit stuk? )
Hoofdstuk Besluitvorming x x
11
Hoofdstuk Risicomanagement (14 x x
12 bladzijden)
Hoofdstuk Plannen (10 bladzijden) x x
13
Hoofdstuk Controle en bijsturing (5 X X
14 bladzijden)
,Inhoud
Week 1 (H11): Besluitvorming ................................................................................ 3
Week 2 (H3): Teamsamenwerking ........................................................................... 9
Week 2 (H5): Conflicten ....................................................................................... 15
Week 3 (H2) leidinggeven..................................................................................... 22
Week 4 (H10) Verandermanagement .................................................................... 32
Week 5 (H7) Coachen van projectmedewerkers .................................................... 40
Week 6 (H8) Projectpolitiek .................................................................................. 44
Week 7 (H14) Controle en bijsturing ..................................................................... 50
Week 7 (H12) Risicomanagement ........................................................................ 53
Week 7 (H13) Plannen ......................................................................................... 58
,Week 1 (H11): Besluitvorming
Rationeel = handelen op basis van rede.
In 47% van de projecten waar doelen niet gehaald worden, speelt besluitvorming een
grote rol.
Besluitvorming individueel.
Rationele keuzetheorie: De stappen die je zet tot een goed rationeel besluit te komen.
Probleem van deze theorie: ze klopt vaak niet -> toch nieuwe schoenen kopen terwijl je
deze niet nodig hebt.
Bounded reality: niet opzoek naar de beste oplossing, maar een voldoende oplossing.
Rationaliteit van onze beslissingen is beperkt. Zoeken naar de perfecte oplossing kost
simpelweg te veel tijd, dus dat doen we niet.
Onze beperkte rationaliteit halen we vaak zelfs niet doordat irrationele psychologische
processen de besluitvorming beïnvloeden.
Maximisers onderaan de streep ongelukkiger dan satiefiers, maximisers zijn kritischer,
hebben meer positieve emoties, maar ook meer negatieve emoties die zwaarder wegen.
Wel vaak leukere banen.
Heuristiek: mentale shortcuts om makkelijker besluit te nemen.
Bias: laten beïnvloeden door vooroordelen. Geest produceert uitkomsten die gekleurd en
niet logisch zijn.
Twee routes om beslissingen te nemen:
I. Snelle route -> gevoelig voor cognitieve denkfouten.
II. Langzame route -> rationeler
Snelle route is de favoriet van de mens -> veel invloed van bias en heuristiek.
Langzame route bij belangrijke zaken -> weinig invloed van heuristiek en bias.
Cognitieve vertekeningen (snelle route)
I. Confirmation bias: veel waarde hechten aan informatie die je mening bevestigd.
II. Delay discounting: zaken die ver weg liggen minder zwaar laten wegen dan zaken
die dichtbij liggen.
Beschikbaarheidsheuristiek: laten leiden door informatie die makkelijk
beschikbaar is.
III. Dunning-Kruger effect: mensen met weinig kennis denken dat ze meer weten dan
het geval is. Let op: ook expert doen dit waarover ze weinig expertise hebben
(bijvoorbeeld: talkshows host) -> laat zien dat risico eigen kennis overschatten
groot is.
, IV. Negativity bias: We besteden maar aandacht aan negatieve en we geloven het
eerder -> meer impact op onze beslissing.
Alle 5 de cognitieve vertekeningen zijn niet altijd negatief voor besluitvorming.
Besluiten via langzame route.
Belangrijke besluiten neem je bij voorkeur via de langzame route. Je neemt meer tijd
en rust -> vermindert risico op cognitieve valkuilen. Bij de langzame route speelt vooral
de kwaliteit van argumenten waardoor de kans veel groter is dat je rationeler beslist.
o Ook bij lange route geen garantie dat de kwaliteit van argumenten de enige
overweging is. Argumenten worden afgewogen via drie criteria:
I. Het accuraatheidsmotief: besluit nemen op basis van correcte argumenten
-> stimuleert tot rationele afwegingen.
II. Het verdedigingsmotief: De motivatie om je bestaande mening in stand te
houden, is intern gericht en beschermt je eigen zelfbeeld. Kan een
objectieve afweging van meningen in de weg zitten -> stimuleert tot minder
rationele besluiten.
III. Het beeldvormingsmotief: de motivatie om een goede indruk op anderen te
maken en erbij te willen horen, extern gericht. Kan ook een objectieve
afweging van meningen in de weg zitten -> stimuleert tot minder rationele
besluiten.
Deze drie bovenstaande motieven zijn van invloed op de manier waarop we argumenten
afwegen. Bij de langzame route speelt er dus meer mee dan enkel de inhoud van de
argumenten.
Nachtje over slapen: Bij bewuste denkprocessen kan je maar over 1 ding tegelijk
nadenken. Bewust nadenken werkt daarom het beste bij eenvoudige besluiten. Bij
complexere besluiten kan je beter je onbewust laten nadenken. Dit doe je door
bijvoorbeeld 5 minuten even iets anders te doen of er even een nachtje over te slapen .
Bij moeilijke besluiten dus verstandig om voor de koffie pauze informatie te zenden en na
de pauze reacties te verzamelen.
Wat werkt bij argumenteren? Bij argumenten gaat het natuurlijk om de inhoud ergvan,
maar daarnaast ook de manier van presenteren.
• Zo blijkt het dat het noemen van voor-en tegenargumenten het sterkte effect heeft.
Hierbij moet je de tegenargumenten dan wel weerleggen.
• Je kiest of je hele goede argumenten geeft of dat je er gewoon heel veel gaat geven
inclusief zwakkere argumenten.
• Via snelle route is het beter om er veel te geven, maar als het besluit voor de ander
van groot belang is, en het via de langzame route gaat, kan je beter een paar hele
goede geven. Niet aanvullen met zwakke, kan zorgen voor een boemerang effect.
• Geef zelf een duidelijke conclusie aan het einde, laat dit niet invullen door het
publiek.
• Sandwiches van je beste argument in het midden werkt niet goed.
• Maakt niet uit of je het beste argument vooraan of achteraan zet. In beide gevallen
heeft en een sterk effect.
