Leerdoelen POR tentamen
Week 1
Leerdoel 1: Onderscheid tussen rechtsvragen en vragen over het recht uitleggen in de context van
rechtspleging
Rechtsvragen zijn vragen over de interpretatie, toepassing of geldigheid van rechtsregels.
Bijvoorbeeld, wat is de juiste interpretatie van een bepaalde wet? Hoe moet een regel worden
toegepast in een specifieke situatie? Dit zijn juridische kwesties die een rechter moet beslissen.
Vragen over het recht zijn vragen over de feiten of omstandigheden van een specifieke zaak.
Bijvoorbeeld, wat zijn de feitelijke gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden? Zijn er bewijzen voor
bepaalde handelingen? Dit zijn vragen die meestal door bewijs en getuigenverklaringen moeten
worden beantwoord.
Rechtspleging = de praktijk van de rechtspraak. De soorten vragen beïnvloeden de rol van de rechter
in een proces:
- Rechtsvragen: bepalen hoe de wet moet worden begrepen en gebruikt in verschillende
contexten
- Vragen over het recht: omvat het beoordelen van bewijsmateriaal, het horen van getuigen en
het vaststellen van de geloofwaardigheid van de bewijsvoering
Leerdoel 2: Empirische, conceptuele, rechts interpretatieve en normatieve perspectieven op het recht
van elkaar onderscheiden en herkennen
Er zijn 4 onderliggende stromingen binnen descriptief en normatief, van meest descriptief naar meest
normatief
1. Empirische vragen: bedoeld om op systematische wijze feitelijkheden vast te stellen vanuit
een zintuiglijke waarneming. Bijvoorbeeld het stoplicht staat op rood. Onderscheid tussen
kwalitatief en kwantitatief onderzoek moet bekend zijn. Met het kwalitatief onderzoek wordt
beoogd bepaalde beweegredenen of ervaringen te achterhalen. Het kwantitatief onderzoek
probeert zo veel mogelijk aan de hand van cijfers waarnemingsgegevens te achterhalen.
2. Conceptuele vragen (tussenvariant): om de inhoud een begrip te definiëren. 2 instrumenten
om ze te beantwoorden: 1 is de analyse. Dit wordt gebruikt om de inhoud van een begrip te
achterhalen. 2 is stipulatie, dit wordt gebruikt om de ontwikkeling van een begrip te
achterhalen. Vaak is beantwoording van zo’n vraag een methode met een beetje van beide,
in het midden
3. Interpretatieve vragen (tussenvariant): gericht op achterhalen van de betekenis van een
begrip in een bepaalde context. Specifiek rechts interpretatieve vragen: beperkt zich wat
betreft context tot het recht. Twee uitwerkingen van rechtsinterpretatie zijn rechtsvinding en
rechtsdogmatiek. Bij de eerste gaat het om wat het recht voor een bepaald concreet geval
vereist. Indien het recht wordt geïnterpreteerd in leerstukken spreken we van
rechtsdogmatiek.
Let op: Er is een verschil tussen conceptuele en interpretatieve vragen. Het verschil zit erin dat het bij
de interpretatieve vraag echt gaat om de betekenis van begrippen in een bepaalde context. Bij
conceptuele vragen gaat het om de betekenis van begrippen in een meer algemene zin.
4. Normatieve vragen: vraag naar een bepaald waardeoordeel of naar een vraag over hoe
dingen zouden moeten zijn
,Leerdoel 3: Die perspectieven in verband met een t-shaped jurist brengen
T-shaped jurist: diepgaande juridische kennis (de verticale streep van de 'T') als brede
interdisciplinaire vaardigheden (de horizontale streep van de 'T') moet bezitten.
- Emprisch: T-shaped jurist moet systematisch feiten kunnen vaststellen en moet onderzoek
kunnen uitvoeren in juridische context (verticaal). Daarnaast moet hij methodologieën uit
andere disciplines zoals statistiek en sociologie begrijpen om juridisch empirisch onderzoek te
verrijken (horizontaal)
- Conceptueel: De jurist moet juridische begrippen nauwkeurig kunnen analyseren en
definiëren, essentieel voor de ontwikkeling van een juridisch kader (verticaal). Kennis van
filosofie en taalkunde kan helpen bij de conceptuele analyse en bij het begrijpen van de
bredere implicaties van juridische begrippen (horizontaal)
- Interpretatief: Het vermogen om de betekenis van juridische begrippen in specifieke
contexten te interpreteren is cruciaal voor rechtsvinding en rechtsdogmatiek (verticaal).
Inzicht in contextuele factoren, zoals historische, culturele en economische aspecten, die de
interpretatie van het recht beïnvloeden (horizontaal)
- Normatief: Het vermogen om waardeoordelen te vormen en te begrijpen hoe dingen zouden
moeten zijn volgens het recht, is fundamenteel voor het ontwikkelen van rechtspolitieke
aanbevelingen (verticaal). Interdisciplinaire kennis, zoals ethiek, politieke wetenschappen en
economie, helpt de jurist om bredere maatschappelijke en morele implicaties van juridische
beslissingen te overzien (horizontaal)
Oftewel: combineren van diepgaande juridische expertise met een breed scala aan vaardigheden en
kennisgebieden, wat hen effectiever maakt in een steeds complexere juridische wereld.
Leerdoel 4: Uitleggen wat de kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming van juristen inhoudt
1. Kwalificatie: Opleiden van 'T-shaped' juristen die diepgaande juridische kennis combineren
met een breed begrip van andere disciplines en een sterke professionele houding.
2. Socialisatie: Integratie van studenten in de juridische professie door praktische ervaringen,
zoals stages, waarbij de focus ligt op het begrijpen en bevorderen van rechtsstatelijke
principes binnen professionele omgevingen.
3. Persoonsvorming: Ontwikkelen van een professionele identiteit waarbij juristen leren
zelfstandig ethische beslissingen te nemen, vooral in complexe situaties. Dit omvat debatten
over waarden en normen en het versterken van persoonlijke ethiek in lijn met rechtsstatelijke
waarden.
Week 6
Leerdoel 1: Uitleggen wat het verschil is tussen het bestuderen van rechterlijke oordeelsvorming
vanuit een theoretisch perspectief (Thema I) en een empirische bestudering van rechtspraak (Thema
II)
Theoretisch perspectief: Het focust op hoe rechters tot hun beslissingen komen volgens juridische
principes.
Empirische bestudering van de rechtspraak: Hier gaat het om het verkrijgen van inzichten op basis
van daadwerkelijke praktijkervaringen en gegevens
Verschil van mening? Empirische onenigheid.
Theoretische en empirische onenigheid gaat over meningsverschillen over wat het juiste oordeel is in
een zaak.
Empirisch oneens: oneens over het positieve recht, dus welke bepalingen van toepassing zijn
Theoretisch oneens: gaat meer over de beginselen en toepassing van de beginselen op het positieve
recht
, Leerdoel 2: Uitleggen wat wetenschappelijk empirisch-juridisch onderzoek naar het recht inhoudt (in
het bijzonder: (1) de methodologie van empirisch onderzoek en (2) de (sub)discipline empirical legal
studies (ELS) en (3) het belang van een theoretische inbedding van empirisch onderzoek)
Methodologie van emprisich onderzoek
- Hypothese formuleren
- Theoretische inbedding/literatuuronderzoek
- Onderzoeksopzet
● Kwantitatief
● Kwalitatief
- Analyse
● Betrouwbaarheid
● Validiteit
- Evaluatie
Subdiscipline empirical legal studies (ELS): Empirical Legal Studies (ELS): het geheel van studies
waarin met behulp van empirische gegevens onderzoek wordt gedaan naar het recht. Gericht op
vragen over het recht en de antwoorden die ze krijgen op die vragen moeten juridisch relevant zijn.
Kenmerken:
- ELS stelt vragen over het recht
- ELS gebruikt empirische gegevens voor de beantwoording
- ELS levert antwoorden die juridisch relevant zijn
ELS is een veld van studies waarmee met behulp van empirisch onderzoek wordt gedaan naar het
recht (in brede zin). ELS kent drie pijlers:
- Onderzoek naar assumpties waarop het recht is gebaseerd;
- Onderzoek naar het functioneren van het recht in de praktijk;
- Onderzoek naar de effecten van het recht.
ELS is onderscheidend omdat met ELS vragen worden gesteld over het recht, empirie wordt gebruikt
om deze te beantwoorden en omdat er antwoorden worden gegeven die juridisch relevant zijn. In die
zin is ELS toegepast wetenschappelijk onderzoek, met als onderwerp het recht. ELS zou daarom een
objectwetenschap kunnen zijn, maar zo ziet ELS zichzelf niet. ELS leunt op bestaande
sociaalwetenschappelijke disciplines, die gebruikmaken van empirie in combinatie met verschillende
theoretische kaders. ELS ontbreekt volgens Thomas nog aan theoretisch kader, waardoor de
empirische onderzoeksgegevens van ELS meer ‘weetjes’ zijn. Deze resultaten moeten nog
geïnterpreteerd worden vanuit een theoretisch kader.
Belang van theoretische inbedding van empirisch onderzoek: Dan kan je vanuit een bepaalde theorie
onderzoeksgegevens interpreteren om valide conclusies te trekken. Door theoretische inbedding
wordt je geholpen om betere conclusies te trekken uit je onderzoeksgegevens. Door je theoriekader
te begrenzen geeft dit richting in je onderzoek maar tegelijkertijd vormt dit ook een beperking voor je
onderzoek, omdat je alleen maar uitspraken kan doen vanuit dit theoretische kader.
Leerdoel 3: Uitleggen wat wordt bedoeld met ‘de wisselwerking tussen recht en samenleving’
Rechtssociologie, zo leren we, is een hybride tussen rechtswetenschap en sociologie: de
rechtssociologie bestudeert menselijk gedrag in relatie tot het recht. Uiteindelijk zien we dat de
‘sociale werking’ en de ‘sociale genese’ van het recht elkaar continu beïnvloeden, we noemen dat de
‘wisselwerking tussen recht en samenleving’. Rechtssociologische bestudering van het recht heeft
betrekking tot het belang van theoretische inbedding (meer informatie bestuderen). Hier moet je dan
vervolgens iets mee doen/ gaan interpreteren. Komt vanuit het idee dat mensen sociaal gedrag
vertonen. Mensen passen gedrag aan aan het gedrag van anderen.
- De wisselwerking (relatie) tussen recht en samenleving: samenleving beïnvloedt het recht en
het recht beïnvloedt de samenleving. Dit is de kern van waar rechtssociologen zich mee bezig
houden.
● De samenleving beïnvloedt het recht: sociale productie/genese van het recht > hoe
komen regels tot stand (niet formeel) maar hoe komt het dat regels ontstaan en
hebben we regels als samenleving. Niet intern maar extern wat er in de samenleving
gebeurt en waarom er regels bedacht zijn. Als we zien dat er klimaatverandering
plaatsvindt, horen daar nieuwe regels bij, enzovoorts.
● De invloed van het recht op de samenleving: sociale werking van het recht > als doel
om ons gedrag te sturen want sommige dingen mogen we niet / wel. Hoeverre recht
Week 1
Leerdoel 1: Onderscheid tussen rechtsvragen en vragen over het recht uitleggen in de context van
rechtspleging
Rechtsvragen zijn vragen over de interpretatie, toepassing of geldigheid van rechtsregels.
Bijvoorbeeld, wat is de juiste interpretatie van een bepaalde wet? Hoe moet een regel worden
toegepast in een specifieke situatie? Dit zijn juridische kwesties die een rechter moet beslissen.
Vragen over het recht zijn vragen over de feiten of omstandigheden van een specifieke zaak.
Bijvoorbeeld, wat zijn de feitelijke gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden? Zijn er bewijzen voor
bepaalde handelingen? Dit zijn vragen die meestal door bewijs en getuigenverklaringen moeten
worden beantwoord.
Rechtspleging = de praktijk van de rechtspraak. De soorten vragen beïnvloeden de rol van de rechter
in een proces:
- Rechtsvragen: bepalen hoe de wet moet worden begrepen en gebruikt in verschillende
contexten
- Vragen over het recht: omvat het beoordelen van bewijsmateriaal, het horen van getuigen en
het vaststellen van de geloofwaardigheid van de bewijsvoering
Leerdoel 2: Empirische, conceptuele, rechts interpretatieve en normatieve perspectieven op het recht
van elkaar onderscheiden en herkennen
Er zijn 4 onderliggende stromingen binnen descriptief en normatief, van meest descriptief naar meest
normatief
1. Empirische vragen: bedoeld om op systematische wijze feitelijkheden vast te stellen vanuit
een zintuiglijke waarneming. Bijvoorbeeld het stoplicht staat op rood. Onderscheid tussen
kwalitatief en kwantitatief onderzoek moet bekend zijn. Met het kwalitatief onderzoek wordt
beoogd bepaalde beweegredenen of ervaringen te achterhalen. Het kwantitatief onderzoek
probeert zo veel mogelijk aan de hand van cijfers waarnemingsgegevens te achterhalen.
2. Conceptuele vragen (tussenvariant): om de inhoud een begrip te definiëren. 2 instrumenten
om ze te beantwoorden: 1 is de analyse. Dit wordt gebruikt om de inhoud van een begrip te
achterhalen. 2 is stipulatie, dit wordt gebruikt om de ontwikkeling van een begrip te
achterhalen. Vaak is beantwoording van zo’n vraag een methode met een beetje van beide,
in het midden
3. Interpretatieve vragen (tussenvariant): gericht op achterhalen van de betekenis van een
begrip in een bepaalde context. Specifiek rechts interpretatieve vragen: beperkt zich wat
betreft context tot het recht. Twee uitwerkingen van rechtsinterpretatie zijn rechtsvinding en
rechtsdogmatiek. Bij de eerste gaat het om wat het recht voor een bepaald concreet geval
vereist. Indien het recht wordt geïnterpreteerd in leerstukken spreken we van
rechtsdogmatiek.
Let op: Er is een verschil tussen conceptuele en interpretatieve vragen. Het verschil zit erin dat het bij
de interpretatieve vraag echt gaat om de betekenis van begrippen in een bepaalde context. Bij
conceptuele vragen gaat het om de betekenis van begrippen in een meer algemene zin.
4. Normatieve vragen: vraag naar een bepaald waardeoordeel of naar een vraag over hoe
dingen zouden moeten zijn
,Leerdoel 3: Die perspectieven in verband met een t-shaped jurist brengen
T-shaped jurist: diepgaande juridische kennis (de verticale streep van de 'T') als brede
interdisciplinaire vaardigheden (de horizontale streep van de 'T') moet bezitten.
- Emprisch: T-shaped jurist moet systematisch feiten kunnen vaststellen en moet onderzoek
kunnen uitvoeren in juridische context (verticaal). Daarnaast moet hij methodologieën uit
andere disciplines zoals statistiek en sociologie begrijpen om juridisch empirisch onderzoek te
verrijken (horizontaal)
- Conceptueel: De jurist moet juridische begrippen nauwkeurig kunnen analyseren en
definiëren, essentieel voor de ontwikkeling van een juridisch kader (verticaal). Kennis van
filosofie en taalkunde kan helpen bij de conceptuele analyse en bij het begrijpen van de
bredere implicaties van juridische begrippen (horizontaal)
- Interpretatief: Het vermogen om de betekenis van juridische begrippen in specifieke
contexten te interpreteren is cruciaal voor rechtsvinding en rechtsdogmatiek (verticaal).
Inzicht in contextuele factoren, zoals historische, culturele en economische aspecten, die de
interpretatie van het recht beïnvloeden (horizontaal)
- Normatief: Het vermogen om waardeoordelen te vormen en te begrijpen hoe dingen zouden
moeten zijn volgens het recht, is fundamenteel voor het ontwikkelen van rechtspolitieke
aanbevelingen (verticaal). Interdisciplinaire kennis, zoals ethiek, politieke wetenschappen en
economie, helpt de jurist om bredere maatschappelijke en morele implicaties van juridische
beslissingen te overzien (horizontaal)
Oftewel: combineren van diepgaande juridische expertise met een breed scala aan vaardigheden en
kennisgebieden, wat hen effectiever maakt in een steeds complexere juridische wereld.
Leerdoel 4: Uitleggen wat de kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming van juristen inhoudt
1. Kwalificatie: Opleiden van 'T-shaped' juristen die diepgaande juridische kennis combineren
met een breed begrip van andere disciplines en een sterke professionele houding.
2. Socialisatie: Integratie van studenten in de juridische professie door praktische ervaringen,
zoals stages, waarbij de focus ligt op het begrijpen en bevorderen van rechtsstatelijke
principes binnen professionele omgevingen.
3. Persoonsvorming: Ontwikkelen van een professionele identiteit waarbij juristen leren
zelfstandig ethische beslissingen te nemen, vooral in complexe situaties. Dit omvat debatten
over waarden en normen en het versterken van persoonlijke ethiek in lijn met rechtsstatelijke
waarden.
Week 6
Leerdoel 1: Uitleggen wat het verschil is tussen het bestuderen van rechterlijke oordeelsvorming
vanuit een theoretisch perspectief (Thema I) en een empirische bestudering van rechtspraak (Thema
II)
Theoretisch perspectief: Het focust op hoe rechters tot hun beslissingen komen volgens juridische
principes.
Empirische bestudering van de rechtspraak: Hier gaat het om het verkrijgen van inzichten op basis
van daadwerkelijke praktijkervaringen en gegevens
Verschil van mening? Empirische onenigheid.
Theoretische en empirische onenigheid gaat over meningsverschillen over wat het juiste oordeel is in
een zaak.
Empirisch oneens: oneens over het positieve recht, dus welke bepalingen van toepassing zijn
Theoretisch oneens: gaat meer over de beginselen en toepassing van de beginselen op het positieve
recht
, Leerdoel 2: Uitleggen wat wetenschappelijk empirisch-juridisch onderzoek naar het recht inhoudt (in
het bijzonder: (1) de methodologie van empirisch onderzoek en (2) de (sub)discipline empirical legal
studies (ELS) en (3) het belang van een theoretische inbedding van empirisch onderzoek)
Methodologie van emprisich onderzoek
- Hypothese formuleren
- Theoretische inbedding/literatuuronderzoek
- Onderzoeksopzet
● Kwantitatief
● Kwalitatief
- Analyse
● Betrouwbaarheid
● Validiteit
- Evaluatie
Subdiscipline empirical legal studies (ELS): Empirical Legal Studies (ELS): het geheel van studies
waarin met behulp van empirische gegevens onderzoek wordt gedaan naar het recht. Gericht op
vragen over het recht en de antwoorden die ze krijgen op die vragen moeten juridisch relevant zijn.
Kenmerken:
- ELS stelt vragen over het recht
- ELS gebruikt empirische gegevens voor de beantwoording
- ELS levert antwoorden die juridisch relevant zijn
ELS is een veld van studies waarmee met behulp van empirisch onderzoek wordt gedaan naar het
recht (in brede zin). ELS kent drie pijlers:
- Onderzoek naar assumpties waarop het recht is gebaseerd;
- Onderzoek naar het functioneren van het recht in de praktijk;
- Onderzoek naar de effecten van het recht.
ELS is onderscheidend omdat met ELS vragen worden gesteld over het recht, empirie wordt gebruikt
om deze te beantwoorden en omdat er antwoorden worden gegeven die juridisch relevant zijn. In die
zin is ELS toegepast wetenschappelijk onderzoek, met als onderwerp het recht. ELS zou daarom een
objectwetenschap kunnen zijn, maar zo ziet ELS zichzelf niet. ELS leunt op bestaande
sociaalwetenschappelijke disciplines, die gebruikmaken van empirie in combinatie met verschillende
theoretische kaders. ELS ontbreekt volgens Thomas nog aan theoretisch kader, waardoor de
empirische onderzoeksgegevens van ELS meer ‘weetjes’ zijn. Deze resultaten moeten nog
geïnterpreteerd worden vanuit een theoretisch kader.
Belang van theoretische inbedding van empirisch onderzoek: Dan kan je vanuit een bepaalde theorie
onderzoeksgegevens interpreteren om valide conclusies te trekken. Door theoretische inbedding
wordt je geholpen om betere conclusies te trekken uit je onderzoeksgegevens. Door je theoriekader
te begrenzen geeft dit richting in je onderzoek maar tegelijkertijd vormt dit ook een beperking voor je
onderzoek, omdat je alleen maar uitspraken kan doen vanuit dit theoretische kader.
Leerdoel 3: Uitleggen wat wordt bedoeld met ‘de wisselwerking tussen recht en samenleving’
Rechtssociologie, zo leren we, is een hybride tussen rechtswetenschap en sociologie: de
rechtssociologie bestudeert menselijk gedrag in relatie tot het recht. Uiteindelijk zien we dat de
‘sociale werking’ en de ‘sociale genese’ van het recht elkaar continu beïnvloeden, we noemen dat de
‘wisselwerking tussen recht en samenleving’. Rechtssociologische bestudering van het recht heeft
betrekking tot het belang van theoretische inbedding (meer informatie bestuderen). Hier moet je dan
vervolgens iets mee doen/ gaan interpreteren. Komt vanuit het idee dat mensen sociaal gedrag
vertonen. Mensen passen gedrag aan aan het gedrag van anderen.
- De wisselwerking (relatie) tussen recht en samenleving: samenleving beïnvloedt het recht en
het recht beïnvloedt de samenleving. Dit is de kern van waar rechtssociologen zich mee bezig
houden.
● De samenleving beïnvloedt het recht: sociale productie/genese van het recht > hoe
komen regels tot stand (niet formeel) maar hoe komt het dat regels ontstaan en
hebben we regels als samenleving. Niet intern maar extern wat er in de samenleving
gebeurt en waarom er regels bedacht zijn. Als we zien dat er klimaatverandering
plaatsvindt, horen daar nieuwe regels bij, enzovoorts.
● De invloed van het recht op de samenleving: sociale werking van het recht > als doel
om ons gedrag te sturen want sommige dingen mogen we niet / wel. Hoeverre recht
