Inspannings-
fysiologie
Minor Musculoskeletaal
Koen ten Buuren, 2019-2020
,Inhoudsopgave
1.1. Energiesystemen ......................................................................................................................... 4
1.2. Trainingsleer ............................................................................................................................... 6
1.2.1. Overload .............................................................................................................................. 6
1.2.2. Supercompensatie ............................................................................................................... 7
1.2.3. Specificiteit .......................................................................................................................... 7
1.2.4. Reversibiliteit ....................................................................................................................... 7
1.2.5. Afnemende meeropbrengst ................................................................................................ 7
1.3. Verschillende testen ................................................................................................................... 8
1.3.1. CPET ..................................................................................................................................... 8
1.3.2. Åstrand-fietstest .................................................................................................................. 8
1.3.3. VO2max ................................................................................................................................ 9
1.3.4. Lactaatdrempel en OBLA ..................................................................................................... 9
1.3.5. VIAD-test ........................................................................................................................... 10
1.4. Beïnvloedbare systemen .......................................................................................................... 10
2.1. Tests .......................................................................................................................................... 13
2.1.1. 1RM ................................................................................................................................... 13
2.1.2. Krachtrevalidatieschema (KRS).......................................................................................... 14
2.1.3. Vertical jump test .............................................................................................................. 15
2.2. Spierkracht ................................................................................................................................ 15
2.2.1. De microscopische opbouw van spieren ........................................................................... 16
2.2.2. Spierkrachtvariatie ............................................................................................................ 17
2.2.3. Spievezeltypen................................................................................................................... 18
2.2.4. Myofasciale krachtoverdracht........................................................................................... 20
Lengte-krachtrelatie ...................................................................................................................... 20
2.3. Beïnvloedbare systemen ....................................................................................................... 21
3.1. Vermoeidheid ........................................................................................................................... 23
3.1.1. Centrale vermoeidheid ...................................................................................................... 23
3.1.1.1. Fysiologische processen in het centrale zenuwstelsel .............................................. 23
3.1.1.2. Mentale processen .................................................................................................... 24
3.1.2. Perifere vermoeidheid....................................................................................................... 25
3.2. Vermoeidheidstests .................................................................................................................. 26
3.2.1. Spirometrie ........................................................................................................................ 27
3.2.2. Pompfunctie van het hart.................................................................................................. 28
3.2.3. Regulatie tijdens inspanning ............................................................................................. 29
4.1. Coördinatie, stabiliteit en kracht ............................................................................................. 31
1
,4.2. Snelheid..................................................................................................................................... 31
4.2.1. De sprint ............................................................................................................................ 31
4.2.2. Karakteristieken van snelheid ........................................................................................... 32
4.2.3. Factoren die van invloed zijn op kracht en snelheid ......................................................... 33
5.1. Motorisch leren......................................................................................................................... 40
5.1.1. Musculaire effecten........................................................................................................... 41
5.2. Lumbale wervelkolom .............................................................................................................. 41
5.2.1. Bewegingssturing .............................................................................................................. 42
5.2.2. Bekkeninstabiliteit ............................................................................................................. 43
5.2.3. Core stability ...................................................................................................................... 43
2
, 1. Conditietraining
Leerdoelen:
- Een aantal verschillende metingen en meetinstrumenten voor het bepalen van het aeroob
vermogen, met de achterliggende fysiologische principes, kunnen worden beschreven.
Hierbij kan de validiteit en inzetbaarheid van deze meetinstrumenten, bij bijvoorbeeld het
volgen van een herstellende sporter, worden ingeschat.
- De fysiologische processen bij duurinspanning kunnen worden aangegeven. De fysiologische
veranderingen in de verschillende orgaansystemen door duurtraining (cardiovasculair,
respiratoir, metabool, endocrien, etc.) kunnen in grote lijnen worden beschreven.
Literatuur:
- De Morree, J.J., e.a. (2006) Inspanningsfysiologie oefentherapie en training (1e druk).
Houten: Bohn Stafleu Van Loghum:
o Hoofdstuk 2: energielevering bij inspanning;
o Hoofdstuk 3: spierverwerking bij inspanning;
o Hoofdstuk 4: hartfunctie, circulatie en inspanning;
o Hoofdstuk 5: ventilatie en gaswisseling bij inspanning;
o Hoofdstuk 7: vermoeidheid;
o Hoofdstuk 10: trainen van fysieke belastbaarheid;
o Hoofdstuk 12: richtlijnen voor training;
o Hoofdstuk 13: testen en meten;
o Hoofdstuk 15: trainingseffecten en training van speciale groepen.
Verbeteringen in duuruithoudingsvermogen, als gevolg van aerobe training, zijn het gevolg van
verschillende aanpassingen van het organisme. Sommige adaptaties vinden plaats in de spieren,
andere belangrijke aanpassingen vinden plats in het cardiovasculaire en pulmonale systeem. Om die
veranderingen te monitoren zijn er onder andere door inspanningsfysiologen verschillende testen
ontwikkeld.
Het is simpel om de veranderingen in de tijd te meten die een atleet nodig heeft voor het afleggen
van een bepaalde afstand, maar meer geavanceerde metingen maken gebruik van ademgasanalyses
en/of veranderingen in bloedwaardes.
Testen van het cardiorespiratoire uithoudingsvermogen kunnen worden getest met een VO2max test
maar ook worden geschat met bijvoorbeeld de vaker door fysiotherapeuten gebruikte
submaximaaltest: de Astrandtest. De fysiologische principes achter de duurprestatie en de
inspanningsfysiologische veranderingen zullen naar voren worden gebracht. Handige, vaak gebruikte
metingen, om als fysiotherapeut op een adequate manier de sporter te kunnen begeleiden, worden
dan in dit kader besproken.
3
fysiologie
Minor Musculoskeletaal
Koen ten Buuren, 2019-2020
,Inhoudsopgave
1.1. Energiesystemen ......................................................................................................................... 4
1.2. Trainingsleer ............................................................................................................................... 6
1.2.1. Overload .............................................................................................................................. 6
1.2.2. Supercompensatie ............................................................................................................... 7
1.2.3. Specificiteit .......................................................................................................................... 7
1.2.4. Reversibiliteit ....................................................................................................................... 7
1.2.5. Afnemende meeropbrengst ................................................................................................ 7
1.3. Verschillende testen ................................................................................................................... 8
1.3.1. CPET ..................................................................................................................................... 8
1.3.2. Åstrand-fietstest .................................................................................................................. 8
1.3.3. VO2max ................................................................................................................................ 9
1.3.4. Lactaatdrempel en OBLA ..................................................................................................... 9
1.3.5. VIAD-test ........................................................................................................................... 10
1.4. Beïnvloedbare systemen .......................................................................................................... 10
2.1. Tests .......................................................................................................................................... 13
2.1.1. 1RM ................................................................................................................................... 13
2.1.2. Krachtrevalidatieschema (KRS).......................................................................................... 14
2.1.3. Vertical jump test .............................................................................................................. 15
2.2. Spierkracht ................................................................................................................................ 15
2.2.1. De microscopische opbouw van spieren ........................................................................... 16
2.2.2. Spierkrachtvariatie ............................................................................................................ 17
2.2.3. Spievezeltypen................................................................................................................... 18
2.2.4. Myofasciale krachtoverdracht........................................................................................... 20
Lengte-krachtrelatie ...................................................................................................................... 20
2.3. Beïnvloedbare systemen ....................................................................................................... 21
3.1. Vermoeidheid ........................................................................................................................... 23
3.1.1. Centrale vermoeidheid ...................................................................................................... 23
3.1.1.1. Fysiologische processen in het centrale zenuwstelsel .............................................. 23
3.1.1.2. Mentale processen .................................................................................................... 24
3.1.2. Perifere vermoeidheid....................................................................................................... 25
3.2. Vermoeidheidstests .................................................................................................................. 26
3.2.1. Spirometrie ........................................................................................................................ 27
3.2.2. Pompfunctie van het hart.................................................................................................. 28
3.2.3. Regulatie tijdens inspanning ............................................................................................. 29
4.1. Coördinatie, stabiliteit en kracht ............................................................................................. 31
1
,4.2. Snelheid..................................................................................................................................... 31
4.2.1. De sprint ............................................................................................................................ 31
4.2.2. Karakteristieken van snelheid ........................................................................................... 32
4.2.3. Factoren die van invloed zijn op kracht en snelheid ......................................................... 33
5.1. Motorisch leren......................................................................................................................... 40
5.1.1. Musculaire effecten........................................................................................................... 41
5.2. Lumbale wervelkolom .............................................................................................................. 41
5.2.1. Bewegingssturing .............................................................................................................. 42
5.2.2. Bekkeninstabiliteit ............................................................................................................. 43
5.2.3. Core stability ...................................................................................................................... 43
2
, 1. Conditietraining
Leerdoelen:
- Een aantal verschillende metingen en meetinstrumenten voor het bepalen van het aeroob
vermogen, met de achterliggende fysiologische principes, kunnen worden beschreven.
Hierbij kan de validiteit en inzetbaarheid van deze meetinstrumenten, bij bijvoorbeeld het
volgen van een herstellende sporter, worden ingeschat.
- De fysiologische processen bij duurinspanning kunnen worden aangegeven. De fysiologische
veranderingen in de verschillende orgaansystemen door duurtraining (cardiovasculair,
respiratoir, metabool, endocrien, etc.) kunnen in grote lijnen worden beschreven.
Literatuur:
- De Morree, J.J., e.a. (2006) Inspanningsfysiologie oefentherapie en training (1e druk).
Houten: Bohn Stafleu Van Loghum:
o Hoofdstuk 2: energielevering bij inspanning;
o Hoofdstuk 3: spierverwerking bij inspanning;
o Hoofdstuk 4: hartfunctie, circulatie en inspanning;
o Hoofdstuk 5: ventilatie en gaswisseling bij inspanning;
o Hoofdstuk 7: vermoeidheid;
o Hoofdstuk 10: trainen van fysieke belastbaarheid;
o Hoofdstuk 12: richtlijnen voor training;
o Hoofdstuk 13: testen en meten;
o Hoofdstuk 15: trainingseffecten en training van speciale groepen.
Verbeteringen in duuruithoudingsvermogen, als gevolg van aerobe training, zijn het gevolg van
verschillende aanpassingen van het organisme. Sommige adaptaties vinden plaats in de spieren,
andere belangrijke aanpassingen vinden plats in het cardiovasculaire en pulmonale systeem. Om die
veranderingen te monitoren zijn er onder andere door inspanningsfysiologen verschillende testen
ontwikkeld.
Het is simpel om de veranderingen in de tijd te meten die een atleet nodig heeft voor het afleggen
van een bepaalde afstand, maar meer geavanceerde metingen maken gebruik van ademgasanalyses
en/of veranderingen in bloedwaardes.
Testen van het cardiorespiratoire uithoudingsvermogen kunnen worden getest met een VO2max test
maar ook worden geschat met bijvoorbeeld de vaker door fysiotherapeuten gebruikte
submaximaaltest: de Astrandtest. De fysiologische principes achter de duurprestatie en de
inspanningsfysiologische veranderingen zullen naar voren worden gebracht. Handige, vaak gebruikte
metingen, om als fysiotherapeut op een adequate manier de sporter te kunnen begeleiden, worden
dan in dit kader besproken.
3
