SAMENVATTING FINANCIEEL
MANAGEMENT IN DE
PRAKTIJK 3DE DRUK
R. Liethof en A.B. Dorsman
,Inhoudsopgave
1 Financieel management in organisaties....................................................................................................... 4
1.1 Inleiding..........................................................................................................................................................4
1.2 Financieel management.................................................................................................................................4
1.3 De balans........................................................................................................................................................4
1.3.1 Debetzijde...............................................................................................................................................4
1.3.2 De creditzijde..........................................................................................................................................5
1.4 De resultatenrekening....................................................................................................................................5
1.5 Investeringsplan en financieringsplan............................................................................................................6
1.6 De vermogensstructuur van de onderneming................................................................................................6
1.7 Het zoeken naar zekerheid.............................................................................................................................7
2 Prestatiemeting.......................................................................................................................................... 8
2.1 Inleiding..........................................................................................................................................................8
2.2 Kengetallen en financieel management.........................................................................................................8
2.3 Rentabiliteit....................................................................................................................................................8
2.3.1 Rentabiliteit: een voorbeeld...................................................................................................................8
2.3.2 Het financiële hefboomeffect.................................................................................................................8
2.3.3 Het financiële hefboomeffect met belasting..........................................................................................9
2.3.4 De beperking van het hefboomeffect.....................................................................................................9
2.4 Liquiditeit en solvabiliteit...............................................................................................................................9
2.4.1 Liquiditeit................................................................................................................................................9
2.4.2 Solvabiliteit...........................................................................................................................................10
2.4.3 Bezwaren tegen de kengetallen...........................................................................................................10
2.4.4 Liquiditeit en solvabiliteit: een voorbeeld............................................................................................10
2.5 Activiteitskengetallen...................................................................................................................................10
2.5.1 Omzetsnelheid en gemiddelde opslagduur van de voorraad..............................................................10
2.5.2 Krediettermijn van debiteuren en crediteuren....................................................................................11
2.5.3 De omloopsnelheid van het vermogen en de relatie met de RTV.......................................................11
2.5.4 De bezettingsgraad van de capaciteit...................................................................................................12
2.6 Koers/winst- en koers/cashflow-verhouding...............................................................................................12
3 Investeringsselectie................................................................................................................................... 13
3.1 Inleiding........................................................................................................................................................13
3.2 De gemiddelde boekhoudkundige rentabiliteit (GBR)..................................................................................13
3.3 De terugverdienperiode (TVP)......................................................................................................................13
3.4 Netto contante waarde (NCW)....................................................................................................................14
3.4.1 NCW bij twee projecten met ongelijke investeringsbedragen.............................................................14
3.4.2 NCW bij twee projecten met ongelijke looptijden...............................................................................15
3.4.3 Beoordeling van een vervangingsinvestering met behulp van de NCW..............................................15
3.5 Interne rentevoet (IR)...................................................................................................................................15
3.6 Omgaan met zekerheid................................................................................................................................16
4 Managen van werkkapitaal....................................................................................................................... 17
1
, 4.1 Voorraadbeleid.............................................................................................................................................17
4.2 De optimale bestelhoeveelheid....................................................................................................................17
4.3 Veiligheidsvoorraden....................................................................................................................................17
4.4 Debiteurenbeleid..........................................................................................................................................17
4.5 Factoring......................................................................................................................................................18
4.6 Debiteurenbeleid: twee cases......................................................................................................................18
4.7 Crediteurenbeleid.........................................................................................................................................18
5 Operationele financiële planning............................................................................................................... 19
5.1 Financiële planning......................................................................................................................................19
5.2 Managen van het werkkapitaal...................................................................................................................19
5.3 Verband tussen omloopsnelheid activa en rentabiliteit..............................................................................20
5.4 Het DuPont-schema.....................................................................................................................................21
6 Het eigen vermogen.................................................................................................................................. 22
6.1 Inleiding........................................................................................................................................................22
6.2 De bronnen van het vermogen.....................................................................................................................22
6.3 Het aandelenkapitaal...................................................................................................................................22
6.4 De winstverdeling.........................................................................................................................................23
6.5 De reserves...................................................................................................................................................23
6.6 De waarde van het aandeel.........................................................................................................................24
6.6.1 Intrinsieke waarde................................................................................................................................24
6.6.2 Rentabiliteitswaarde.............................................................................................................................24
6.6.3 Rendementswaarde..............................................................................................................................25
6.7 Emissie van aandelen en theoretische claimwaarde...................................................................................25
6.8 Warrants en opties.......................................................................................................................................26
6.8.1 Warrants...............................................................................................................................................26
6.8.2 Opties....................................................................................................................................................26
7 Het vreemd vermogen............................................................................................................................... 27
7.1 Inleiding........................................................................................................................................................27
7.2 Obligatielening.............................................................................................................................................27
7.3 Soorten obligaties........................................................................................................................................28
7.4 De converteerbare obligatie.........................................................................................................................28
7.5 Het optierecht van de converteerbare obligatie..........................................................................................29
7.6 De hypothecaire lening................................................................................................................................29
7.7 Voorzieningen...............................................................................................................................................30
7.8 Kortlopend vreemd vermogen......................................................................................................................30
7.8.1 Leverancierskrediet..............................................................................................................................30
7.8.2 Afnemerskrediet...................................................................................................................................30
7.8.3 Rekening-courantkrediet......................................................................................................................30
7.9 Leasing.........................................................................................................................................................30
7.10 Financiële reorganisatie.............................................................................................................................31
2
,8 Financiële planning................................................................................................................................... 32
8.1 Inleiding........................................................................................................................................................32
8.2 De liquiditeitsbegroting................................................................................................................................32
8.3 De resultatenbegroting................................................................................................................................33
8.4 De geprojecteerde balans............................................................................................................................33
8.5 Een voorbeeld...............................................................................................................................................33
8.6 Het kasstroomoverzicht...............................................................................................................................33
3
, 1 Financieel management in organisaties
1.1 Inleiding
Financieel management wordt omschreven als het besturen van een organisatie vanuit
financieel oogpunt met als doel het optimaal gebruiken van de beschikbare financiële
middelen.
1.2 Financieel management
Hier wordt een andere omschrijving gegeven voor financieel management. Hier gaat het om
het onderdeel van het management van de organisatie dat moet zorgen voor doelmatige
aanwending van de beschikbare financiële middelen. Financieel management helpt ook bij
het realiseren van ondernemingsdoelstellingen, zoals een aantrekkelijke partner voor
klanten en het minimaliseren van de kosten. Als ervoor moet worden gezorgd dat financiële
middelen doelmatig worden ingezet, dan moet worden benoemd wat de onderneming wil
bereiken. Hierbij moeten eerst de processen in kaart worden gebracht en het maken van een
financiële vertaling van de processen. Vervolgens kan het proces van financieel management
van start gaan. Er wordt eerst vastgesteld of de geplande inzet van middelen doelmatig is.
De financiële bewaking van deze plannen vindt plaats aan de hand van de gestelde normen,
die zijn terug te vinden in het budget dat bij het plan hoort.
Bij financieel management wordt er een onderscheid gemaakt tussen drie ‘termijnen’:
1) Strategisch financieel management = lange termijn;
2) Tactisch financieel management = middellange termijn;
3) Operationeel financieel management = korte termijn.
1.3 De balans
In een balans is informatie over de bezittingen, schulden en het eigen vermogen van de
organisatie op een bepaald moment opgenomen.
1.3.1 Debetzijde
De debetzijde van de balans is ingedeeld naar looptijd. Dat is de periode die ligt tussen het
moment van aanschaf en het moment waarop de activa zijn afgeschreven. De economische
waarde van de onderneming is de opbrengstenstroom die in de toekomst kan worden
gerealiseerd met de activa van de onderneming. De debetzijde van de balans is als volgt
ingedeeld:
Vaste activa
Immateriële vaste activa Niet-stoffelijke en niet-tastbare vaste activa, zoals goodwill en
intellectueel eigendom
Materiële vaste activa Stoffelijke vaste activa, zoals gebouwen en inventaris
Financiële vaste activa Vaak deelnemingen of bedragen die de onderneming voor
lange tijd heeft uitgeleend
Vlottende activa
Voorraden Voorraad grondstoffen, halffabricaten en eindproducten
Debiteuren
Vorderingen Te ontvangen huuropbrengsten of te ontvangen
4
MANAGEMENT IN DE
PRAKTIJK 3DE DRUK
R. Liethof en A.B. Dorsman
,Inhoudsopgave
1 Financieel management in organisaties....................................................................................................... 4
1.1 Inleiding..........................................................................................................................................................4
1.2 Financieel management.................................................................................................................................4
1.3 De balans........................................................................................................................................................4
1.3.1 Debetzijde...............................................................................................................................................4
1.3.2 De creditzijde..........................................................................................................................................5
1.4 De resultatenrekening....................................................................................................................................5
1.5 Investeringsplan en financieringsplan............................................................................................................6
1.6 De vermogensstructuur van de onderneming................................................................................................6
1.7 Het zoeken naar zekerheid.............................................................................................................................7
2 Prestatiemeting.......................................................................................................................................... 8
2.1 Inleiding..........................................................................................................................................................8
2.2 Kengetallen en financieel management.........................................................................................................8
2.3 Rentabiliteit....................................................................................................................................................8
2.3.1 Rentabiliteit: een voorbeeld...................................................................................................................8
2.3.2 Het financiële hefboomeffect.................................................................................................................8
2.3.3 Het financiële hefboomeffect met belasting..........................................................................................9
2.3.4 De beperking van het hefboomeffect.....................................................................................................9
2.4 Liquiditeit en solvabiliteit...............................................................................................................................9
2.4.1 Liquiditeit................................................................................................................................................9
2.4.2 Solvabiliteit...........................................................................................................................................10
2.4.3 Bezwaren tegen de kengetallen...........................................................................................................10
2.4.4 Liquiditeit en solvabiliteit: een voorbeeld............................................................................................10
2.5 Activiteitskengetallen...................................................................................................................................10
2.5.1 Omzetsnelheid en gemiddelde opslagduur van de voorraad..............................................................10
2.5.2 Krediettermijn van debiteuren en crediteuren....................................................................................11
2.5.3 De omloopsnelheid van het vermogen en de relatie met de RTV.......................................................11
2.5.4 De bezettingsgraad van de capaciteit...................................................................................................12
2.6 Koers/winst- en koers/cashflow-verhouding...............................................................................................12
3 Investeringsselectie................................................................................................................................... 13
3.1 Inleiding........................................................................................................................................................13
3.2 De gemiddelde boekhoudkundige rentabiliteit (GBR)..................................................................................13
3.3 De terugverdienperiode (TVP)......................................................................................................................13
3.4 Netto contante waarde (NCW)....................................................................................................................14
3.4.1 NCW bij twee projecten met ongelijke investeringsbedragen.............................................................14
3.4.2 NCW bij twee projecten met ongelijke looptijden...............................................................................15
3.4.3 Beoordeling van een vervangingsinvestering met behulp van de NCW..............................................15
3.5 Interne rentevoet (IR)...................................................................................................................................15
3.6 Omgaan met zekerheid................................................................................................................................16
4 Managen van werkkapitaal....................................................................................................................... 17
1
, 4.1 Voorraadbeleid.............................................................................................................................................17
4.2 De optimale bestelhoeveelheid....................................................................................................................17
4.3 Veiligheidsvoorraden....................................................................................................................................17
4.4 Debiteurenbeleid..........................................................................................................................................17
4.5 Factoring......................................................................................................................................................18
4.6 Debiteurenbeleid: twee cases......................................................................................................................18
4.7 Crediteurenbeleid.........................................................................................................................................18
5 Operationele financiële planning............................................................................................................... 19
5.1 Financiële planning......................................................................................................................................19
5.2 Managen van het werkkapitaal...................................................................................................................19
5.3 Verband tussen omloopsnelheid activa en rentabiliteit..............................................................................20
5.4 Het DuPont-schema.....................................................................................................................................21
6 Het eigen vermogen.................................................................................................................................. 22
6.1 Inleiding........................................................................................................................................................22
6.2 De bronnen van het vermogen.....................................................................................................................22
6.3 Het aandelenkapitaal...................................................................................................................................22
6.4 De winstverdeling.........................................................................................................................................23
6.5 De reserves...................................................................................................................................................23
6.6 De waarde van het aandeel.........................................................................................................................24
6.6.1 Intrinsieke waarde................................................................................................................................24
6.6.2 Rentabiliteitswaarde.............................................................................................................................24
6.6.3 Rendementswaarde..............................................................................................................................25
6.7 Emissie van aandelen en theoretische claimwaarde...................................................................................25
6.8 Warrants en opties.......................................................................................................................................26
6.8.1 Warrants...............................................................................................................................................26
6.8.2 Opties....................................................................................................................................................26
7 Het vreemd vermogen............................................................................................................................... 27
7.1 Inleiding........................................................................................................................................................27
7.2 Obligatielening.............................................................................................................................................27
7.3 Soorten obligaties........................................................................................................................................28
7.4 De converteerbare obligatie.........................................................................................................................28
7.5 Het optierecht van de converteerbare obligatie..........................................................................................29
7.6 De hypothecaire lening................................................................................................................................29
7.7 Voorzieningen...............................................................................................................................................30
7.8 Kortlopend vreemd vermogen......................................................................................................................30
7.8.1 Leverancierskrediet..............................................................................................................................30
7.8.2 Afnemerskrediet...................................................................................................................................30
7.8.3 Rekening-courantkrediet......................................................................................................................30
7.9 Leasing.........................................................................................................................................................30
7.10 Financiële reorganisatie.............................................................................................................................31
2
,8 Financiële planning................................................................................................................................... 32
8.1 Inleiding........................................................................................................................................................32
8.2 De liquiditeitsbegroting................................................................................................................................32
8.3 De resultatenbegroting................................................................................................................................33
8.4 De geprojecteerde balans............................................................................................................................33
8.5 Een voorbeeld...............................................................................................................................................33
8.6 Het kasstroomoverzicht...............................................................................................................................33
3
, 1 Financieel management in organisaties
1.1 Inleiding
Financieel management wordt omschreven als het besturen van een organisatie vanuit
financieel oogpunt met als doel het optimaal gebruiken van de beschikbare financiële
middelen.
1.2 Financieel management
Hier wordt een andere omschrijving gegeven voor financieel management. Hier gaat het om
het onderdeel van het management van de organisatie dat moet zorgen voor doelmatige
aanwending van de beschikbare financiële middelen. Financieel management helpt ook bij
het realiseren van ondernemingsdoelstellingen, zoals een aantrekkelijke partner voor
klanten en het minimaliseren van de kosten. Als ervoor moet worden gezorgd dat financiële
middelen doelmatig worden ingezet, dan moet worden benoemd wat de onderneming wil
bereiken. Hierbij moeten eerst de processen in kaart worden gebracht en het maken van een
financiële vertaling van de processen. Vervolgens kan het proces van financieel management
van start gaan. Er wordt eerst vastgesteld of de geplande inzet van middelen doelmatig is.
De financiële bewaking van deze plannen vindt plaats aan de hand van de gestelde normen,
die zijn terug te vinden in het budget dat bij het plan hoort.
Bij financieel management wordt er een onderscheid gemaakt tussen drie ‘termijnen’:
1) Strategisch financieel management = lange termijn;
2) Tactisch financieel management = middellange termijn;
3) Operationeel financieel management = korte termijn.
1.3 De balans
In een balans is informatie over de bezittingen, schulden en het eigen vermogen van de
organisatie op een bepaald moment opgenomen.
1.3.1 Debetzijde
De debetzijde van de balans is ingedeeld naar looptijd. Dat is de periode die ligt tussen het
moment van aanschaf en het moment waarop de activa zijn afgeschreven. De economische
waarde van de onderneming is de opbrengstenstroom die in de toekomst kan worden
gerealiseerd met de activa van de onderneming. De debetzijde van de balans is als volgt
ingedeeld:
Vaste activa
Immateriële vaste activa Niet-stoffelijke en niet-tastbare vaste activa, zoals goodwill en
intellectueel eigendom
Materiële vaste activa Stoffelijke vaste activa, zoals gebouwen en inventaris
Financiële vaste activa Vaak deelnemingen of bedragen die de onderneming voor
lange tijd heeft uitgeleend
Vlottende activa
Voorraden Voorraad grondstoffen, halffabricaten en eindproducten
Debiteuren
Vorderingen Te ontvangen huuropbrengsten of te ontvangen
4
