Traumatische stressstoornissen
Accent ligt op manier waarop mensen met rampen en andere traumatische ervaringen
omgaan. Een trauma kan aanpassingsvermogen op de proef stellen. Sommige leiden tot
ontwikkeling van traumatische stressstoornis, die gekenmerkt wordt door maladaptieve
gedragspatronen die gepaard gaan met stress.
Soort stoornis Acute stressstoornis
Definitie Reactie op traumatische stress die optreedt in de maand na blootstelling aan een traumatische
gebeurtenis.
- 3 dagen tot een maand na traumatische gebeurtenis.
- Kan confrontatie met dood of bedreiging sterven zijn, ernstig ongeval of verkachting.
- Zelf ondergaan, getuige of in naaste omgeving.
Gevoel Verdoofd of onwezenlijk, als in een droom of onwerkelijke situatie
Wanneer Na of tijdens oorlog, blootstelling natuurgeweld etc. Denk aan soldaat / hulpverleners
Gevolg Opdringerige beelden, flashback, dromen of levensechte herinneringen alsof het opnieuw
plaatsvindt
Symptomen of - Verontrustende, indringende herinneringen aan het trauma
kenmerken - Herbeleven van trauma in vorm van flashback
- Gevoelens van onwerkelijkheid of onverschilligheid (dissociatie) tov van zichzelf of
omgeving
- Vermijden zaken die aan trauma doen denken
- Slaapproblemen
- Prikkelbaar of agressief gedrag
- Overdreven schrikken op plotselinge geluiden
Soort stoornis Posttraumatische-stressstoornis
Definitie Langdurig ongepaste reactie op een traumatische gebeurtenis
- Langer dan een maand na traumatische ervaring; maanden, jaren of decennia
- Acute stressstoornis is belangrijke risicofactor. Veel ontwikkelen hierna ptss
- Sterk gerelateerd met oorlogservaring
- Minder dan 10% ontwikkelt ptss na ervaring
Wanneer Soldaten die gevechtssituaties hebben meegemaakt, slachtoffers van verkrachting,
verkeersongelukken of andere ongelukken, en bij mensen die hun huis en woonomgeving
verwoest zagen worden door een natuurramp, zoals een vloedgolf, aardbeving of tornado, of
door een technologische ramp als een spoorweg- of vliegtuigongeluk
Factoren die risico - Hoe dichter de blootstelling aan trauma, hoe groter de kans op ptss
verhogen - Mannen hebben vaker traumatische ervaringen dan vrouwen, maar bij vrouwen
ontstaat circa tweemaal zo vaak ptss als bij mannen. Kan worden toegeschreven aan
gegeven dat zij vaker te maken krijgen met seksueel geweld, niet perse door sekse.
, - Genetische factoren die regulatie van respons op stress beïnvloeden, kleiner bij groep
met ptss.
- Ernst van trauma
- Blootstelling aan geweld
- Seksueel misbruik in kinderjaren
- Gebrek aan sociale steun
- Beperkte copingvaardigheden
- Lager niveau van zelfredzaamheid
- Hoger niveau vijandigheid
- Gevoelens van schaamte
- Symptomen van onthechting of dissociatie kort na trauma
Symptomen of - Gevoel van onwerkelijkheid
kenmerken - Gevoel van zichzelf in een film zien
→ meer risico ptss te ontwikkelen
- Herbeleving trauma
- Vermijden prikkels die eraan doen denken
- Algehele of emotionele sufheid
- Overgevoeligheid
- Emotionele nood
- Beperkt functioneren
Theorie
De leertheorie biedt een raamwerk waarin de conditionering van angst voor
traumagerelateerde stimuli en de rol van negatieve bekrachtiging in het handhaven van
vermijdingsgedrag een rol spelen. Maar er zijn ook andere factoren die invloed hebben op
de kans dat iemand ptss ontwikkelt. Dat zijn bijvoorbeeld de mate van blootstelling aan het
trauma en persoonlijke omstandigheden als seksueel misbruik in de kindertijd en
afwezigheid van sociale steun: factoren in verband met gebeurtenis of persoon.
Cues die negatieve spanning oproepen zijn gedachte, herinneringen etc.
Door operante conditionering leert betrokkene om contact hiermee te vermijden -
vermijdingsgedrag.
Behandelmethoden
De belangrijkste behandelmethode is cognitieve gedragstherapie. Die concentreert zich op
herhaalde blootstelling aan cues die geassocieerd worden met het trauma. Deze
behandeling kan gecombineerd worden met cognitieve herstructurering en het aanleren van
technieken om stress en woede beter te hanteren.
Blootstellingstherapie of exposure therapie; intensief herbeleven. Kan pijnlijk zijn.
Eye Movement Desensitization en Reprocessing (emdr) is een vaak voorgeschreven maar
nog niet volledig begrepen behandelmethode voor ptss.
, Angststoornissen
Angst: emotionele gesteldheid die wordt gekenmerkt door fysiologische arousal,
onaangename spanning en een gevoel van vrees of bezorgdheid.
Wordt afwijkend als het niet in verhouding staat tot de dreiging.
Angststoornis: klasse van psychische stoornissen die zich kenmerkt door buitensporige of
ongepaste angstreacties
Breed scala symptomen:
a. Fysieke kenmerken: schrikachtig, zenuwachtigheid, beven of trillen, beklemd gevoel
in maag of op borst, hevig zweten, klamme handen, duizeligheid, droge mond,
kortademigheid, bonkend hart of snelle hartslag, koude vingers of ledematen en
misselijkheid
b. Gedragskenmerken: vermijdend gedrag of juist vastklampen en afhankelijk
gedragen, en geagiteerdheid
c. Cognitieve kenmerken: zorgelijkheid, knagend gevoel van naderend onheil of bange
voorgevoelens, preoccupatie met of zich sterk bewust zijn van lichamelijke sensaties,
angst voor het verlies van de controle, steeds dezelfde storende gedachten hebben
(piekeren), moeite met de concentratie of aandacht, verward denken en denken dat
de zaken uit de hand lopen (catastroferen)
Soort stoornis Paniekstoornis
Beschrijving Terugkerende paniekaanvallen (episodes van pure panische angst, die vergezeld gaat van
sterke fysiologische reacties, gedachten aan dreigend gevaar of onheil, en de drang te
ontsnappen). Terugkerende episodes van intense angst of paniek.
Gevoel - Gevoelens van ontzetting, dreigend gevaar of naderend onheil
- Drang om te vluchten
- Bang voor kwijtraken controle, gek worden of doodgaan
Wanneer Begint plotseling en spontaan, zonder waarschuwing vooraf of duidelijke aanleiding.
Voordat diagnose wordt gesteld moet er sprake zijn van een terugkerende paniekaanvallen die
onverwacht beginnen en in eerste instantie niet door stimulus worden uitgelokt. Vereisten:
a. Aanhoudende angst voor volgende aanval of bezorgdheid over consequenties
b. Significante maladaptieve veranderingen in gedrag
Gevolg Vecht-vlucht respons
Durven nauwelijks alleen uit te gaan, leggen druk op iemands leven, suïcidaal
Vermijden activiteiten die samenhangen met hun aanvallen, zoals bezoeken plekken
Symptomen of Symptomen:
kenmerken - Bonkend hart, snelle hartslag of hartkloppingen
- Snelle ademhaling
- Kortademigheid of moeite met ademhalen, gevoel je verslikken
- Zware transpiratie, trillen of beven
- Lichamelijke zwakte, tintelingen
- Angst controle te verliezen, sterven of gek te worden
- Pijn of onaangenaam gevoel in borstkas
Accent ligt op manier waarop mensen met rampen en andere traumatische ervaringen
omgaan. Een trauma kan aanpassingsvermogen op de proef stellen. Sommige leiden tot
ontwikkeling van traumatische stressstoornis, die gekenmerkt wordt door maladaptieve
gedragspatronen die gepaard gaan met stress.
Soort stoornis Acute stressstoornis
Definitie Reactie op traumatische stress die optreedt in de maand na blootstelling aan een traumatische
gebeurtenis.
- 3 dagen tot een maand na traumatische gebeurtenis.
- Kan confrontatie met dood of bedreiging sterven zijn, ernstig ongeval of verkachting.
- Zelf ondergaan, getuige of in naaste omgeving.
Gevoel Verdoofd of onwezenlijk, als in een droom of onwerkelijke situatie
Wanneer Na of tijdens oorlog, blootstelling natuurgeweld etc. Denk aan soldaat / hulpverleners
Gevolg Opdringerige beelden, flashback, dromen of levensechte herinneringen alsof het opnieuw
plaatsvindt
Symptomen of - Verontrustende, indringende herinneringen aan het trauma
kenmerken - Herbeleven van trauma in vorm van flashback
- Gevoelens van onwerkelijkheid of onverschilligheid (dissociatie) tov van zichzelf of
omgeving
- Vermijden zaken die aan trauma doen denken
- Slaapproblemen
- Prikkelbaar of agressief gedrag
- Overdreven schrikken op plotselinge geluiden
Soort stoornis Posttraumatische-stressstoornis
Definitie Langdurig ongepaste reactie op een traumatische gebeurtenis
- Langer dan een maand na traumatische ervaring; maanden, jaren of decennia
- Acute stressstoornis is belangrijke risicofactor. Veel ontwikkelen hierna ptss
- Sterk gerelateerd met oorlogservaring
- Minder dan 10% ontwikkelt ptss na ervaring
Wanneer Soldaten die gevechtssituaties hebben meegemaakt, slachtoffers van verkrachting,
verkeersongelukken of andere ongelukken, en bij mensen die hun huis en woonomgeving
verwoest zagen worden door een natuurramp, zoals een vloedgolf, aardbeving of tornado, of
door een technologische ramp als een spoorweg- of vliegtuigongeluk
Factoren die risico - Hoe dichter de blootstelling aan trauma, hoe groter de kans op ptss
verhogen - Mannen hebben vaker traumatische ervaringen dan vrouwen, maar bij vrouwen
ontstaat circa tweemaal zo vaak ptss als bij mannen. Kan worden toegeschreven aan
gegeven dat zij vaker te maken krijgen met seksueel geweld, niet perse door sekse.
, - Genetische factoren die regulatie van respons op stress beïnvloeden, kleiner bij groep
met ptss.
- Ernst van trauma
- Blootstelling aan geweld
- Seksueel misbruik in kinderjaren
- Gebrek aan sociale steun
- Beperkte copingvaardigheden
- Lager niveau van zelfredzaamheid
- Hoger niveau vijandigheid
- Gevoelens van schaamte
- Symptomen van onthechting of dissociatie kort na trauma
Symptomen of - Gevoel van onwerkelijkheid
kenmerken - Gevoel van zichzelf in een film zien
→ meer risico ptss te ontwikkelen
- Herbeleving trauma
- Vermijden prikkels die eraan doen denken
- Algehele of emotionele sufheid
- Overgevoeligheid
- Emotionele nood
- Beperkt functioneren
Theorie
De leertheorie biedt een raamwerk waarin de conditionering van angst voor
traumagerelateerde stimuli en de rol van negatieve bekrachtiging in het handhaven van
vermijdingsgedrag een rol spelen. Maar er zijn ook andere factoren die invloed hebben op
de kans dat iemand ptss ontwikkelt. Dat zijn bijvoorbeeld de mate van blootstelling aan het
trauma en persoonlijke omstandigheden als seksueel misbruik in de kindertijd en
afwezigheid van sociale steun: factoren in verband met gebeurtenis of persoon.
Cues die negatieve spanning oproepen zijn gedachte, herinneringen etc.
Door operante conditionering leert betrokkene om contact hiermee te vermijden -
vermijdingsgedrag.
Behandelmethoden
De belangrijkste behandelmethode is cognitieve gedragstherapie. Die concentreert zich op
herhaalde blootstelling aan cues die geassocieerd worden met het trauma. Deze
behandeling kan gecombineerd worden met cognitieve herstructurering en het aanleren van
technieken om stress en woede beter te hanteren.
Blootstellingstherapie of exposure therapie; intensief herbeleven. Kan pijnlijk zijn.
Eye Movement Desensitization en Reprocessing (emdr) is een vaak voorgeschreven maar
nog niet volledig begrepen behandelmethode voor ptss.
, Angststoornissen
Angst: emotionele gesteldheid die wordt gekenmerkt door fysiologische arousal,
onaangename spanning en een gevoel van vrees of bezorgdheid.
Wordt afwijkend als het niet in verhouding staat tot de dreiging.
Angststoornis: klasse van psychische stoornissen die zich kenmerkt door buitensporige of
ongepaste angstreacties
Breed scala symptomen:
a. Fysieke kenmerken: schrikachtig, zenuwachtigheid, beven of trillen, beklemd gevoel
in maag of op borst, hevig zweten, klamme handen, duizeligheid, droge mond,
kortademigheid, bonkend hart of snelle hartslag, koude vingers of ledematen en
misselijkheid
b. Gedragskenmerken: vermijdend gedrag of juist vastklampen en afhankelijk
gedragen, en geagiteerdheid
c. Cognitieve kenmerken: zorgelijkheid, knagend gevoel van naderend onheil of bange
voorgevoelens, preoccupatie met of zich sterk bewust zijn van lichamelijke sensaties,
angst voor het verlies van de controle, steeds dezelfde storende gedachten hebben
(piekeren), moeite met de concentratie of aandacht, verward denken en denken dat
de zaken uit de hand lopen (catastroferen)
Soort stoornis Paniekstoornis
Beschrijving Terugkerende paniekaanvallen (episodes van pure panische angst, die vergezeld gaat van
sterke fysiologische reacties, gedachten aan dreigend gevaar of onheil, en de drang te
ontsnappen). Terugkerende episodes van intense angst of paniek.
Gevoel - Gevoelens van ontzetting, dreigend gevaar of naderend onheil
- Drang om te vluchten
- Bang voor kwijtraken controle, gek worden of doodgaan
Wanneer Begint plotseling en spontaan, zonder waarschuwing vooraf of duidelijke aanleiding.
Voordat diagnose wordt gesteld moet er sprake zijn van een terugkerende paniekaanvallen die
onverwacht beginnen en in eerste instantie niet door stimulus worden uitgelokt. Vereisten:
a. Aanhoudende angst voor volgende aanval of bezorgdheid over consequenties
b. Significante maladaptieve veranderingen in gedrag
Gevolg Vecht-vlucht respons
Durven nauwelijks alleen uit te gaan, leggen druk op iemands leven, suïcidaal
Vermijden activiteiten die samenhangen met hun aanvallen, zoals bezoeken plekken
Symptomen of Symptomen:
kenmerken - Bonkend hart, snelle hartslag of hartkloppingen
- Snelle ademhaling
- Kortademigheid of moeite met ademhalen, gevoel je verslikken
- Zware transpiratie, trillen of beven
- Lichamelijke zwakte, tintelingen
- Angst controle te verliezen, sterven of gek te worden
- Pijn of onaangenaam gevoel in borstkas
