H3 Veranderend mens- en wereldbeeld
Vanaf 1500 reisden Europese ontdekkingsreizigers de hele wereld over. Dit past bij de groeiende
interesse voor de natuur en de mens vanaf de late middeleeuwen.
3.1 De renaissance (wedergeboorte)
In de renaissance voltrok zich in Europa een mentaliteitsverandering: verandering in het mens- en
wereldbeeld. Het ideaal beeld werd de ontwikkelde mens, uomo universale, een alleskunner.
Humanisme : de belangstelling van geleerden voor de antieke literatuur, poëzie en geschiedenis.
De renaissance begon in Italië, waar nog veel restanten te vinden waren van de klassieke oudheid.
De nieuwe denkbeelden konden zich goed verspreidden door de uitvinding van de boekdrukkunst.
De middeleeuwen De renaissance
Het leven na de dood staat centraal. Het leven op aarde staat centraal
God is het middelpunt van alles. Humanisme : mensen zijn het centrum van
de wereld.
Momento mori : gedenk te sterven Carpe diem : pluk de dag.
Kunst in de middeleeuwen : weinig perspectief en detail. De opdrachtgever was de kerk.
Kunst in de renaissance : diepte, perspectief en veel detail. De opdrachtgevers waren rijke burgers
of edelen.
3.2 Europeanen ontdekken de wereld
Hoe kwam het dat mensen juist in de 14e, 15e en 16e eeuw wereldzeeën gingen bevaren, ook
richting Afrika en Azië?
• Landroutes minder toegankelijk: Het Mongoolse rijk beschermde in de 13e eeuw een groot
handelsnetwerk tussen Europa en Azië. Door de val van het rijk werd handel belemmerd, en de
andere handelsroute door het Ottomaanse rijk kreeg steeds meer handelsbelasting.
• Technische verbeteringen: Schepen werden sinds het eind van de middeleeuwen beter gebouwd,
waardoor ze sneller, wendbaarder en zeewaardiger werden.
• Christendom verspreiden: De wil van christelijke vorsten om andere volken te bekeren tot het
christelijke geloof, was motivatie om de wereld te ontdekken.
De ontdekkingsreizen leverde Europa veel kennis en rijkdom op, maar door gebruik van geweld
had het negatieve gevolgen op de inwoners van de ‘ontdekte gebieden’.
De Europeanen waren verbaasd over de verschillende culturen die ze tegenkwamen. Ze beschreven
de nieuwe wereld vanuit hun klassieke perspectieven, waardoor andere beschavingen als minder
ontwikkeld werden beschouwd. Dit leidde tot pogingen van bekering, vaak hand in hand met
geweld.
Vanaf 1500 reisden Europese ontdekkingsreizigers de hele wereld over. Dit past bij de groeiende
interesse voor de natuur en de mens vanaf de late middeleeuwen.
3.1 De renaissance (wedergeboorte)
In de renaissance voltrok zich in Europa een mentaliteitsverandering: verandering in het mens- en
wereldbeeld. Het ideaal beeld werd de ontwikkelde mens, uomo universale, een alleskunner.
Humanisme : de belangstelling van geleerden voor de antieke literatuur, poëzie en geschiedenis.
De renaissance begon in Italië, waar nog veel restanten te vinden waren van de klassieke oudheid.
De nieuwe denkbeelden konden zich goed verspreidden door de uitvinding van de boekdrukkunst.
De middeleeuwen De renaissance
Het leven na de dood staat centraal. Het leven op aarde staat centraal
God is het middelpunt van alles. Humanisme : mensen zijn het centrum van
de wereld.
Momento mori : gedenk te sterven Carpe diem : pluk de dag.
Kunst in de middeleeuwen : weinig perspectief en detail. De opdrachtgever was de kerk.
Kunst in de renaissance : diepte, perspectief en veel detail. De opdrachtgevers waren rijke burgers
of edelen.
3.2 Europeanen ontdekken de wereld
Hoe kwam het dat mensen juist in de 14e, 15e en 16e eeuw wereldzeeën gingen bevaren, ook
richting Afrika en Azië?
• Landroutes minder toegankelijk: Het Mongoolse rijk beschermde in de 13e eeuw een groot
handelsnetwerk tussen Europa en Azië. Door de val van het rijk werd handel belemmerd, en de
andere handelsroute door het Ottomaanse rijk kreeg steeds meer handelsbelasting.
• Technische verbeteringen: Schepen werden sinds het eind van de middeleeuwen beter gebouwd,
waardoor ze sneller, wendbaarder en zeewaardiger werden.
• Christendom verspreiden: De wil van christelijke vorsten om andere volken te bekeren tot het
christelijke geloof, was motivatie om de wereld te ontdekken.
De ontdekkingsreizen leverde Europa veel kennis en rijkdom op, maar door gebruik van geweld
had het negatieve gevolgen op de inwoners van de ‘ontdekte gebieden’.
De Europeanen waren verbaasd over de verschillende culturen die ze tegenkwamen. Ze beschreven
de nieuwe wereld vanuit hun klassieke perspectieven, waardoor andere beschavingen als minder
ontwikkeld werden beschouwd. Dit leidde tot pogingen van bekering, vaak hand in hand met
geweld.
