Hoorcollege 2 – Persoonlijke aansprakelijkheid (2)
Het systeem van art. 6:162 e.v. biedt nauwelijks houvast
De werkelijke aanknopingspunten voor de praktijk: bestaande rechtspraak over vergelijkbare
gevallen (bijv. gevaarzetting, hinder, sport en spel, wegverkeer, werkgevers, beroepsbeoefenaars,
huis- tuin- en keukenongevallen, etc.)
Categorieën van onrechtmatige daden
Vorige week:
1. Gevaarzetting
2. Aansprakelijkheid bij sport en spel
Deze week:
3. Hinder, art. 5:37 BW.
4. Profiteren van wanprestatie
5. Niet-nakoming overeenkomst vormt onrechtmatige daad jegens derden
6. Doorbraak aansprakelijkheid rechtspersoon en ‘omgekeerde doorbraak’
7. Beroepsfouten
Enkele categorieën van onrechtmatige daden – hinder
Hinder
Artikel 5:37 BW:
De eigenaar van een erf mag niet in een mate of op een wijze die volgens artikel 162 van Boek 6
onrechtmatig is, aan eigenaars van andere erven hinder toebrengen zoals door het verspreiden van
rumoer, trillingen, stank, rook of gassen, door het onthouden van licht of lucht of door het ontnemen
van steun.
(zie ook 5:39 en 5:40. Overigens beperkt hinder zich niet noodzakelijkerwijs tot buren)
=> Voor de vraag of hinder onrechtmatig is, is dus het stelsel van 6:162 bepalend. Niet alle hinder is
onrechtmatig, hier zitten grenzen aan. Hiervoor heb je het aansprakelijkheidsrecht nodig. Wettelijke
bepaling geeft weinig houvast.
Staat/OVB (Aalscholverskolonie)
Onrechtmatigheid hinder afhankelijk van:
• de aard, de ernst en de duur van de hinder en de daardoor toegebrachte schade
, • in verband met de verdere omstandigheden van het geval, waarbij onder meer moet worden
rekening gehouden met
• het gewicht van de belangen die door de hinder toebrengende activiteit worden gediend,
belangenafweging.
• en de mogelijkheid, mede gelet op de daaraan verbonden kosten, en de bereidheid om
maatregelen ter voorkomen van schade te nemen.’
Hinder
Van belang zijn o.a.:
• Plaatselijke omstandigheden, het is van belang waar hinder plaatsvind: een natuurgebied,
industrieterrein, woonwijk, centrum van een stad. Overlast door horeca-gelegenheden
weegt zwaarder in een rustige woonwijk, dan in het centrum van een stad, hier kan je meer
uitgaansgelegenheden verwachten
• Wie zat er het eerst, relevant bij activiteiten die naar hun aard overlast brengen, stel een
stinkende fabriek waaromheen later een woonwijk komt, dat is minder erg dan andersom.
• Het algemeen belang, bijv. bij ruimtelijke ordeningsvraagstukken. Maatschappelijk belang,
iets wat ons in de gemeenschap aangaat. Milieubelangen bijvoorbeeld. Bestemmingsplannen
die veranderen.
• Het aantrekken van de belangen van de schadelijder, zagen we bij aalscholvers, overheid was
het zat om belangen aan te trekken, rechter trok hier aan de bel.
• De betekenis van een vergunning. Activiteit met vergunning, omwonende maakt bezwaar.
Kan je je op vergunning beroepen?
Hinder en vergunning
• Een vergunning vrijwaart niet automatisch tegen aansprakelijkheid (Vermeulen/Lekkerkerker
1972, speelt bij klein poldergebied in Utrecht. Er gebeurd iets met vergunning, er wordt
huisval in een plas gestort. Vermeulen baat vuilstort uit, was toen in orde. Op die vuilstort
kwamen daar roeken en kraaien op af. Lekkerkerker heeft een kersenboomgaard en de
vogels eten al zn kersen op, aanzienlijke schade, die kan het schudden met zn kersenbomen.
Lekkerkerker gaat procederen, OD. Vermeulen wijst op vergunning. HR: of het onrechtmatig
is hangt af van de vraag of de overheid bij het geven van de vergunning de belangen van
Lekkerkerker al heeft meegewogen. Als de belangen al zijn meegewogen is het niet zo snel
onrechtmatig (ook niet meer aan de rechter om daar tussen te komen), anders wel. Op
grond van welke wetgeving is de vergunning gegeven? Belang van Lekkerkerker is helemaal
niet meegewogen, de overheid had hier niet aan gedacht. De belangen die zijn afgewogen
die zagen niet op het belang van Lekkerkerker. Dus vergunning doet er niet meer toe voor
belangenafweging. HR: onrechtmatig jegens Lekkerkerker, schade was disproportioneel
groot geacht). Je moet onderzoeken met het oog op welke belangen die vergunning is
gegeven.
• Anderzijds leidt het ontbreken van een vergunning niet automatisch tot aansprakelijkheid
(waar het om gaat is of een vergunning zou zijn geweigerd) (Tapiocameel: speelde rond Den
Haag, een bedrijf sloeg tapiocameel over, grondstof, stofoverlast door manier waarop ze
Het systeem van art. 6:162 e.v. biedt nauwelijks houvast
De werkelijke aanknopingspunten voor de praktijk: bestaande rechtspraak over vergelijkbare
gevallen (bijv. gevaarzetting, hinder, sport en spel, wegverkeer, werkgevers, beroepsbeoefenaars,
huis- tuin- en keukenongevallen, etc.)
Categorieën van onrechtmatige daden
Vorige week:
1. Gevaarzetting
2. Aansprakelijkheid bij sport en spel
Deze week:
3. Hinder, art. 5:37 BW.
4. Profiteren van wanprestatie
5. Niet-nakoming overeenkomst vormt onrechtmatige daad jegens derden
6. Doorbraak aansprakelijkheid rechtspersoon en ‘omgekeerde doorbraak’
7. Beroepsfouten
Enkele categorieën van onrechtmatige daden – hinder
Hinder
Artikel 5:37 BW:
De eigenaar van een erf mag niet in een mate of op een wijze die volgens artikel 162 van Boek 6
onrechtmatig is, aan eigenaars van andere erven hinder toebrengen zoals door het verspreiden van
rumoer, trillingen, stank, rook of gassen, door het onthouden van licht of lucht of door het ontnemen
van steun.
(zie ook 5:39 en 5:40. Overigens beperkt hinder zich niet noodzakelijkerwijs tot buren)
=> Voor de vraag of hinder onrechtmatig is, is dus het stelsel van 6:162 bepalend. Niet alle hinder is
onrechtmatig, hier zitten grenzen aan. Hiervoor heb je het aansprakelijkheidsrecht nodig. Wettelijke
bepaling geeft weinig houvast.
Staat/OVB (Aalscholverskolonie)
Onrechtmatigheid hinder afhankelijk van:
• de aard, de ernst en de duur van de hinder en de daardoor toegebrachte schade
, • in verband met de verdere omstandigheden van het geval, waarbij onder meer moet worden
rekening gehouden met
• het gewicht van de belangen die door de hinder toebrengende activiteit worden gediend,
belangenafweging.
• en de mogelijkheid, mede gelet op de daaraan verbonden kosten, en de bereidheid om
maatregelen ter voorkomen van schade te nemen.’
Hinder
Van belang zijn o.a.:
• Plaatselijke omstandigheden, het is van belang waar hinder plaatsvind: een natuurgebied,
industrieterrein, woonwijk, centrum van een stad. Overlast door horeca-gelegenheden
weegt zwaarder in een rustige woonwijk, dan in het centrum van een stad, hier kan je meer
uitgaansgelegenheden verwachten
• Wie zat er het eerst, relevant bij activiteiten die naar hun aard overlast brengen, stel een
stinkende fabriek waaromheen later een woonwijk komt, dat is minder erg dan andersom.
• Het algemeen belang, bijv. bij ruimtelijke ordeningsvraagstukken. Maatschappelijk belang,
iets wat ons in de gemeenschap aangaat. Milieubelangen bijvoorbeeld. Bestemmingsplannen
die veranderen.
• Het aantrekken van de belangen van de schadelijder, zagen we bij aalscholvers, overheid was
het zat om belangen aan te trekken, rechter trok hier aan de bel.
• De betekenis van een vergunning. Activiteit met vergunning, omwonende maakt bezwaar.
Kan je je op vergunning beroepen?
Hinder en vergunning
• Een vergunning vrijwaart niet automatisch tegen aansprakelijkheid (Vermeulen/Lekkerkerker
1972, speelt bij klein poldergebied in Utrecht. Er gebeurd iets met vergunning, er wordt
huisval in een plas gestort. Vermeulen baat vuilstort uit, was toen in orde. Op die vuilstort
kwamen daar roeken en kraaien op af. Lekkerkerker heeft een kersenboomgaard en de
vogels eten al zn kersen op, aanzienlijke schade, die kan het schudden met zn kersenbomen.
Lekkerkerker gaat procederen, OD. Vermeulen wijst op vergunning. HR: of het onrechtmatig
is hangt af van de vraag of de overheid bij het geven van de vergunning de belangen van
Lekkerkerker al heeft meegewogen. Als de belangen al zijn meegewogen is het niet zo snel
onrechtmatig (ook niet meer aan de rechter om daar tussen te komen), anders wel. Op
grond van welke wetgeving is de vergunning gegeven? Belang van Lekkerkerker is helemaal
niet meegewogen, de overheid had hier niet aan gedacht. De belangen die zijn afgewogen
die zagen niet op het belang van Lekkerkerker. Dus vergunning doet er niet meer toe voor
belangenafweging. HR: onrechtmatig jegens Lekkerkerker, schade was disproportioneel
groot geacht). Je moet onderzoeken met het oog op welke belangen die vergunning is
gegeven.
• Anderzijds leidt het ontbreken van een vergunning niet automatisch tot aansprakelijkheid
(waar het om gaat is of een vergunning zou zijn geweigerd) (Tapiocameel: speelde rond Den
Haag, een bedrijf sloeg tapiocameel over, grondstof, stofoverlast door manier waarop ze
