INLEIDING IN
PUBLIEKRECH
T
Joyce Eleveld
,Inhoudsopgave
Praktisch Europees recht...........................................................4
1 Europese Unie..............................................................................4
1.1 De Totstandkoming van de EU..............................................................................4
1.1.1 Internationaal recht........................................................................................... 4
1.1.2 Internationale organisaties................................................................................4
1.2 De EU en haar doelstellingen................................................................................4
2 Instellingen van de Europese Unie. (Artikel 13 VEU).......................6
2.1 Europese Raad (Artikel 15 VEU)............................................................................6
2.2 Europese Commissie (Artikel 17 VEU)...................................................................6
2.3 Raad van de Europese Unie (Artikel 16 VEU)........................................................6
2.4 Europees Parlement (Artikel 14 VEU)....................................................................6
2.5 Hof van Justitie (Artikel 19 VEU)............................................................................7
2.6 De gewone wetgevingsprocedure (Artikel 294 VWEU)..........................................7
3.1 Vormen van Europees Recht.................................................................................8
3.1.1 Normen hiërarchie............................................................................................. 8
3.1.2 Algemene beginselen........................................................................................8
3.2 Doorwerking......................................................................................................... 9
Belangrijke arresten Europees Recht........................................10
Staatsrecht Begrepen..............................................................11
1 Algemene begrippen...................................................................11
1.1 Inleiding.............................................................................................................. 11
1.2 Staat en staatsrecht...........................................................................................11
1.2.2 Totstandkoming van een staat.........................................................................11
1.3 Soevereiniteit..................................................................................................... 11
1.4 Constituties en grondwetten...............................................................................12
1.5 Staatsrecht......................................................................................................... 12
1.6.2 Rechtsstaat...................................................................................................... 12
1.7 Democratie......................................................................................................... 12
5 De centrale overheid...................................................................13
5.1 inleiding.............................................................................................................. 13
5.2 Staten- Generaal.................................................................................................13
5.2.1 Verkiezing van de Kamers (Artikel 54 en 55 GW).............................................13
5.2.3 Parlementaire voorrechten..............................................................................13
5.2.5 Taken/werkzaamheden....................................................................................13
6 Wetgeving..................................................................................15
6.1 Wet in formele zin............................................................................................... 15
6.2 Wet in de materiele zin.......................................................................................15
6.3 Het maken van nieuwe wetten...........................................................................15
6.4 Grondwet............................................................................................................ 15
6.4.2 (Rijks)wet......................................................................................................... 15
10.1 Inleiding............................................................................................................ 17
10.5 Soorten Grondrechten......................................................................................17
10.6 Horizontale werking..........................................................................................17
Belangrijke arresten Staatsrecht..............................................18
1
,Straf(proces)recht begrepen....................................................19
1 Algemene inleiding: wat is strafrecht?.........................................19
1.2 Strafrecht: begripsvorming.................................................................................19
1.2.2 Commuun en bijzonder strafrecht...................................................................19
1.3 Doelen van het Nederlandse strafrecht..............................................................19
1.4 Het legaliteitsbeginsel artikel 1:1 Wetboek van strafrecht..................................20
2 Materieel strafrecht: de structuur van het strafbare feit...............21
2.2 Vier voorwaarden voor strafbaarheid..................................................................21
2.3 Bestanddelen en elementen...............................................................................21
2.4 Delictsvormen..................................................................................................... 21
2.5 Misdrijven of overtredingen................................................................................22
3 Materieel strafrecht: opzet en schuld...........................................23
3.2 Opzet (dolus)...................................................................................................... 23
3.3 Schuld (culpa)..................................................................................................... 23
3.4 Bewuste schuld versus voorwaardelijk opzet......................................................24
3.5 Bewuste schuld versus onbewuste schuld..........................................................24
3.6 Culpa in causa.................................................................................................... 24
4 Materieel strafrecht: causaliteit...................................................25
4.1 Inleiding.............................................................................................................. 25
4.2 Het causaal verband...........................................................................................25
4.3 De causaliteitsleren............................................................................................ 25
5 Materieel strafrecht: inperking strafbaarheid
(strafuitsluitingsgronden)..............................................................26
5.2 Strafuitsluitingsgronden......................................................................................26
5.3 Rechtvaardigingsgronden...................................................................................26
5.3.1 Overmacht (rechtvaardigende noodtoestand) – artikel 40 Sr...........................26
5.3.2 Noodweer – Artikel 41 lid 1 Sr..........................................................................26
5.3.3 Het wettelijke voorschrift – Artikel 42 Sr..........................................................27
5.3.4 Het bevoegd gegeven ambtelijk bevel – Artikel 43 lid 1 Sr..............................27
5.3.5 Ontbreken van de materiele wederrechtelijkheid (Veearts-arrest) –
ongeschreven........................................................................................................... 27
5.4 Schulduitsluitingsgronden...................................................................................27
5.4.1 Ontoereken(ingsvat)baarheid – Artikel 39 Sr....................................................27
5.4.2 Overmacht (psychische overmacht) – Artikel 40 Sr..........................................27
5.4.3 Noodweerexces – Artikel 41 lid 2 Sr.................................................................28
5.4.4 Het onbevoegd gegeven ambtelijk bevel – Artikel 43 lid 2 Sr..........................28
5.4.5 Afwezigheid van alle schuld (AVAS) (Melk en water arrest) – ongeschreven.. . .28
5.5 Aanvullende voorwaarden voor strafuitsluitingsgronden: proportionaliteit en
subsidiariteit............................................................................................................. 28
7 Formeel strafrecht: inleiding en hoofdrolspelers in het
strafprocesrecht............................................................................29
7.1 Inleiding.............................................................................................................. 29
7.2 Het strafprocesrecht........................................................................................... 29
7.2.2 Doelen van het strafprocesrecht......................................................................29
7.2.3 Bronnen van het Nederlandse strafprocesrecht...............................................29
7.3 De verdachte...................................................................................................... 29
7.3.1 Rechten van de verdachte...............................................................................30
7.4 Het Openbaar ministerie (OM) en de officier van Justitie (OvJ)...........................30
2
, 7.5 Politie(ambtenaren)............................................................................................ 31
7.6 De rechter........................................................................................................... 31
7.7 De advocaat....................................................................................................... 32
8 Formeel strafrecht: de strafprocedure (opsporing, vervolging en
berechting)...................................................................................33
8.2 Voorbereidend onderzoek...................................................................................33
8.2.1 Personen met opsporing belast.......................................................................33
8.2.2 Aanvang opsporing.......................................................................................... 33
8.2.3 Opsporingsbevoegdheden...............................................................................33
8.2.4 Controlebevoegdheden....................................................................................34
8.3.1 Opportuniteitsbeginsel (Artikel 167 en 242 Sv)...............................................34
8.3.3 Vervolgen en seponeren..................................................................................35
8.3.4 Vervolging niet mogelijk..................................................................................35
8.3.7 Vervolging door middel van de strafbeschikking..............................................36
8.4 De berechting en tenuitvoerlegging...................................................................36
8.4.1 De berechting: onderzoek ter terechtzitting, beraadslaging en uitspraak.......36
10 Formeel strafrecht: de berechting I (dagvaarding)......................37
10.4 De oproepingsfunctie van de dagvaarding.......................................................37
10.4.1 Absolute bevoegdheid...................................................................................37
10.4.2 Relatieve bevoegdheid..................................................................................37
12 Formeel strafrecht: de berechting III (beslissingsmodel 348/350).
....................................................................................................39
12.1 Inleiding............................................................................................................ 39
12.2 De vier vragen van artikel 348 Sv.....................................................................39
12.2.1 De eerste vraag: Is de dagvaarding geldig?...................................................39
12.2.2 De tweede vraag: is de rechter bevoegd?.....................................................39
12.2.3 De derde vraag: is de OvJ ontvankelijk?.........................................................39
12.2.4 De vierde vraag: zijn er redenen om de vervolging te schorsen?..................40
12.3 De vier vragen van artikel 350 Sv.....................................................................40
12.3.1 De eerste vraag: Is het aan de verdachte ten laste gelegd feit (wettig en
overtuigend) bewezen?............................................................................................ 41
12.3.2 De tweede vraag: Zo ja, levert het bewezen verklaarde een strafbaar feit op?
................................................................................................................................. 41
12.3.3 De derde vraag: Zo ja, is de verdachte strafbaar?.........................................41
12.3.4 Delictsomschrijving waar wederrechtelijkheid of schuld een bestanddeel
vormen..................................................................................................................... 41
12.4.1 Vormverzuimen tijdens het voorbereidend onderzoek...................................41
12.4.2 Sancties met betrekking tot vormverzuimen (Artikel 359a Sv)......................41
Belangrijke arresten Strafrecht................................................42
(Het antwoord met ALTIJD of NOOIT is altijd fout.)
3
PUBLIEKRECH
T
Joyce Eleveld
,Inhoudsopgave
Praktisch Europees recht...........................................................4
1 Europese Unie..............................................................................4
1.1 De Totstandkoming van de EU..............................................................................4
1.1.1 Internationaal recht........................................................................................... 4
1.1.2 Internationale organisaties................................................................................4
1.2 De EU en haar doelstellingen................................................................................4
2 Instellingen van de Europese Unie. (Artikel 13 VEU).......................6
2.1 Europese Raad (Artikel 15 VEU)............................................................................6
2.2 Europese Commissie (Artikel 17 VEU)...................................................................6
2.3 Raad van de Europese Unie (Artikel 16 VEU)........................................................6
2.4 Europees Parlement (Artikel 14 VEU)....................................................................6
2.5 Hof van Justitie (Artikel 19 VEU)............................................................................7
2.6 De gewone wetgevingsprocedure (Artikel 294 VWEU)..........................................7
3.1 Vormen van Europees Recht.................................................................................8
3.1.1 Normen hiërarchie............................................................................................. 8
3.1.2 Algemene beginselen........................................................................................8
3.2 Doorwerking......................................................................................................... 9
Belangrijke arresten Europees Recht........................................10
Staatsrecht Begrepen..............................................................11
1 Algemene begrippen...................................................................11
1.1 Inleiding.............................................................................................................. 11
1.2 Staat en staatsrecht...........................................................................................11
1.2.2 Totstandkoming van een staat.........................................................................11
1.3 Soevereiniteit..................................................................................................... 11
1.4 Constituties en grondwetten...............................................................................12
1.5 Staatsrecht......................................................................................................... 12
1.6.2 Rechtsstaat...................................................................................................... 12
1.7 Democratie......................................................................................................... 12
5 De centrale overheid...................................................................13
5.1 inleiding.............................................................................................................. 13
5.2 Staten- Generaal.................................................................................................13
5.2.1 Verkiezing van de Kamers (Artikel 54 en 55 GW).............................................13
5.2.3 Parlementaire voorrechten..............................................................................13
5.2.5 Taken/werkzaamheden....................................................................................13
6 Wetgeving..................................................................................15
6.1 Wet in formele zin............................................................................................... 15
6.2 Wet in de materiele zin.......................................................................................15
6.3 Het maken van nieuwe wetten...........................................................................15
6.4 Grondwet............................................................................................................ 15
6.4.2 (Rijks)wet......................................................................................................... 15
10.1 Inleiding............................................................................................................ 17
10.5 Soorten Grondrechten......................................................................................17
10.6 Horizontale werking..........................................................................................17
Belangrijke arresten Staatsrecht..............................................18
1
,Straf(proces)recht begrepen....................................................19
1 Algemene inleiding: wat is strafrecht?.........................................19
1.2 Strafrecht: begripsvorming.................................................................................19
1.2.2 Commuun en bijzonder strafrecht...................................................................19
1.3 Doelen van het Nederlandse strafrecht..............................................................19
1.4 Het legaliteitsbeginsel artikel 1:1 Wetboek van strafrecht..................................20
2 Materieel strafrecht: de structuur van het strafbare feit...............21
2.2 Vier voorwaarden voor strafbaarheid..................................................................21
2.3 Bestanddelen en elementen...............................................................................21
2.4 Delictsvormen..................................................................................................... 21
2.5 Misdrijven of overtredingen................................................................................22
3 Materieel strafrecht: opzet en schuld...........................................23
3.2 Opzet (dolus)...................................................................................................... 23
3.3 Schuld (culpa)..................................................................................................... 23
3.4 Bewuste schuld versus voorwaardelijk opzet......................................................24
3.5 Bewuste schuld versus onbewuste schuld..........................................................24
3.6 Culpa in causa.................................................................................................... 24
4 Materieel strafrecht: causaliteit...................................................25
4.1 Inleiding.............................................................................................................. 25
4.2 Het causaal verband...........................................................................................25
4.3 De causaliteitsleren............................................................................................ 25
5 Materieel strafrecht: inperking strafbaarheid
(strafuitsluitingsgronden)..............................................................26
5.2 Strafuitsluitingsgronden......................................................................................26
5.3 Rechtvaardigingsgronden...................................................................................26
5.3.1 Overmacht (rechtvaardigende noodtoestand) – artikel 40 Sr...........................26
5.3.2 Noodweer – Artikel 41 lid 1 Sr..........................................................................26
5.3.3 Het wettelijke voorschrift – Artikel 42 Sr..........................................................27
5.3.4 Het bevoegd gegeven ambtelijk bevel – Artikel 43 lid 1 Sr..............................27
5.3.5 Ontbreken van de materiele wederrechtelijkheid (Veearts-arrest) –
ongeschreven........................................................................................................... 27
5.4 Schulduitsluitingsgronden...................................................................................27
5.4.1 Ontoereken(ingsvat)baarheid – Artikel 39 Sr....................................................27
5.4.2 Overmacht (psychische overmacht) – Artikel 40 Sr..........................................27
5.4.3 Noodweerexces – Artikel 41 lid 2 Sr.................................................................28
5.4.4 Het onbevoegd gegeven ambtelijk bevel – Artikel 43 lid 2 Sr..........................28
5.4.5 Afwezigheid van alle schuld (AVAS) (Melk en water arrest) – ongeschreven.. . .28
5.5 Aanvullende voorwaarden voor strafuitsluitingsgronden: proportionaliteit en
subsidiariteit............................................................................................................. 28
7 Formeel strafrecht: inleiding en hoofdrolspelers in het
strafprocesrecht............................................................................29
7.1 Inleiding.............................................................................................................. 29
7.2 Het strafprocesrecht........................................................................................... 29
7.2.2 Doelen van het strafprocesrecht......................................................................29
7.2.3 Bronnen van het Nederlandse strafprocesrecht...............................................29
7.3 De verdachte...................................................................................................... 29
7.3.1 Rechten van de verdachte...............................................................................30
7.4 Het Openbaar ministerie (OM) en de officier van Justitie (OvJ)...........................30
2
, 7.5 Politie(ambtenaren)............................................................................................ 31
7.6 De rechter........................................................................................................... 31
7.7 De advocaat....................................................................................................... 32
8 Formeel strafrecht: de strafprocedure (opsporing, vervolging en
berechting)...................................................................................33
8.2 Voorbereidend onderzoek...................................................................................33
8.2.1 Personen met opsporing belast.......................................................................33
8.2.2 Aanvang opsporing.......................................................................................... 33
8.2.3 Opsporingsbevoegdheden...............................................................................33
8.2.4 Controlebevoegdheden....................................................................................34
8.3.1 Opportuniteitsbeginsel (Artikel 167 en 242 Sv)...............................................34
8.3.3 Vervolgen en seponeren..................................................................................35
8.3.4 Vervolging niet mogelijk..................................................................................35
8.3.7 Vervolging door middel van de strafbeschikking..............................................36
8.4 De berechting en tenuitvoerlegging...................................................................36
8.4.1 De berechting: onderzoek ter terechtzitting, beraadslaging en uitspraak.......36
10 Formeel strafrecht: de berechting I (dagvaarding)......................37
10.4 De oproepingsfunctie van de dagvaarding.......................................................37
10.4.1 Absolute bevoegdheid...................................................................................37
10.4.2 Relatieve bevoegdheid..................................................................................37
12 Formeel strafrecht: de berechting III (beslissingsmodel 348/350).
....................................................................................................39
12.1 Inleiding............................................................................................................ 39
12.2 De vier vragen van artikel 348 Sv.....................................................................39
12.2.1 De eerste vraag: Is de dagvaarding geldig?...................................................39
12.2.2 De tweede vraag: is de rechter bevoegd?.....................................................39
12.2.3 De derde vraag: is de OvJ ontvankelijk?.........................................................39
12.2.4 De vierde vraag: zijn er redenen om de vervolging te schorsen?..................40
12.3 De vier vragen van artikel 350 Sv.....................................................................40
12.3.1 De eerste vraag: Is het aan de verdachte ten laste gelegd feit (wettig en
overtuigend) bewezen?............................................................................................ 41
12.3.2 De tweede vraag: Zo ja, levert het bewezen verklaarde een strafbaar feit op?
................................................................................................................................. 41
12.3.3 De derde vraag: Zo ja, is de verdachte strafbaar?.........................................41
12.3.4 Delictsomschrijving waar wederrechtelijkheid of schuld een bestanddeel
vormen..................................................................................................................... 41
12.4.1 Vormverzuimen tijdens het voorbereidend onderzoek...................................41
12.4.2 Sancties met betrekking tot vormverzuimen (Artikel 359a Sv)......................41
Belangrijke arresten Strafrecht................................................42
(Het antwoord met ALTIJD of NOOIT is altijd fout.)
3
