Hoorcollege 1
Verschillende vormen van onderwijs inrichten:
- Exclusief onderwijs: mensen met een beperking hebben geen toegang
tot onderwijs, dus alleen zonder beperking toegang tot het onderwijs.
- Segregatie onderwijs: mensen met een beperking hebben toegang tot
onderwijs, maar wel helemaal apart.
- Integratie onderwijs: wel binnen de reguliere setting onderwijs (in 1
gebouw), maar wil in aparte groepen of klassen.
- Inclusief onderwijs: alle leerlingen samen naar school in dezelfde klas,
ongeacht de beperking.
In Nederland het over grote deel segregatie (lln met beperking toegang tot
onderwijs, maar speciaal onderwijs in apart gebouw en aparte klassen), op
sommige scholen experimenteren met integratie (wel samen buitenspelen, maar
wel aparte klassen) (krijgen scholen extra subsidie voor om te realiseren, voor
extra leerkrachten of toegankelijkheid). Ook exclusie komt voor bij meervoudig
beperkte kinderen, zij vallen buiten de boot.
Wat het beste werkt weten we nog niet. We streven naar inclusief
onderwijs: alle kinderen samen naar school in dezelfde klas, maar of dit
het beste is is het de vraag.
Inclusief onderwijs
- Diversiteit is het vertrekpunt en uitgangspunt
- We leren met elkaar en van elkaar om hier vorm aan te geven
- De definitie is zich aan het ontwikkelen, maar het doel is dat elke leerling
unieke kansen en mogelijkheden moet krijgen om zich optimaal te
ontwikkelen en elke leerling tot zijn recht komt.
Internationale verdragen
- Salamanca Statement 1994: meest gezaghebbende document op
onderwijs gebied. Alle kinderen unieke karakteristieken, leerbehoeften en
mogelijkheden hebben en dat onderwijssystemen ingericht moeten zijn om
te kunnen voldoen aan de verschillende leerbehoeften, inclusief de
leerlingen met een beperking, dit kan gezien worden als het begin van
inclusief onderwijs. Doel: alle leerlingen met een beperking moeten
hetzelfde kunnen als ‘reguliere’ leerlingen.
- Het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van Personen met
een Handicap (basis inclusief onderwijs). In 2016 heeft Nederland
ondertekend. Verdrag gaat over het toegaan naar een inclusieve
samenleving, er staan geen nieuwe rechten in, maar als je het document
tekent dan verbind je je actief, om inclusieve samenwerking te
bewerkstelligen (inclusie, persoonlijke autonomie en volledige participatie
staan hierbij voorop).
VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap: recht op
onderwijs is vastgelegd in verschillende vragen, maar recht op inclusief onderwijs
is wel nieuw. Maar in Nederland is er nog geen inclusief onderwijs (alleen de
toegankelijkheid al).
Dus vaag concept: we willen ernaartoe werken, we hebben nu passend
onderwijs, maar hebben nog geen inclusief onderwijs.
,Ontwikkelingen in Nederland
- Op dit moment segregatie: kinderen zonder beperking gaan naar een
reguliere school, kinderen met een beperking gaan naar apart gebouw,
aparte klas, speciaal onderwijs.
Beleidskader: drie belangrijke wijzingen in het onderwijsstelsel in Nederland die
toewerken naar inclusief onderwijs
- 1990 Weer Samen Naar School (WSNS): doel is meer leerlingen in het
reguliere onderwijs houden (speciaal onderwijs kost heel veel geld).
Scholen voor regulier onderwijs en speciaal onderwijs in
samenwerkingsverbanden samenwerken, zodat ze konden profiteren van
elkaars expertise. Scholen krijgen geld van overheid voor begeleiding op
de regulieren basisscholen > akkoord had niet gewenste effect, want
speciaal onderwijs bleef groeien (doel minder leerlingen naar speciaal
onderwijs, resultaat is meer leerlingen naar speciaal onderwijs).
o 1998 aanpassing: Wet op Primair Onderwijs (PO)
IOBK, LOM en MLK worden SBO (vorm van regulier onderwijs,
met moeilijk lerende kinderen)
Formalisering samenwerkingsverbanden WSNS (proberen
samen te werken)
Terugdringen omvang speciaal onderwijs
- 2003 Wet op de Expertise Centra (WEC) & regeling
o Leerling Gebonden Financiering (LGB): ouders als leerling
beperking / ondersteuningsbehoefte heeft, dan kiezen wil je kind
naar speciaal onderwijs of kind naar regulier onderwijs en zak met
geld krijgen en dan kan dit geld gebruikt worden voor ambulante
begeleiding.
o positie zorgleerlingen in regulier onderwijs is verbeterd
o het speciaal onderwijs blijft groeien
Er waren in Nederland 17 typen speciaal onderwijs, nu ingedeeld in vier
REC’s (clusters)
Doel: terugdringen omvang speciaal onderwijs.
Heeft veel geld gekost en veel LGB aangevraagd.
4 clusters:
1. visuele handicap
2. auditieve & communicatieve handicap
3. lichamelijke & mentale / meervoudige handicap (mytylschool)
4. psychiatrische en / of gedragsproblemen
Ernstig meervoudige beperkte kinderen vallen soms buiten de boot.
Alle onderwijsvormen zijn geregeld in samenwerkingsverbanden, bestaande uit:
regulier onderwijs, speciaal basisonderwijs (vorm van regulier onderwijs),
speciaal onderwijs (cluster 3 en 4, want 1 en 2 hebben een landelijk criteria) >
dus behalve cluster 1 en 2 worden de zaken regionaal geregeld.
, - 2014 Wet Passend Onderwijs
o Zorgplicht: school is verantwoordelijk en verplicht voor het bieden
van of zoeken naar een passende onderwijsplek in overleg met de
ouders (kan bijvoorbeeld een school uit het
samenwerkingsverband).
o Doel: passende onderwijsplek voor alle leerlingen (als het nodig is
met begeleiding op regulier onderwijs, en als het nodig is speciaal
onderwijs > regulier als het kan, speciaal als het moet)
o Verschil met inclusief onderwijs (inclusief is alle leerlingen samen
naar school, passend onderwijs hebben wij nu in NLD)
o Niet 1 wet: maar aantal wetten waarin wijzigingen werden
aangebracht.
Kernelementen van wettelijk kader Passend onderwijs:
Zorgplicht
Niet vrijblijvende samenwerking tussen schoolbesturen
(samenwerkingsverband)
Passend onderwijs: elke kind verdient goed onderwijs, ook kinderen die extra
ondersteuning nodig hebben. Uitgangspunt: mogelijkheden vooropzetten, als het
kan op een reguliere school, waar nodig met extra ondersteuning.
Elke basisschool stelt een ondersteuningsprofiel op, waarin school aangeeft welke
ondersteuning zij kunnen bieden > aanmelding van kind naast
ondersteuningsprofiel leggen om te bekijken of je voldoende ondersteuning kan
bieden.
o Schoolondersteuningsprofiel: staat in wat onder
basisondersteuning valt, je moet niet teveel beloven, school moet
het kunnen waarmaken.
Zorgplicht geldt niet wanneer de school vol zit en als ouders weigeren de
gronslag van de school te respecteren / onderschrijven en als leerling niet
geschikt is om dit type onderwijs te volgen.
Zorgplicht: ontwikkelingsperspectief plan (OPP)
- Speciaal onderwijs alle leerlingen een OPP.
- In regulier onderwijs, voor leerlingen die extra ondersteuning nodig
hebben, dat afwijkt van de basisondersteuning, dan moet ook voor deze
leerlingen een OPP worden opgesteld.
Wet passend onderwijs
- Cluster 1 en 2 gelden apart.
- Overige scholen vallen de landelijke richtlijnen weg en wordt alles binnen
de regio geregeld. Voordelen: per regio kijken waar behoefte ligt. Nadeel:
elke regio eigen richtlijnen en regels, dus als je wisselt van regio dan hele
procedure opnieuw uitvoeren op ondersteuning te krijgen, dit kan voor
verwarring zorgen.
- ToeLaatbaarheidsVerklaring (TLV) is nodig om toegelaten te worden op
speciaal onderwijs, staan leerbehoefte / ondersteuningsbehoefte in van
leerling en wordt aangevraagd door school.
, Sinds invoering van wet passend onderwijs is het de bedoeling dat
samenwerkingsverbanden die ondersteuningsplannen opstellen en dat scholen
ondersteuningsprofielen opstellen > scholen moeten uiteindelijk uitvoering geven
aan het beleid dat de overheid heeft ingezet, dus toewerken naar inclusief
onderwijs, scholen moeten hier handen en voeten aangeven.
Evaluatieonderzoek, zijn slides uit powerpoint, ze noemde dit een
samenvatting van een artikel:
Aanleiding Passend Onderwijs:
Problemen met de ‘oude’ structuren:
- Teveel bureaucratie
- Complexiteit
- Onhelder belegde verantwoordelijkheden
- Snel oplopende kosten
Ambities ‘nieuwe’ stelsel Passend Onderwijs:
• Onderwijsprofessionals kunnen beste bepalen wat lokaal nodig is
• Zo min mogelijk structuren en regels (per regio afspreken)
• Professionals moeten de ruimte en verantwoordelijkheden krijgen
Uiteindelijk doel: zoveel mogelijk leerlingen in reguliere onderwijs, kijken
naar leer- en ondersteuningsbehoeften.
Hoofdvragen van het evaluatieonderzoek:
• Hoe verloopt de implementatie van deze stelselwijziging?
• Wat is de impact van Passend Onderwijs op het handelen van iedereen die
betrokken is bij leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften?
Impact op het stelsel, op samenwerkingsverbanden en schoolbesturen:
• minder complexe en minder starre organisatie van ondersteuning van
leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs.
• In meeste regio’s is dekkend aanbod: er zijn voldoende voorzieningen voor het
ondersteunen van verschillende groepen leerlingen
• Hiaten: extra ondersteuning voor o.a. ernstig meervoudige beperkte leerlingen
en leerlingen met een hoog cognitief niveau in combinatie met forse
gedragsproblematiek
Impact op het stelsel, op samenwerkingsverbanden en schoolbesturen:
Kosten (financieel):
• kosten beheersbaar: samenwerkingsverbanden (en mbo) krijgen gefixeerd
budget
• In primair en voortgezet onderwijs knelt soms de opdracht om uit te komen met
de beschikbare middelen
• Kosten (v)so (nu ook voor rekening van het svw) nemen niet af: na
aanvankelijke daling, stijgt het aandeel leerlingen in (v)so weer.
• Aandeel ligt nu landelijk boven de norm waarop destijds totale budget voor
Passend Onderwijs is gebaseerd. Zo blijft dus een kleiner deel over voor het
regulier onderwijs.
Impact op het stelsel, op samenwerkingsverbanden en schoolbesturen:
Verschillende vormen van onderwijs inrichten:
- Exclusief onderwijs: mensen met een beperking hebben geen toegang
tot onderwijs, dus alleen zonder beperking toegang tot het onderwijs.
- Segregatie onderwijs: mensen met een beperking hebben toegang tot
onderwijs, maar wel helemaal apart.
- Integratie onderwijs: wel binnen de reguliere setting onderwijs (in 1
gebouw), maar wil in aparte groepen of klassen.
- Inclusief onderwijs: alle leerlingen samen naar school in dezelfde klas,
ongeacht de beperking.
In Nederland het over grote deel segregatie (lln met beperking toegang tot
onderwijs, maar speciaal onderwijs in apart gebouw en aparte klassen), op
sommige scholen experimenteren met integratie (wel samen buitenspelen, maar
wel aparte klassen) (krijgen scholen extra subsidie voor om te realiseren, voor
extra leerkrachten of toegankelijkheid). Ook exclusie komt voor bij meervoudig
beperkte kinderen, zij vallen buiten de boot.
Wat het beste werkt weten we nog niet. We streven naar inclusief
onderwijs: alle kinderen samen naar school in dezelfde klas, maar of dit
het beste is is het de vraag.
Inclusief onderwijs
- Diversiteit is het vertrekpunt en uitgangspunt
- We leren met elkaar en van elkaar om hier vorm aan te geven
- De definitie is zich aan het ontwikkelen, maar het doel is dat elke leerling
unieke kansen en mogelijkheden moet krijgen om zich optimaal te
ontwikkelen en elke leerling tot zijn recht komt.
Internationale verdragen
- Salamanca Statement 1994: meest gezaghebbende document op
onderwijs gebied. Alle kinderen unieke karakteristieken, leerbehoeften en
mogelijkheden hebben en dat onderwijssystemen ingericht moeten zijn om
te kunnen voldoen aan de verschillende leerbehoeften, inclusief de
leerlingen met een beperking, dit kan gezien worden als het begin van
inclusief onderwijs. Doel: alle leerlingen met een beperking moeten
hetzelfde kunnen als ‘reguliere’ leerlingen.
- Het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van Personen met
een Handicap (basis inclusief onderwijs). In 2016 heeft Nederland
ondertekend. Verdrag gaat over het toegaan naar een inclusieve
samenleving, er staan geen nieuwe rechten in, maar als je het document
tekent dan verbind je je actief, om inclusieve samenwerking te
bewerkstelligen (inclusie, persoonlijke autonomie en volledige participatie
staan hierbij voorop).
VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap: recht op
onderwijs is vastgelegd in verschillende vragen, maar recht op inclusief onderwijs
is wel nieuw. Maar in Nederland is er nog geen inclusief onderwijs (alleen de
toegankelijkheid al).
Dus vaag concept: we willen ernaartoe werken, we hebben nu passend
onderwijs, maar hebben nog geen inclusief onderwijs.
,Ontwikkelingen in Nederland
- Op dit moment segregatie: kinderen zonder beperking gaan naar een
reguliere school, kinderen met een beperking gaan naar apart gebouw,
aparte klas, speciaal onderwijs.
Beleidskader: drie belangrijke wijzingen in het onderwijsstelsel in Nederland die
toewerken naar inclusief onderwijs
- 1990 Weer Samen Naar School (WSNS): doel is meer leerlingen in het
reguliere onderwijs houden (speciaal onderwijs kost heel veel geld).
Scholen voor regulier onderwijs en speciaal onderwijs in
samenwerkingsverbanden samenwerken, zodat ze konden profiteren van
elkaars expertise. Scholen krijgen geld van overheid voor begeleiding op
de regulieren basisscholen > akkoord had niet gewenste effect, want
speciaal onderwijs bleef groeien (doel minder leerlingen naar speciaal
onderwijs, resultaat is meer leerlingen naar speciaal onderwijs).
o 1998 aanpassing: Wet op Primair Onderwijs (PO)
IOBK, LOM en MLK worden SBO (vorm van regulier onderwijs,
met moeilijk lerende kinderen)
Formalisering samenwerkingsverbanden WSNS (proberen
samen te werken)
Terugdringen omvang speciaal onderwijs
- 2003 Wet op de Expertise Centra (WEC) & regeling
o Leerling Gebonden Financiering (LGB): ouders als leerling
beperking / ondersteuningsbehoefte heeft, dan kiezen wil je kind
naar speciaal onderwijs of kind naar regulier onderwijs en zak met
geld krijgen en dan kan dit geld gebruikt worden voor ambulante
begeleiding.
o positie zorgleerlingen in regulier onderwijs is verbeterd
o het speciaal onderwijs blijft groeien
Er waren in Nederland 17 typen speciaal onderwijs, nu ingedeeld in vier
REC’s (clusters)
Doel: terugdringen omvang speciaal onderwijs.
Heeft veel geld gekost en veel LGB aangevraagd.
4 clusters:
1. visuele handicap
2. auditieve & communicatieve handicap
3. lichamelijke & mentale / meervoudige handicap (mytylschool)
4. psychiatrische en / of gedragsproblemen
Ernstig meervoudige beperkte kinderen vallen soms buiten de boot.
Alle onderwijsvormen zijn geregeld in samenwerkingsverbanden, bestaande uit:
regulier onderwijs, speciaal basisonderwijs (vorm van regulier onderwijs),
speciaal onderwijs (cluster 3 en 4, want 1 en 2 hebben een landelijk criteria) >
dus behalve cluster 1 en 2 worden de zaken regionaal geregeld.
, - 2014 Wet Passend Onderwijs
o Zorgplicht: school is verantwoordelijk en verplicht voor het bieden
van of zoeken naar een passende onderwijsplek in overleg met de
ouders (kan bijvoorbeeld een school uit het
samenwerkingsverband).
o Doel: passende onderwijsplek voor alle leerlingen (als het nodig is
met begeleiding op regulier onderwijs, en als het nodig is speciaal
onderwijs > regulier als het kan, speciaal als het moet)
o Verschil met inclusief onderwijs (inclusief is alle leerlingen samen
naar school, passend onderwijs hebben wij nu in NLD)
o Niet 1 wet: maar aantal wetten waarin wijzigingen werden
aangebracht.
Kernelementen van wettelijk kader Passend onderwijs:
Zorgplicht
Niet vrijblijvende samenwerking tussen schoolbesturen
(samenwerkingsverband)
Passend onderwijs: elke kind verdient goed onderwijs, ook kinderen die extra
ondersteuning nodig hebben. Uitgangspunt: mogelijkheden vooropzetten, als het
kan op een reguliere school, waar nodig met extra ondersteuning.
Elke basisschool stelt een ondersteuningsprofiel op, waarin school aangeeft welke
ondersteuning zij kunnen bieden > aanmelding van kind naast
ondersteuningsprofiel leggen om te bekijken of je voldoende ondersteuning kan
bieden.
o Schoolondersteuningsprofiel: staat in wat onder
basisondersteuning valt, je moet niet teveel beloven, school moet
het kunnen waarmaken.
Zorgplicht geldt niet wanneer de school vol zit en als ouders weigeren de
gronslag van de school te respecteren / onderschrijven en als leerling niet
geschikt is om dit type onderwijs te volgen.
Zorgplicht: ontwikkelingsperspectief plan (OPP)
- Speciaal onderwijs alle leerlingen een OPP.
- In regulier onderwijs, voor leerlingen die extra ondersteuning nodig
hebben, dat afwijkt van de basisondersteuning, dan moet ook voor deze
leerlingen een OPP worden opgesteld.
Wet passend onderwijs
- Cluster 1 en 2 gelden apart.
- Overige scholen vallen de landelijke richtlijnen weg en wordt alles binnen
de regio geregeld. Voordelen: per regio kijken waar behoefte ligt. Nadeel:
elke regio eigen richtlijnen en regels, dus als je wisselt van regio dan hele
procedure opnieuw uitvoeren op ondersteuning te krijgen, dit kan voor
verwarring zorgen.
- ToeLaatbaarheidsVerklaring (TLV) is nodig om toegelaten te worden op
speciaal onderwijs, staan leerbehoefte / ondersteuningsbehoefte in van
leerling en wordt aangevraagd door school.
, Sinds invoering van wet passend onderwijs is het de bedoeling dat
samenwerkingsverbanden die ondersteuningsplannen opstellen en dat scholen
ondersteuningsprofielen opstellen > scholen moeten uiteindelijk uitvoering geven
aan het beleid dat de overheid heeft ingezet, dus toewerken naar inclusief
onderwijs, scholen moeten hier handen en voeten aangeven.
Evaluatieonderzoek, zijn slides uit powerpoint, ze noemde dit een
samenvatting van een artikel:
Aanleiding Passend Onderwijs:
Problemen met de ‘oude’ structuren:
- Teveel bureaucratie
- Complexiteit
- Onhelder belegde verantwoordelijkheden
- Snel oplopende kosten
Ambities ‘nieuwe’ stelsel Passend Onderwijs:
• Onderwijsprofessionals kunnen beste bepalen wat lokaal nodig is
• Zo min mogelijk structuren en regels (per regio afspreken)
• Professionals moeten de ruimte en verantwoordelijkheden krijgen
Uiteindelijk doel: zoveel mogelijk leerlingen in reguliere onderwijs, kijken
naar leer- en ondersteuningsbehoeften.
Hoofdvragen van het evaluatieonderzoek:
• Hoe verloopt de implementatie van deze stelselwijziging?
• Wat is de impact van Passend Onderwijs op het handelen van iedereen die
betrokken is bij leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften?
Impact op het stelsel, op samenwerkingsverbanden en schoolbesturen:
• minder complexe en minder starre organisatie van ondersteuning van
leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs.
• In meeste regio’s is dekkend aanbod: er zijn voldoende voorzieningen voor het
ondersteunen van verschillende groepen leerlingen
• Hiaten: extra ondersteuning voor o.a. ernstig meervoudige beperkte leerlingen
en leerlingen met een hoog cognitief niveau in combinatie met forse
gedragsproblematiek
Impact op het stelsel, op samenwerkingsverbanden en schoolbesturen:
Kosten (financieel):
• kosten beheersbaar: samenwerkingsverbanden (en mbo) krijgen gefixeerd
budget
• In primair en voortgezet onderwijs knelt soms de opdracht om uit te komen met
de beschikbare middelen
• Kosten (v)so (nu ook voor rekening van het svw) nemen niet af: na
aanvankelijke daling, stijgt het aandeel leerlingen in (v)so weer.
• Aandeel ligt nu landelijk boven de norm waarop destijds totale budget voor
Passend Onderwijs is gebaseerd. Zo blijft dus een kleiner deel over voor het
regulier onderwijs.
Impact op het stelsel, op samenwerkingsverbanden en schoolbesturen:
