Samenvatting bestuursrecht II
Last onder bestuursdwang = een beschikking (1:3 Awb). De uitvoering van het
bestuursdwang is dan een feitelijke handeling. Uit artikel 3:1 lid 2 Awb volgt dat de
algemene beginselen van behoorlijk bestuur ook van toepassing zijn op feitelijk handelen.
Een toezichthouder constateert een overtreding, alleen dan kan er een sanctie worden
opgelegd door een bestuursorgaan. LET OP! Wettelijke grondslag is vereist (artikel 5:4 Awb).
• Algemene grondslagen: artikel 125 Gemeentewet & artikel 122 Provinciewet.
• Bijzondere wetgeving: artikel 7.2 Wet natuurbescherming.
Herstelsanctie = rechtmatige situatie te herstellen. Recht conform regels
nageleefd/handelen.
Bestraffende sanctie = opleggen/toevoegen van leed.
EVRM:
1. Is er sprake van een fundamenteel recht?
2. Wanneer is er sprake van een rechtmatige inmenging in een fundamenteel recht?
A. Voorzien bij de wet en in overeenstemming met de wet
B. Nodig met het oog op een beschermingswaardig (legitiem) doel
C. Noodzakelijk in een democratische samenleving
3. Verdragsstaat heeft margin of appreciation
EHRM Ozturk: criteria voor criminal charge
1. Nationale classificatie
2. Aard van de overtreding
3. Aard en zwaarte van de sanctie
"Slechts onder bijzondere omstandigheden mag van het bestuursorgaan worden gevergd dit
niet te doen".
1. Concreet zicht op legalisatie (binnen een concreet geval gelet op het belang dat daarmee
is gediend)
2. Daadwerkelijk onevenredige situatie (beroep op een materieel algemeen beginsel van
behoorlijk bestuur)
A. Gelijkheidsbeginsel en/of
B. Vertrouwensbeginsel
ALTIJD EEN EVENREDIGHEIDSTOETS! Ook als het niet gaat om een bijzondere omstandigheid.
Gedogen = het tijdelijk of langdurig afzien van handhavend optreden tegen een overtreding.
Dit is een gedoogbeslissing. Dit is geen besluit in de zin van artikel 1:3 Awb! Dit is namelijk
niet gericht op een rechtsgevolg!
,Bestuurlijke sanctie (vereisten 5:2 Awb)
A. Bestuursorgaan (1:1 Awb)
B. Overtreding (5:1 Awb)
C. Opleggen van een verplichting
Aan de eisen van hoofdstuk 5 voldaan?
• 5:9 jo. 5:3 Awb
◦ Overtreding
◦ Overtreden besluit
◦ Eventueel aanduiding plaats en tijdstip
• 5:4 Awb
◦ Grondslag waarop bevoegdheid is gebasseerd
• 5:24 lid 1 en 2 Awb
◦ Welke herstelsanctie
◦ Termijn
• 5:21 sub b Awb
◦ Mededeling als geen gevolg wordt gegeven
• 5:25 lid 1 en 2 Awb
◦ Op kosten van de overtreder
◦ In hoeverre worden die verhaald
2 soorten besluiten:
1. Sanctiebesluit (5:21 Awb) is een beschikking op grond van artikel 5:9 Awb.
2. Kostenverhaal beschikking (5:25 lid 6 jo. 4:86 Awb).
Handhaving via het privaatrecht? Altijd kijken naar de doorkruisingsleer van het Windmill-
arrest.
• Voor actie uit onrechtmatige daad is slechts nodig dat er sprake is van een voldoende
belang 3:303 BW.
• HR Zomerhuisje Nieuwveen
Intrekking:
• Voor bepaalde tijd = bestraffend van aard
• Voor onbepaalde tijd = herstellend van aard
Ne bis in idem = niet 2x mag worden bestraft voor dezelfde overtreding. (5:43 Awb).
Dezelfde overtreding = hetzelfde feit.
Is cumulatie geoorloofd? Kijken of het gaat om dezelfde overtreding met meerdere
consequenties.
5:3 Awb - schakelbepaling voor bestuurlijke sancties.
5:6 Awb - niet 2 herstelsancties op 1 moment.
5:8 Awb - voor elke afzonderlijke overtreding van voorschrift een sanctie opleggen
5:43 Awb - ne bis in idem beginsel
5:44 Awb - Una via regeling. Eerst strafrechtelijke proces afwachten.
Artikel 125 lid 3 Gemeentewet bevoegdheid van de burgemeester.
, Cumulatie: Voldoet het totaalpakket aan sancties aan het evenredigheidsbeginsel?
1. Herstelsanctie met een herstelsanctie
A. l.o.b. en l.o.d.? 5:3 jo. 5:6 Awb. Dit mag dus NIET!
B. l.o.b./l.o.d. met intrekking van een beschikking? Dit mag WEL! (wel een
evenredigheidstoets)
C. l.o.b./l.o.d. en naming/shaming? Dit mag WEL!
2. Herstelsanctie met een bestraffende sanctie
A. l.o.b./l.o.d. met een bestuurlijke boete? Dit mag WEL!
B. l.o.b./l.o.d. met intrekken van een beschikking? Dit mag WEL!
C. l.o.b./l.o.d. met naming/shaming? Dit mag WEL!
3. Bestraffende sanctie met een bestraffende sanctie
A. Bestuurlijke boete gevolgd door een bestuurlijke boete? Dit mag NIET! 5:43 Awb.
B. Bestuurlijke boete en intrekken van een beschikking? Dit mag WEL!
C. Bestuurlijke boete met naming/shaming? Dit mag WEL!
Uitspraak Ahold Vastgoed bestuursorgaan heeft eigen verantwoordelijkheid los van
strafrechtelijke sanctie. Ook als de OvJ afziet van (verdere) vervolging. Bestuursorgaan kan
een eigen besluit hierover nemen. Opleggen van bestuurlijke sanctie en strafrechtelijke leidt
niet tot ne bis in idem.
Bewijs is niet bruikbaar indien dit indruist tegen hetgeen van een behoorlijk handelende
overheid mag worden verwacht (ABRvS onrechtmatig verkregen bewijs).
Last onder dwangsom: (5:31d Awb)
• Herstelsanctie
• Overtreding
• Bestuursorgaan (let ook op 5:32 Awb)
• Opleggen via een beschikking (5:9 Awb)
• Beginselplicht tot handhaving
• Geen last onder dwangsom als er sprake is van een spoedeisende zaak (5:32 lid 2 Awb en
5:31)
Dwangsom = voorwaardelijk. GEEN boete!
Naar zijn oordeel = beoordelingsvrijheid.
Kunnen/mogen/bevoegd = beleidsvrijheid. Bestuursorgaan mag het zelf bepalen.
Uitvoeren = handhaven.
5:7 Awb klaarblijkelijke dreiging = een open norm. Als met een grote mate van
waarschijnlijkheid vaststaat dat de overtreding plaatsvindt. Binnen een afzienbare tijd.
Kijken naar ABRvS Chemie Pack om te bepalen wie er verantwoordelijk is (functioneel
daderschap) jo. 5:1 lid 3 Awb. Als de handeling in zijn machtssfeer ligt of kan worden
toegerekend.
Last onder bestuursdwang = een beschikking (1:3 Awb). De uitvoering van het
bestuursdwang is dan een feitelijke handeling. Uit artikel 3:1 lid 2 Awb volgt dat de
algemene beginselen van behoorlijk bestuur ook van toepassing zijn op feitelijk handelen.
Een toezichthouder constateert een overtreding, alleen dan kan er een sanctie worden
opgelegd door een bestuursorgaan. LET OP! Wettelijke grondslag is vereist (artikel 5:4 Awb).
• Algemene grondslagen: artikel 125 Gemeentewet & artikel 122 Provinciewet.
• Bijzondere wetgeving: artikel 7.2 Wet natuurbescherming.
Herstelsanctie = rechtmatige situatie te herstellen. Recht conform regels
nageleefd/handelen.
Bestraffende sanctie = opleggen/toevoegen van leed.
EVRM:
1. Is er sprake van een fundamenteel recht?
2. Wanneer is er sprake van een rechtmatige inmenging in een fundamenteel recht?
A. Voorzien bij de wet en in overeenstemming met de wet
B. Nodig met het oog op een beschermingswaardig (legitiem) doel
C. Noodzakelijk in een democratische samenleving
3. Verdragsstaat heeft margin of appreciation
EHRM Ozturk: criteria voor criminal charge
1. Nationale classificatie
2. Aard van de overtreding
3. Aard en zwaarte van de sanctie
"Slechts onder bijzondere omstandigheden mag van het bestuursorgaan worden gevergd dit
niet te doen".
1. Concreet zicht op legalisatie (binnen een concreet geval gelet op het belang dat daarmee
is gediend)
2. Daadwerkelijk onevenredige situatie (beroep op een materieel algemeen beginsel van
behoorlijk bestuur)
A. Gelijkheidsbeginsel en/of
B. Vertrouwensbeginsel
ALTIJD EEN EVENREDIGHEIDSTOETS! Ook als het niet gaat om een bijzondere omstandigheid.
Gedogen = het tijdelijk of langdurig afzien van handhavend optreden tegen een overtreding.
Dit is een gedoogbeslissing. Dit is geen besluit in de zin van artikel 1:3 Awb! Dit is namelijk
niet gericht op een rechtsgevolg!
,Bestuurlijke sanctie (vereisten 5:2 Awb)
A. Bestuursorgaan (1:1 Awb)
B. Overtreding (5:1 Awb)
C. Opleggen van een verplichting
Aan de eisen van hoofdstuk 5 voldaan?
• 5:9 jo. 5:3 Awb
◦ Overtreding
◦ Overtreden besluit
◦ Eventueel aanduiding plaats en tijdstip
• 5:4 Awb
◦ Grondslag waarop bevoegdheid is gebasseerd
• 5:24 lid 1 en 2 Awb
◦ Welke herstelsanctie
◦ Termijn
• 5:21 sub b Awb
◦ Mededeling als geen gevolg wordt gegeven
• 5:25 lid 1 en 2 Awb
◦ Op kosten van de overtreder
◦ In hoeverre worden die verhaald
2 soorten besluiten:
1. Sanctiebesluit (5:21 Awb) is een beschikking op grond van artikel 5:9 Awb.
2. Kostenverhaal beschikking (5:25 lid 6 jo. 4:86 Awb).
Handhaving via het privaatrecht? Altijd kijken naar de doorkruisingsleer van het Windmill-
arrest.
• Voor actie uit onrechtmatige daad is slechts nodig dat er sprake is van een voldoende
belang 3:303 BW.
• HR Zomerhuisje Nieuwveen
Intrekking:
• Voor bepaalde tijd = bestraffend van aard
• Voor onbepaalde tijd = herstellend van aard
Ne bis in idem = niet 2x mag worden bestraft voor dezelfde overtreding. (5:43 Awb).
Dezelfde overtreding = hetzelfde feit.
Is cumulatie geoorloofd? Kijken of het gaat om dezelfde overtreding met meerdere
consequenties.
5:3 Awb - schakelbepaling voor bestuurlijke sancties.
5:6 Awb - niet 2 herstelsancties op 1 moment.
5:8 Awb - voor elke afzonderlijke overtreding van voorschrift een sanctie opleggen
5:43 Awb - ne bis in idem beginsel
5:44 Awb - Una via regeling. Eerst strafrechtelijke proces afwachten.
Artikel 125 lid 3 Gemeentewet bevoegdheid van de burgemeester.
, Cumulatie: Voldoet het totaalpakket aan sancties aan het evenredigheidsbeginsel?
1. Herstelsanctie met een herstelsanctie
A. l.o.b. en l.o.d.? 5:3 jo. 5:6 Awb. Dit mag dus NIET!
B. l.o.b./l.o.d. met intrekking van een beschikking? Dit mag WEL! (wel een
evenredigheidstoets)
C. l.o.b./l.o.d. en naming/shaming? Dit mag WEL!
2. Herstelsanctie met een bestraffende sanctie
A. l.o.b./l.o.d. met een bestuurlijke boete? Dit mag WEL!
B. l.o.b./l.o.d. met intrekken van een beschikking? Dit mag WEL!
C. l.o.b./l.o.d. met naming/shaming? Dit mag WEL!
3. Bestraffende sanctie met een bestraffende sanctie
A. Bestuurlijke boete gevolgd door een bestuurlijke boete? Dit mag NIET! 5:43 Awb.
B. Bestuurlijke boete en intrekken van een beschikking? Dit mag WEL!
C. Bestuurlijke boete met naming/shaming? Dit mag WEL!
Uitspraak Ahold Vastgoed bestuursorgaan heeft eigen verantwoordelijkheid los van
strafrechtelijke sanctie. Ook als de OvJ afziet van (verdere) vervolging. Bestuursorgaan kan
een eigen besluit hierover nemen. Opleggen van bestuurlijke sanctie en strafrechtelijke leidt
niet tot ne bis in idem.
Bewijs is niet bruikbaar indien dit indruist tegen hetgeen van een behoorlijk handelende
overheid mag worden verwacht (ABRvS onrechtmatig verkregen bewijs).
Last onder dwangsom: (5:31d Awb)
• Herstelsanctie
• Overtreding
• Bestuursorgaan (let ook op 5:32 Awb)
• Opleggen via een beschikking (5:9 Awb)
• Beginselplicht tot handhaving
• Geen last onder dwangsom als er sprake is van een spoedeisende zaak (5:32 lid 2 Awb en
5:31)
Dwangsom = voorwaardelijk. GEEN boete!
Naar zijn oordeel = beoordelingsvrijheid.
Kunnen/mogen/bevoegd = beleidsvrijheid. Bestuursorgaan mag het zelf bepalen.
Uitvoeren = handhaven.
5:7 Awb klaarblijkelijke dreiging = een open norm. Als met een grote mate van
waarschijnlijkheid vaststaat dat de overtreding plaatsvindt. Binnen een afzienbare tijd.
Kijken naar ABRvS Chemie Pack om te bepalen wie er verantwoordelijk is (functioneel
daderschap) jo. 5:1 lid 3 Awb. Als de handeling in zijn machtssfeer ligt of kan worden
toegerekend.
