Hoorcollege 1: Opzet en voorbedachte rade
Opzet in de wet
Opzet slaat op het subjectieve doel van de daad. Je aanvaard bewust de
gevolgen van het handelen. In beginsel zijn alleen opzettelijke gedragingen
strafbaar als misdrijf, het moet een gewilde spierbeweging zijn (klassiek denken).
1. Bestanddeelniveaus
a. Opzettelijk
b. Oogmerk
c. Wetende dat, wist, wetenschap
d. Ingeblikt (opruit = stoken)
2. Relatie tussen opzet en overige bestanddelen
a. Opzet is gericht op alle bestanddelen die volgen na het woord
‘opzettelijk’. Voorbeeld: Hij die opzettelijk een ander van het leven
berooft.
Gradaties van opzet:
1. Dolus directus: zuiver opzet -> volstaat voor bewijs ‘oogmerk’.
2. Dolus eventualis: voorwaardelijk opzet -> volstaat als bewijs van
‘opzettelijk’, ‘wetende dat’, en ingeblikt opzet, maar te weinig bewijs voor
‘oogmerk’.
Stappenplan zuiver opzet:
1. Heeft men willens en wetens gehandeld?
Stappenplan voorwaardelijk opzet (zie HIV-I, r.o. 3.6):
= het bewust aanvaarden van de aanmerkelijke kans.
a. Is er een aanmerkelijke kans van de gedraging? Dit is afhankelijk van de
gedraging en omstandigheden van het geval (steekpartij kan tot dood
lijden). Kijk ook naar de kans dat de gedraging naar algemene
ervaringsregels aanmerkelijk te achten is.
b. Is de verdachte bewust van de aanmerkelijke kans? Was de verdachte op
de hoogte van de mogelijke gevolgen? Objectiveren en normativeren (als
iedereen het weet, weet verdachte het ook), tenzij contra-indicaties.
c. Is er sprake van een aanvaarding van de aanmerkelijke kans? Er moet
vastgesteld worden of er sprake is geweest van aanvaarding van de
mogelijke gevolgen. Enkele wetenschap is hiervoor voldoende:
1. Een verklaring van de verdachte
2. Een getuigenverklaring
3. Feitelijke omstandigheden van het geval : aard van de gedraging en
omstandigheden waaronder deze is verricht of uiterlijke
verschijningsvormen, behoudens contra-indicaties (HR HIV I).
Voorbedachte raad
Kwaliteit van de opzet
Beperkt zich niet tot bepaalde gradaties van opzet, dus kan ook
samengaan met voorwaardelijk opzet.
, Voorbedachte rade is een strafverzwarende omstandigheid, van een
minder zwaar gronddelict.
Stappenplan voorbedachte raad (HR Voorbedachte raad II):
Verdachte moet zich gedurende enige tijd en gelegenheid hebben kunnen
beraden op het nemen of genomen besluit én hij moet niet gehandeld hebben in
een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, zodat hij de gelegenheid heeft gehad na
te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich
daarvan rekenschap te geven.
1. Was er gelegenheid tot kalm beraad en rustig overleg? Een objectieve
aanwijzingen van voorbedachte raad is voldoende tijd om zich te beraden.
2. Behoudens contra-indicaties:
a. Ogenblikkelijke gemoedstoestand
b. Slechts sprake van een korte tijdsspanne tussen besluit en uitvoering
c. De eerste gelegenheid tot beraad is pas tijdens de uitvoering van het
besluit
Opzet in de wet
Opzet slaat op het subjectieve doel van de daad. Je aanvaard bewust de
gevolgen van het handelen. In beginsel zijn alleen opzettelijke gedragingen
strafbaar als misdrijf, het moet een gewilde spierbeweging zijn (klassiek denken).
1. Bestanddeelniveaus
a. Opzettelijk
b. Oogmerk
c. Wetende dat, wist, wetenschap
d. Ingeblikt (opruit = stoken)
2. Relatie tussen opzet en overige bestanddelen
a. Opzet is gericht op alle bestanddelen die volgen na het woord
‘opzettelijk’. Voorbeeld: Hij die opzettelijk een ander van het leven
berooft.
Gradaties van opzet:
1. Dolus directus: zuiver opzet -> volstaat voor bewijs ‘oogmerk’.
2. Dolus eventualis: voorwaardelijk opzet -> volstaat als bewijs van
‘opzettelijk’, ‘wetende dat’, en ingeblikt opzet, maar te weinig bewijs voor
‘oogmerk’.
Stappenplan zuiver opzet:
1. Heeft men willens en wetens gehandeld?
Stappenplan voorwaardelijk opzet (zie HIV-I, r.o. 3.6):
= het bewust aanvaarden van de aanmerkelijke kans.
a. Is er een aanmerkelijke kans van de gedraging? Dit is afhankelijk van de
gedraging en omstandigheden van het geval (steekpartij kan tot dood
lijden). Kijk ook naar de kans dat de gedraging naar algemene
ervaringsregels aanmerkelijk te achten is.
b. Is de verdachte bewust van de aanmerkelijke kans? Was de verdachte op
de hoogte van de mogelijke gevolgen? Objectiveren en normativeren (als
iedereen het weet, weet verdachte het ook), tenzij contra-indicaties.
c. Is er sprake van een aanvaarding van de aanmerkelijke kans? Er moet
vastgesteld worden of er sprake is geweest van aanvaarding van de
mogelijke gevolgen. Enkele wetenschap is hiervoor voldoende:
1. Een verklaring van de verdachte
2. Een getuigenverklaring
3. Feitelijke omstandigheden van het geval : aard van de gedraging en
omstandigheden waaronder deze is verricht of uiterlijke
verschijningsvormen, behoudens contra-indicaties (HR HIV I).
Voorbedachte raad
Kwaliteit van de opzet
Beperkt zich niet tot bepaalde gradaties van opzet, dus kan ook
samengaan met voorwaardelijk opzet.
, Voorbedachte rade is een strafverzwarende omstandigheid, van een
minder zwaar gronddelict.
Stappenplan voorbedachte raad (HR Voorbedachte raad II):
Verdachte moet zich gedurende enige tijd en gelegenheid hebben kunnen
beraden op het nemen of genomen besluit én hij moet niet gehandeld hebben in
een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, zodat hij de gelegenheid heeft gehad na
te denken over de betekenis en de gevolgen van zijn voorgenomen daad en zich
daarvan rekenschap te geven.
1. Was er gelegenheid tot kalm beraad en rustig overleg? Een objectieve
aanwijzingen van voorbedachte raad is voldoende tijd om zich te beraden.
2. Behoudens contra-indicaties:
a. Ogenblikkelijke gemoedstoestand
b. Slechts sprake van een korte tijdsspanne tussen besluit en uitvoering
c. De eerste gelegenheid tot beraad is pas tijdens de uitvoering van het
besluit
