Financieel Recht: Literatuur
Week 1 – Inleiding
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Wat is financieel recht?
Financieel recht: de publiekrechtelijke én privaatrechtelijke regulering van de financiële
sector en de daarin actieve spelers, zoals banken, verzekeraars, beleggingsondernemingen en
beleggingsinstellingen.
- Publiekrechtelijk deel: het financieel toezichtrecht. Dit is grotendeels afkomstig uit
Brussel, dus wordt ook wel het Europees financieel toezichtrecht genoemd. In
Nederland is dit toezichtrecht vooral te vinden in de Wft (en steeds vaker in
rechtstreeks werkende Europese verordeningen.
- Privaatrechtelijke deel: contractenrecht, ondernemingsrecht, goederenrecht,
onrechtmatige daad.
Het financieel toezichtrecht en het toezicht op de naleving daarvan strekken ertoe, dat de
financiële sector gezond blijft, dat de producten geschikt zijn voor hun gebruikers en dat
behoorlijke informatie wordt verstrekt. Uiteindelijke strekking: partijen hebben en houden
vertrouwen in de financiële sector.
1.4 Financieel toezicht: op wie & wat?
De AFM en DNB houden toezicht op verschillende soorten instellingen. Die instellingen
behoeven in de regel een vergunning van de toezichthouder, om zich in Nederland te vestigen
of activiteiten te ontplooien. Concreet gaat het om de volgende instellingen:
- Banken;
- Betaaldienstverleners;
- Verzekeraars;
- Beleggingsondernemingen;
- Beleggingsinstellingen;
- Financieledienstverleners;
- Pensioenfondsen.
1.5 Financieel toezicht: door wie?
De AFM en DNB houden toezicht op de financiële sector. Het DNB houdt prudentieel
toezicht (ex art. 1:24 Wft) en de AFM houdt toezicht op de gedragsregels (art. 1:25 Wft):
- Gedragstoezicht: mede in het belang van de stabiliteit van het financiële stelsel,
gericht op ordelijke en transparante financiële marktprocessen, zuivere verhoudingen
tussen marktpartijen en zorgvuldige behandeling van cliënten.
- Prudentieel toezicht: gericht op de soliditeit van financiële ondernemingen en de
stabiliteit van het financiële stelsel. Ziet dus op de toezichtregels die betrekking
hebben op de solvabiliteit en liquiditeit (Bedrijfseconomisch toezicht).
Dit systeem, met twee toezichthouder die langs functionele lijnen toezicht houden, wordt
ook wel het ‘Twin Peaks-model’ genoemd.
Verder bestaat er een drietal sectoraal georganiseerde Europese toezichthouders: 1) de
European Securities and Markets Authority (ESMA, effectenmarkt en effectenhandel), 2) de
European Banking Authority (EBA, banken) en 3) de European Insurance and Occupational
,Pensions Authority (EIOPA, pensioenfondsen en verzekeraars). Deze worden samen
aangeduid als de European Supervisory Authorities (ESAs).
De ESAs houden vooralsnog niet of nauwelijks rechtstreeks toezicht op spelers op de
financiële markten. De hoofdtaken van de ESAs zijn: 1) het bevorderen van de kwaliteit en
harmonisatie van toezichtregelgeving, -normen en -praktijken, 2) bijdragen aan een
consistente toepassing van EU-regelgeving, m.n. door het waarborgen van een consistente
toezichtpraktijk door nationale EU-toezichthouder en het voorkomen van toezichtarbitrage, en
3) bemiddelen en schikken bij meningsverschillen tussen EU-toezichthouders over de
toepassing van EU-regelgeving.
Ze hebben hun zwaartepunt liggen bij beleidsmatige zaken, zoals verbetering van de kwaliteit
en consistentie van nationaal toezicht, versterking van controle op grensoverschrijdende
groepen en opstellen van geharmoniseerd Single Rulebook.
1.5.5. De ECB & de Single Resolution Board
In reactie op de eurocrisis is de Europese Bankenunie (EBU) opgericht. De eerste pijler van
de EBU, de Single Supervisory Mechanism (SSM) bestaat sinds eind 2014 en voorziet erin
dat de ECB rechtstreeks prudentieel toezicht houdt op de belangrijkste banken binnen de
Eurozone, en dus ook op de belangrijkste banken in Nederland (‘significante’ banken
genoemd). De ‘niet-significante’ banken blijven onder het rechtstreekse toezicht van DNB. In
veel gevallen geeft de ECB toezichtinstructies aan DNB m.b.t. deze significante banken.
1.6 Financieel toezicht: waar geregeld?
Dit toezichtrecht is voor een groot deel te vinden in de Wft en de daarop gebaseerde lagere
regelgeving. De Wft is een cross-sectorale wet en sluit aan bij het Twin Peaks-model.
De Wft is de basis voor een heel aantal uitvoeringsbesluiten, belangrijke:
- BMfo: Besluit markttoegang financiële ondernemingen Wft (hierin is te vinden welke
informatie bij vergunningaanvragen moet worden ingediend).
- Besluit prudentiële regels Wft (uitwerking diverse regels uit Deel 3)
- BGfo: Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen (diverse voorschriften uit
Deel 4 uitgewerkt.
De wettelijke basis voor een dergelijke uitwerking is in de Wft te herkennen aan de
verwijzing ‘bij of krachtens algemene maatregel van bestuur’ nadere regels worden gesteld.
Er zijn twee belangrijke ministeriële regelingen die gebaseerd zijn op de Wft. Dat zijn: de
Vrijstellingsregeling Wft en de Uitvoeringsregeling Wft.
1.6.5. De Europese invloed op het financieel toezichtrecht
De invloed van de Europese wetgever op het toezichtrecht is zeer groot. Veel voorschriften uit
de Nederlandse financiële toezichtwetgeving vormen de implementatie van in oorsprong
Europese wetgeving. De Europese wetgever kiest steeds vaker voor een verordening i.p.v. een
richtlijn. Dit bevordert de harmonisatie: een verordening behoeft namelijk geen
implementatie, deze bepalingen werken rechtstreeks. Verder moet rekening worden gehouden
met richtsnoeren en aanbevelingen van Europese toezichthouders. Zodra deze richtsnoeren en
aanbevelingen zijn uitgevaardigd geldt voor de nationale autoriteiten de ‘comply or explain’-
procedure.
,‘Rechtsbeginselen van financieel toezicht’ – Broekhuizen
Inleiding, afbakening en opbouw
De auteur van de tekst betoogt dat financiële markten en dienstverlening steeds meer worden
gereguleerd door een groeiend aantal regels. De auteur pleit voor meer nadruk op
rechtsbeginselen, zoals zorgvuldig en prudent gedrag, als basisnormen voor gewenst gedrag in
financieel toezichtrecht.
Ratio en doelstellingen van financieel toezicht
De auteur identificeert drie hoofddoelstellingen van financieel toezicht: 1) het waarborgen van
de stabiliteit van het financiële stelsel, 2) het beschermen van klanten tegen faillissement van
financiële instellingen, en 3) het beschermen van klanten tegen ontoelaatbaar gedrag van
financiële instellingen. De auteur benadrukt dat de normen van het financieeltoezichtrecht
gericht zijn op het bereiken van eerdergenoemde doelen, waarbij externe effecten en
informatieasymmetrie belangrijke factoren zijn die de noodzaak van regulering en toezicht
rechtvaardigen.
- Negatieve externe effecten (vb: Bank Runs: insolventie van een bank leidt tot
vertrouwensverlies in andere, solvente en goed bestuurde banken, met als gevolg
publiekspaniek en massale opvraging van banktegoeden) leiden tot kosten voor derden
waarvoor zij niet worden gecompenseerd. Positieve externe effecten leiden tot
voordelen voor derden waarvoor zij niets betalen. Deze zullen, in de regel, niet door
de markt gecreëerd worden vanwege het free-rider probleem: doordat sommigen
willen meeliften op de inspanningen van anderen, getroost niemand zich de benodigde
inspanningen. Financieel toezicht moet deze inspanningen en zodoende de publieke
goederen tot stand brengen (vb: algehele financiële stabiliteit).
- Informatieasymmetrie: de ene partij heeft méér of betere informatie dan de andere
partij. Voor het goed functioneren van markten is het van belang dat de
marktdeelnemers over voldoende gelijkwaardige informatie beschikken (vb: spaarders
bij banken die niet in staat zijn de financiële gegoedheid van de bank te beoordelen).
Het financieel toezichtrecht bevat maatregelen en regels met de volgende globale inhoud:
- Macroprudentieel toezicht: richt zich op de stabiliteit van het financiële stelsel: gericht
op het opsporen van kwetsbaarheden.
- Microprudentieel toezicht: bevat regels die beogen te bereiken dat banken financieel
gezond (solide) zijn én blijven. Er bestaan solvabiliteits- (onvoorziene verliezen
moeten kunnen worden opgevangen) en liquiditeitseisen (voldoen aan de opvraging
van gelden).
- Gedragstoezicht: bevat regels die gaan over informatieverschaffing en zorgvuldige
dienstverlening.
- Rechtsbeginsel van zorgvuldig gedrag: het gaat erom dat rekening wordt gehouden
met de gerechtvaardigde belangen van anderen (ruime opvatting). Het in acht te
nemen belang van de klant is het ijkpunt voor de zorgplicht van de bank.
- Rechtsbeginsel van prudent gedrag: geeft blijk van inzicht en gezond verstand. Ook
heeft het de betekenis van behoedzaamheid en is van belang als grondnorm van
microprudentieeltoezichtrecht.
Inherente risico’s van bankieren
Banken hebben een speciale activiteitencombinatie: enerzijds het aantrekken van gelden en
anderzijds het voor eigen rekening verstrekken van krediet. Hierin ligt een proces besloten dat
wordt aangeduid als ‘looptijdtransformatie’ (maturity transformation), met een belangrijke
, maatschappelijke functie, maar wat de financiële positie zeer kwetsbaar maakt. De samenhang
van eerdergenoemde kernactiviteiten veroorzaakt door looptijdverschillen van de passiva en
activa (geld wordt kort ingeleend, lang uitgeleend) het liquiditeitsrisico. Indien een bank
uitgeleende gelden niet op korte termijn kan omzetten in liquide middelen, zal zij al snel in
liquiditeitsproblemen komen als veel crediteuren geld opvragen. Doordat banken highly
leveraged (gefinancierd met veel vv) zijn, kunnen ze bovendien snel insolvent raken =
insolventierisico. Het relatief kleine ev kan beperkte verliezen opvangen. Deze risico’s zijn
nauw met elkaar verboden waarbij de informatieasymmetrie ook een rol speelt.
Systeemrisico’s: Acute liquiditeitsproblemen kunnen tegenwoordig vooral ontstaan doordat
banken hun funding in grote mate op de interbancaire markten en de kapitaalmarkten
betrekken. Banken kunnen zeer snel in grote liquiditeitsnood geraken als hun collega-banken
hen niet meer van funding willen voorzien. Een soortgelijk effect ontstaat als beleggers in
door banken uitgegeven schuldpapier, na aflossing, niet bereid blijken op nieuwe emissies in
te schrijven (moderne Bank Runs).
Beginselen van financieel toezicht
Lessen – en intussen genomen maatregelen – op het terrein van het financieel toezicht:
- Het draait om financiële stabiliteit: De belangrijkste les van de kredietcrisis is dat het
financieel toezicht in onvoldoende mate de financiële stabiliteit heeft weten te
bewaken. Prudentieel toezicht heeft om die reden een omvangrijke facelift ondergaan.
Macroprudentieel toezicht is veel belangrijker geworden.
- Het draait om ‘echte’ mensen: De kredietcrisis heeft eens te meer duidelijk gemaakt
dat mensen op een systematische wijze beperkt rationeel handelen. Beperkt rationeel
gedrag en daaraan verbonden consequenties kunnen als een specifieke vorm van
marktfalen worden gezien. Een en ander zal het denken over gedragstoezicht de
komende tijd naar mijn verwachting goeddeels beheersen.
- Het draait om het publiek belang: De focus op financiële stabiliteit brengt in beeld dat
het door de kredietcrisis zo ernstig geschade publieke belang heden ten dage centraal
staat in het financieel toezicht. De klant moet centraal staan. Het moet gaan om
duurzaamheid en langetermijnwaardecreatie. Short termism kan niet de boventoon
voeren.
Voor zorgvuldig gedrag en prudent handelen, zie HC week 3.
Afsluiting
(i) Doordat de rechtsbeginselen van zorgvuldig gedrag en prudent gedrag beide een breed
normatief perspectief hebben, liggen ze dicht tegen elkaar aan en kunnen zij elkaar ook
overlappen. Prudent gedrag vereist zorgvuldig gedrag. Structureel onzorgvuldige
klantbehandeling kan immers de soliditeit van de bank aantasten. Vaak zal zorgvuldig gedrag
eveneens prudent gedrag vereisen.
(ii) Het is belangrijk dat de rechtsbeginselen expliciet in de Wft worden opgenomen, mede
omdat kan worden aangenomen dat de wettelijke open normen in beginsel publiekrechtelijk
handhaafbaar zijn.
(iii) Naar aanleiding van de kredietcrisis wordt aangenomen dat er in de financiële sector een
andere wind moet waaien. De rechtsbeginselen kunnen de nodige richting geven aan daarop
gericht toezicht op ‘gedrag en cultuur’.
Week 1 – Inleiding
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Wat is financieel recht?
Financieel recht: de publiekrechtelijke én privaatrechtelijke regulering van de financiële
sector en de daarin actieve spelers, zoals banken, verzekeraars, beleggingsondernemingen en
beleggingsinstellingen.
- Publiekrechtelijk deel: het financieel toezichtrecht. Dit is grotendeels afkomstig uit
Brussel, dus wordt ook wel het Europees financieel toezichtrecht genoemd. In
Nederland is dit toezichtrecht vooral te vinden in de Wft (en steeds vaker in
rechtstreeks werkende Europese verordeningen.
- Privaatrechtelijke deel: contractenrecht, ondernemingsrecht, goederenrecht,
onrechtmatige daad.
Het financieel toezichtrecht en het toezicht op de naleving daarvan strekken ertoe, dat de
financiële sector gezond blijft, dat de producten geschikt zijn voor hun gebruikers en dat
behoorlijke informatie wordt verstrekt. Uiteindelijke strekking: partijen hebben en houden
vertrouwen in de financiële sector.
1.4 Financieel toezicht: op wie & wat?
De AFM en DNB houden toezicht op verschillende soorten instellingen. Die instellingen
behoeven in de regel een vergunning van de toezichthouder, om zich in Nederland te vestigen
of activiteiten te ontplooien. Concreet gaat het om de volgende instellingen:
- Banken;
- Betaaldienstverleners;
- Verzekeraars;
- Beleggingsondernemingen;
- Beleggingsinstellingen;
- Financieledienstverleners;
- Pensioenfondsen.
1.5 Financieel toezicht: door wie?
De AFM en DNB houden toezicht op de financiële sector. Het DNB houdt prudentieel
toezicht (ex art. 1:24 Wft) en de AFM houdt toezicht op de gedragsregels (art. 1:25 Wft):
- Gedragstoezicht: mede in het belang van de stabiliteit van het financiële stelsel,
gericht op ordelijke en transparante financiële marktprocessen, zuivere verhoudingen
tussen marktpartijen en zorgvuldige behandeling van cliënten.
- Prudentieel toezicht: gericht op de soliditeit van financiële ondernemingen en de
stabiliteit van het financiële stelsel. Ziet dus op de toezichtregels die betrekking
hebben op de solvabiliteit en liquiditeit (Bedrijfseconomisch toezicht).
Dit systeem, met twee toezichthouder die langs functionele lijnen toezicht houden, wordt
ook wel het ‘Twin Peaks-model’ genoemd.
Verder bestaat er een drietal sectoraal georganiseerde Europese toezichthouders: 1) de
European Securities and Markets Authority (ESMA, effectenmarkt en effectenhandel), 2) de
European Banking Authority (EBA, banken) en 3) de European Insurance and Occupational
,Pensions Authority (EIOPA, pensioenfondsen en verzekeraars). Deze worden samen
aangeduid als de European Supervisory Authorities (ESAs).
De ESAs houden vooralsnog niet of nauwelijks rechtstreeks toezicht op spelers op de
financiële markten. De hoofdtaken van de ESAs zijn: 1) het bevorderen van de kwaliteit en
harmonisatie van toezichtregelgeving, -normen en -praktijken, 2) bijdragen aan een
consistente toepassing van EU-regelgeving, m.n. door het waarborgen van een consistente
toezichtpraktijk door nationale EU-toezichthouder en het voorkomen van toezichtarbitrage, en
3) bemiddelen en schikken bij meningsverschillen tussen EU-toezichthouders over de
toepassing van EU-regelgeving.
Ze hebben hun zwaartepunt liggen bij beleidsmatige zaken, zoals verbetering van de kwaliteit
en consistentie van nationaal toezicht, versterking van controle op grensoverschrijdende
groepen en opstellen van geharmoniseerd Single Rulebook.
1.5.5. De ECB & de Single Resolution Board
In reactie op de eurocrisis is de Europese Bankenunie (EBU) opgericht. De eerste pijler van
de EBU, de Single Supervisory Mechanism (SSM) bestaat sinds eind 2014 en voorziet erin
dat de ECB rechtstreeks prudentieel toezicht houdt op de belangrijkste banken binnen de
Eurozone, en dus ook op de belangrijkste banken in Nederland (‘significante’ banken
genoemd). De ‘niet-significante’ banken blijven onder het rechtstreekse toezicht van DNB. In
veel gevallen geeft de ECB toezichtinstructies aan DNB m.b.t. deze significante banken.
1.6 Financieel toezicht: waar geregeld?
Dit toezichtrecht is voor een groot deel te vinden in de Wft en de daarop gebaseerde lagere
regelgeving. De Wft is een cross-sectorale wet en sluit aan bij het Twin Peaks-model.
De Wft is de basis voor een heel aantal uitvoeringsbesluiten, belangrijke:
- BMfo: Besluit markttoegang financiële ondernemingen Wft (hierin is te vinden welke
informatie bij vergunningaanvragen moet worden ingediend).
- Besluit prudentiële regels Wft (uitwerking diverse regels uit Deel 3)
- BGfo: Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen (diverse voorschriften uit
Deel 4 uitgewerkt.
De wettelijke basis voor een dergelijke uitwerking is in de Wft te herkennen aan de
verwijzing ‘bij of krachtens algemene maatregel van bestuur’ nadere regels worden gesteld.
Er zijn twee belangrijke ministeriële regelingen die gebaseerd zijn op de Wft. Dat zijn: de
Vrijstellingsregeling Wft en de Uitvoeringsregeling Wft.
1.6.5. De Europese invloed op het financieel toezichtrecht
De invloed van de Europese wetgever op het toezichtrecht is zeer groot. Veel voorschriften uit
de Nederlandse financiële toezichtwetgeving vormen de implementatie van in oorsprong
Europese wetgeving. De Europese wetgever kiest steeds vaker voor een verordening i.p.v. een
richtlijn. Dit bevordert de harmonisatie: een verordening behoeft namelijk geen
implementatie, deze bepalingen werken rechtstreeks. Verder moet rekening worden gehouden
met richtsnoeren en aanbevelingen van Europese toezichthouders. Zodra deze richtsnoeren en
aanbevelingen zijn uitgevaardigd geldt voor de nationale autoriteiten de ‘comply or explain’-
procedure.
,‘Rechtsbeginselen van financieel toezicht’ – Broekhuizen
Inleiding, afbakening en opbouw
De auteur van de tekst betoogt dat financiële markten en dienstverlening steeds meer worden
gereguleerd door een groeiend aantal regels. De auteur pleit voor meer nadruk op
rechtsbeginselen, zoals zorgvuldig en prudent gedrag, als basisnormen voor gewenst gedrag in
financieel toezichtrecht.
Ratio en doelstellingen van financieel toezicht
De auteur identificeert drie hoofddoelstellingen van financieel toezicht: 1) het waarborgen van
de stabiliteit van het financiële stelsel, 2) het beschermen van klanten tegen faillissement van
financiële instellingen, en 3) het beschermen van klanten tegen ontoelaatbaar gedrag van
financiële instellingen. De auteur benadrukt dat de normen van het financieeltoezichtrecht
gericht zijn op het bereiken van eerdergenoemde doelen, waarbij externe effecten en
informatieasymmetrie belangrijke factoren zijn die de noodzaak van regulering en toezicht
rechtvaardigen.
- Negatieve externe effecten (vb: Bank Runs: insolventie van een bank leidt tot
vertrouwensverlies in andere, solvente en goed bestuurde banken, met als gevolg
publiekspaniek en massale opvraging van banktegoeden) leiden tot kosten voor derden
waarvoor zij niet worden gecompenseerd. Positieve externe effecten leiden tot
voordelen voor derden waarvoor zij niets betalen. Deze zullen, in de regel, niet door
de markt gecreëerd worden vanwege het free-rider probleem: doordat sommigen
willen meeliften op de inspanningen van anderen, getroost niemand zich de benodigde
inspanningen. Financieel toezicht moet deze inspanningen en zodoende de publieke
goederen tot stand brengen (vb: algehele financiële stabiliteit).
- Informatieasymmetrie: de ene partij heeft méér of betere informatie dan de andere
partij. Voor het goed functioneren van markten is het van belang dat de
marktdeelnemers over voldoende gelijkwaardige informatie beschikken (vb: spaarders
bij banken die niet in staat zijn de financiële gegoedheid van de bank te beoordelen).
Het financieel toezichtrecht bevat maatregelen en regels met de volgende globale inhoud:
- Macroprudentieel toezicht: richt zich op de stabiliteit van het financiële stelsel: gericht
op het opsporen van kwetsbaarheden.
- Microprudentieel toezicht: bevat regels die beogen te bereiken dat banken financieel
gezond (solide) zijn én blijven. Er bestaan solvabiliteits- (onvoorziene verliezen
moeten kunnen worden opgevangen) en liquiditeitseisen (voldoen aan de opvraging
van gelden).
- Gedragstoezicht: bevat regels die gaan over informatieverschaffing en zorgvuldige
dienstverlening.
- Rechtsbeginsel van zorgvuldig gedrag: het gaat erom dat rekening wordt gehouden
met de gerechtvaardigde belangen van anderen (ruime opvatting). Het in acht te
nemen belang van de klant is het ijkpunt voor de zorgplicht van de bank.
- Rechtsbeginsel van prudent gedrag: geeft blijk van inzicht en gezond verstand. Ook
heeft het de betekenis van behoedzaamheid en is van belang als grondnorm van
microprudentieeltoezichtrecht.
Inherente risico’s van bankieren
Banken hebben een speciale activiteitencombinatie: enerzijds het aantrekken van gelden en
anderzijds het voor eigen rekening verstrekken van krediet. Hierin ligt een proces besloten dat
wordt aangeduid als ‘looptijdtransformatie’ (maturity transformation), met een belangrijke
, maatschappelijke functie, maar wat de financiële positie zeer kwetsbaar maakt. De samenhang
van eerdergenoemde kernactiviteiten veroorzaakt door looptijdverschillen van de passiva en
activa (geld wordt kort ingeleend, lang uitgeleend) het liquiditeitsrisico. Indien een bank
uitgeleende gelden niet op korte termijn kan omzetten in liquide middelen, zal zij al snel in
liquiditeitsproblemen komen als veel crediteuren geld opvragen. Doordat banken highly
leveraged (gefinancierd met veel vv) zijn, kunnen ze bovendien snel insolvent raken =
insolventierisico. Het relatief kleine ev kan beperkte verliezen opvangen. Deze risico’s zijn
nauw met elkaar verboden waarbij de informatieasymmetrie ook een rol speelt.
Systeemrisico’s: Acute liquiditeitsproblemen kunnen tegenwoordig vooral ontstaan doordat
banken hun funding in grote mate op de interbancaire markten en de kapitaalmarkten
betrekken. Banken kunnen zeer snel in grote liquiditeitsnood geraken als hun collega-banken
hen niet meer van funding willen voorzien. Een soortgelijk effect ontstaat als beleggers in
door banken uitgegeven schuldpapier, na aflossing, niet bereid blijken op nieuwe emissies in
te schrijven (moderne Bank Runs).
Beginselen van financieel toezicht
Lessen – en intussen genomen maatregelen – op het terrein van het financieel toezicht:
- Het draait om financiële stabiliteit: De belangrijkste les van de kredietcrisis is dat het
financieel toezicht in onvoldoende mate de financiële stabiliteit heeft weten te
bewaken. Prudentieel toezicht heeft om die reden een omvangrijke facelift ondergaan.
Macroprudentieel toezicht is veel belangrijker geworden.
- Het draait om ‘echte’ mensen: De kredietcrisis heeft eens te meer duidelijk gemaakt
dat mensen op een systematische wijze beperkt rationeel handelen. Beperkt rationeel
gedrag en daaraan verbonden consequenties kunnen als een specifieke vorm van
marktfalen worden gezien. Een en ander zal het denken over gedragstoezicht de
komende tijd naar mijn verwachting goeddeels beheersen.
- Het draait om het publiek belang: De focus op financiële stabiliteit brengt in beeld dat
het door de kredietcrisis zo ernstig geschade publieke belang heden ten dage centraal
staat in het financieel toezicht. De klant moet centraal staan. Het moet gaan om
duurzaamheid en langetermijnwaardecreatie. Short termism kan niet de boventoon
voeren.
Voor zorgvuldig gedrag en prudent handelen, zie HC week 3.
Afsluiting
(i) Doordat de rechtsbeginselen van zorgvuldig gedrag en prudent gedrag beide een breed
normatief perspectief hebben, liggen ze dicht tegen elkaar aan en kunnen zij elkaar ook
overlappen. Prudent gedrag vereist zorgvuldig gedrag. Structureel onzorgvuldige
klantbehandeling kan immers de soliditeit van de bank aantasten. Vaak zal zorgvuldig gedrag
eveneens prudent gedrag vereisen.
(ii) Het is belangrijk dat de rechtsbeginselen expliciet in de Wft worden opgenomen, mede
omdat kan worden aangenomen dat de wettelijke open normen in beginsel publiekrechtelijk
handhaafbaar zijn.
(iii) Naar aanleiding van de kredietcrisis wordt aangenomen dat er in de financiële sector een
andere wind moet waaien. De rechtsbeginselen kunnen de nodige richting geven aan daarop
gericht toezicht op ‘gedrag en cultuur’.
