Week 1 - Inleiding
Ontstaan financieel recht:
- 1814 Bankwet Willem VI, wilde in hand hebben hoeveel geld er werd uitgeven.
Doet denken aan de discussie omtrent ECB en het uitgeven van digitale euro. Als ECB
zijnde heb je in de hand hoeveel geld er wordt uitgegeven.
- 1914 WW I Ontstaat paniek op de beurs: Beurswet 1914.
- Naoorlogse optimisme:
o Wet op levensverzekeringsbedrijf 1922
o Kannegieter-zaak: aandelen werden uitgeven, uitgever verdween plotseling (na
uitgave aandelen). Hier moesten regels voor komen, daarom:
o Art. 1416a-d BW: zien op misvatting van prospectus. Wat nou als degene van
wie ik aandelen koop, ineens verdwijnt? = Prospectusaansprakelijkheid.
Jaren ’50: tweede golf financieel recht:
- 1945 Einde WW II – wederopbouw:
o 1948 Bankwet – toezicht op banken. Toezicht op alle banken, niet alleen op
DNB (zoals bij 1814 Bankwet)
o 1952 Wet toezicht Credietwezen.
o 1953 Pensioen- en Spaarfondsenwet. Liet zien dat er vertrouwen was in de
toekomst, men wilde pensioensparen voor later.
o 1956 Wet toezicht Kredietwezen.
1985 – 1995 Implementeren EU richtlijnen:
- Huizenprijzen namen in jaren 70 sterk toe.
- Midden jaren 80 pennystocks dumping (Wolf of Wallstreet): ook hier kwamen regels
voor. Net zoals bij aandelen uitgeven en verdwijnen.
- 1985 Wet op de effectenhandel
o 1988 Stichting Toezicht Effectenverkeer
- Wet toezicht: beleggingsinstellingen 1990, kredietwezen 1992, effectenverkeer 1992,
verzekeringsbedrijf 1993, effectenverkeer 1995.
2000 – 2007: in NL Twin Peaks en Wft
- Nota hervorming toezicht financiële marktsector. DNB grootste toezichthouder
(solvabiliteit, liquiditeit). AFM ook grote speler (markttransacties). Alle sectorale
wetten van hierboven werden samengevoegd tot 1 wet (Wet op financiële toezicht). Er
waren regels waar de DNB toezicht op houdt en regels waar de AFM toezicht op
houdt. Niet meer gekaderd langs de markt, maar gekaderd bij de DNB en AFM.
o 2002 STE AFM
o 2004 fusie DNB en PVK
o Twin Peaks
- 2006 Wet financiële dienstverlening
- 2007 Wft
2000 – 2007: ontwikkelingen in EU
- MiFID
o Beleggingsadvies, vermogensbeheer, e.d.
- UCITS II en III
, o Beleggingsinstellingen.
- CRD I (2000) en Basel 2 (2004, naast solvabiliteits- en liquiditeitsvereisten, ook
andere vereisten)
o Banken.
2007 – 2013: Crisis – oorzaken?
- Deregulering? Nee. Veel regels afgeschaft, dus nu als reactie veel regels invoeren.
Deregulering was eigenlijk niet de oorzaak van de cisis, er kwamen juist meer regels
(UCITS en Basel), maar er werden wel meer risico’s in deze regels verwikkeld.
- Liberalisering? Ja. Nieuwe categorieën werden geïntroduceerd, dus meer regels, maar
deze regels waren eigenlijk onveiliger. Er werd meer vrijheid geïntroduceerd, maar
daar kwamen veel risico’s bij kijken.
- Liberalisering hand in hand met ‘over’regulering! Te veel regels met veel vrijheden.
Er ontstond onduidelijkheid over hoe de regels werkte en hoe deze zich onderling
verhouden.
2007 – 2013: Crisis – Oplossing?
- Ligt wellicht niet in meer gedetailleerde regels, maar juist in minder regels, die
eenvoudiger en op bepaalde punten stringenter zijn.
2017 naar een nieuwe Wft?
- Wft sinds 2007 > 75 keer gewijzigd
- Wft circa 30 keer gewijzigd ex EU-regelgeving
- EU-regelgeving sectoraal
- Wft ‘functioneel’
- Past niet op elkaar…
Toezichthouders Nederland: Twin Peaks
DNB – prudentieel toezicht (1:24 Wft)
- Soliditeit instellingen
- Stabiliteit stelsel
- Banken, verzekeringen
AFM – gedragstoezicht (1:25 Wft)
- Ordelijke en transparante marktprocessen
- Zuivere verhoudingen
- Zorgvuldige behandeling cliënten
Toezichthouders Europa
Zie schema. Klopt niet helemaal: het is niet zo zwart-wit. Vertaald naar de Nederlandse
situatie is dit niet zo helder. DNB doet het prudentieel toezicht en AFM let op gedrag. Er
zitten dus ook lijntjes tussen de ESMA en de DNB (NBS en NIS) en lijntjes tussen de EBA en
de AFM (NSS).
Wijze van regelgeving
- Lamfalussy-procedure (2001):
o EU-richtlijn van EP en Raad
o Uitwerkingsrichtlijn of (steeds meer) verordening EC
, o Technische standaarden en richtsnoeren EC en ESAs voor nationale
implementatie
o Controle op naleving door EC (veelal via ESAs).
Wijze van regelgeving in Europa
- Zie schema
- Is nationale implementatie van het kader zinvol, als uitwerking bij verordening?
- Verklaring:
o Markttoegang moet bij richtlijn
o Overig financieel toezicht mag
ook bij verordening
o art. 53 versus 114 Verdrag Werking EU
Financieel recht – hoe vind je de weg?
- 90% heeft Europese grondslag.
- Steeds meer deels of geheel bij verordening
- Veel uitgewerkt in soft law, zoals Technical Standards van EC en Guidelines van
ESA’s
- Wft weinig toegankelijk
- Weten welke onderwerpen gereguleerd zijn
- Vanuit EU-niveau naar NL-regelgeving
Trends toezichtrecht Europa
- Van versnipperde regels naar single rulebooks
- Verder harmoniseren, door:
o Meer verordeningen
o Meer centraal toezicht
o bijvoorbeeld:
banking union
capital markets union.
Credit Rating Agencies: direct toezicht ESMA
Europees paspoort
Europese Commissie ontwerpt een aantal richtlijnen om te komen tot harmonisatie. Zo
wordt het mogelijk om als financiële speler de grens over te gaan, zonder in de andere
lidstaten telkens een aparte vergunning aan te vragen (Europees paspoort).
- Harmoniseren financiële markten
- Markttoegang:
o Diensten cross border
o Bijkantoor (niet hetzelfde als dochteronderneming, dat zit anders)
- Gelijk speelveld door goed geïntegreerde markten
- Home state control
- Notificatieprocedure
- Goldplating: nationale regelgevers willen weleens extra regels stellen bovenop wat er
is toegestaan vanuit Europese regels.
Europa en financiële markten. Zie plaatje
- EU
- Eurogebied
Ontstaan financieel recht:
- 1814 Bankwet Willem VI, wilde in hand hebben hoeveel geld er werd uitgeven.
Doet denken aan de discussie omtrent ECB en het uitgeven van digitale euro. Als ECB
zijnde heb je in de hand hoeveel geld er wordt uitgegeven.
- 1914 WW I Ontstaat paniek op de beurs: Beurswet 1914.
- Naoorlogse optimisme:
o Wet op levensverzekeringsbedrijf 1922
o Kannegieter-zaak: aandelen werden uitgeven, uitgever verdween plotseling (na
uitgave aandelen). Hier moesten regels voor komen, daarom:
o Art. 1416a-d BW: zien op misvatting van prospectus. Wat nou als degene van
wie ik aandelen koop, ineens verdwijnt? = Prospectusaansprakelijkheid.
Jaren ’50: tweede golf financieel recht:
- 1945 Einde WW II – wederopbouw:
o 1948 Bankwet – toezicht op banken. Toezicht op alle banken, niet alleen op
DNB (zoals bij 1814 Bankwet)
o 1952 Wet toezicht Credietwezen.
o 1953 Pensioen- en Spaarfondsenwet. Liet zien dat er vertrouwen was in de
toekomst, men wilde pensioensparen voor later.
o 1956 Wet toezicht Kredietwezen.
1985 – 1995 Implementeren EU richtlijnen:
- Huizenprijzen namen in jaren 70 sterk toe.
- Midden jaren 80 pennystocks dumping (Wolf of Wallstreet): ook hier kwamen regels
voor. Net zoals bij aandelen uitgeven en verdwijnen.
- 1985 Wet op de effectenhandel
o 1988 Stichting Toezicht Effectenverkeer
- Wet toezicht: beleggingsinstellingen 1990, kredietwezen 1992, effectenverkeer 1992,
verzekeringsbedrijf 1993, effectenverkeer 1995.
2000 – 2007: in NL Twin Peaks en Wft
- Nota hervorming toezicht financiële marktsector. DNB grootste toezichthouder
(solvabiliteit, liquiditeit). AFM ook grote speler (markttransacties). Alle sectorale
wetten van hierboven werden samengevoegd tot 1 wet (Wet op financiële toezicht). Er
waren regels waar de DNB toezicht op houdt en regels waar de AFM toezicht op
houdt. Niet meer gekaderd langs de markt, maar gekaderd bij de DNB en AFM.
o 2002 STE AFM
o 2004 fusie DNB en PVK
o Twin Peaks
- 2006 Wet financiële dienstverlening
- 2007 Wft
2000 – 2007: ontwikkelingen in EU
- MiFID
o Beleggingsadvies, vermogensbeheer, e.d.
- UCITS II en III
, o Beleggingsinstellingen.
- CRD I (2000) en Basel 2 (2004, naast solvabiliteits- en liquiditeitsvereisten, ook
andere vereisten)
o Banken.
2007 – 2013: Crisis – oorzaken?
- Deregulering? Nee. Veel regels afgeschaft, dus nu als reactie veel regels invoeren.
Deregulering was eigenlijk niet de oorzaak van de cisis, er kwamen juist meer regels
(UCITS en Basel), maar er werden wel meer risico’s in deze regels verwikkeld.
- Liberalisering? Ja. Nieuwe categorieën werden geïntroduceerd, dus meer regels, maar
deze regels waren eigenlijk onveiliger. Er werd meer vrijheid geïntroduceerd, maar
daar kwamen veel risico’s bij kijken.
- Liberalisering hand in hand met ‘over’regulering! Te veel regels met veel vrijheden.
Er ontstond onduidelijkheid over hoe de regels werkte en hoe deze zich onderling
verhouden.
2007 – 2013: Crisis – Oplossing?
- Ligt wellicht niet in meer gedetailleerde regels, maar juist in minder regels, die
eenvoudiger en op bepaalde punten stringenter zijn.
2017 naar een nieuwe Wft?
- Wft sinds 2007 > 75 keer gewijzigd
- Wft circa 30 keer gewijzigd ex EU-regelgeving
- EU-regelgeving sectoraal
- Wft ‘functioneel’
- Past niet op elkaar…
Toezichthouders Nederland: Twin Peaks
DNB – prudentieel toezicht (1:24 Wft)
- Soliditeit instellingen
- Stabiliteit stelsel
- Banken, verzekeringen
AFM – gedragstoezicht (1:25 Wft)
- Ordelijke en transparante marktprocessen
- Zuivere verhoudingen
- Zorgvuldige behandeling cliënten
Toezichthouders Europa
Zie schema. Klopt niet helemaal: het is niet zo zwart-wit. Vertaald naar de Nederlandse
situatie is dit niet zo helder. DNB doet het prudentieel toezicht en AFM let op gedrag. Er
zitten dus ook lijntjes tussen de ESMA en de DNB (NBS en NIS) en lijntjes tussen de EBA en
de AFM (NSS).
Wijze van regelgeving
- Lamfalussy-procedure (2001):
o EU-richtlijn van EP en Raad
o Uitwerkingsrichtlijn of (steeds meer) verordening EC
, o Technische standaarden en richtsnoeren EC en ESAs voor nationale
implementatie
o Controle op naleving door EC (veelal via ESAs).
Wijze van regelgeving in Europa
- Zie schema
- Is nationale implementatie van het kader zinvol, als uitwerking bij verordening?
- Verklaring:
o Markttoegang moet bij richtlijn
o Overig financieel toezicht mag
ook bij verordening
o art. 53 versus 114 Verdrag Werking EU
Financieel recht – hoe vind je de weg?
- 90% heeft Europese grondslag.
- Steeds meer deels of geheel bij verordening
- Veel uitgewerkt in soft law, zoals Technical Standards van EC en Guidelines van
ESA’s
- Wft weinig toegankelijk
- Weten welke onderwerpen gereguleerd zijn
- Vanuit EU-niveau naar NL-regelgeving
Trends toezichtrecht Europa
- Van versnipperde regels naar single rulebooks
- Verder harmoniseren, door:
o Meer verordeningen
o Meer centraal toezicht
o bijvoorbeeld:
banking union
capital markets union.
Credit Rating Agencies: direct toezicht ESMA
Europees paspoort
Europese Commissie ontwerpt een aantal richtlijnen om te komen tot harmonisatie. Zo
wordt het mogelijk om als financiële speler de grens over te gaan, zonder in de andere
lidstaten telkens een aparte vergunning aan te vragen (Europees paspoort).
- Harmoniseren financiële markten
- Markttoegang:
o Diensten cross border
o Bijkantoor (niet hetzelfde als dochteronderneming, dat zit anders)
- Gelijk speelveld door goed geïntegreerde markten
- Home state control
- Notificatieprocedure
- Goldplating: nationale regelgevers willen weleens extra regels stellen bovenop wat er
is toegestaan vanuit Europese regels.
Europa en financiële markten. Zie plaatje
- EU
- Eurogebied
