1
GEDRAGS- EN OPVOEDINGSPROBLEMEN
INHOUD
Gedrags- en Opvoedingsproblemen ......................................................................................................1
Week 1 – Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing: transitie en
transformatie ..................................................................................................................................2
College 1 – Dinsdag 4 februari 2025 .............................................................................................2
Video - ‘Jeugdzorg 3.0 – Inspiratie om met de Transitie Jeugdzorg echt te innoveren’ ...................9
Rapport - jongeren over aandacht in de jeugdzorg ..................................................................... 11
Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 (Ministerie van Volksgezondheid) ................................... 13
Week 2 – Systeemtheorie: Inleiding .............................................................................................. 16
College 2 – Dinsdag 11 februari 2025.......................................................................................... 16
Basisboek Systeemgericht Werken (Marius Nabuurs) – H1: Het werkterrein van de
systeemgerichte social worker.................................................................................................. 21
Week 3 – Systeemtheorieën .......................................................................................................... 30
College 3 – Dinsdag 18 februari 2025.......................................................................................... 30
Basisboek Systeemgericht Werken (Marius Nabuurs) – H2: Systeemtheorieën ......................... 37
Week 4 – Communicatie en gezin .................................................................................................. 54
College 4 – Dinsdag 25 februari 2025.......................................................................................... 54
Basisboek Systeemgericht Werken (Marius Nabuurs) – H3: Het gezin als subsysteem .............. 59
Basisboek Systeemgericht werken (Marius Nabuurs) - H4: Communicatie, interactie en
gesprekstechnieken .................................................................................................................. 68
Week 5 – Residentiele Jeugdzorg ................................................................................................... 82
College 5 – Dinsdag 03 maart 2025 ............................................................................................. 82
Samenvatting Van Boefje tot Crimineel – Dossieronderzoek naar Minderjarige Veelplegers in
Friesland ................................................................................................................................... 82
Week 6 – De kracht van kwetsbaarheid ......................................................................................... 85
College 6 – Dinsdag 11 Maart 2025 ............................................................................................. 85
College 7 – Dinsdag 11 maart 2025 ............................................................................................. 92
Week 7 - Pleegzorg ........................................................................................................................ 95
College 8 – Dinsdag 18 maart 2025 ............................................................................................. 95
, 2
WEEK 1 – JEUGDZORG NAAR GEMEENTE: AGENDA VOOR INHOUDELIJKE VERNIEUWING:
TRANSITIE EN TRANSFORMATIE
COLLEGE 1 – DINSDAG 4 FEBRUARI 2025
Voor 1 januari 2015
1 JANUARI 2013: DANIËLLA (20) VERMOORD DOOR STIEFVADER.
• Daniëlla, dochter in gezin waar problemen zijn op alle leefgebieden, waaronder; wonen, werk,
inkomen, veiligheid en onderwijs.
• Stiefvader in gevangenis vanwege seksueel misbruik van kinderen in vorige relatie.
• 23 jaar lang, 23 professionele organisaties betrokken, vaak tegelijkertijd actief op verschillende
leefgebieden.
• Daniëlla overlijdt aan haar verwondingen na ernstige mishandeling door haar stiefvader.
• Samenwerkende Toezicht Jeugd concludeert:
o Zorg en ondersteuning was onvoldoende passend bij complexe situatie.
o Onvoldoende oog voor chroniciteit.
o Bij geen van de betrokken organisaties was er een totaalplaatje.
o Er was geen gezamenlijk plan.
o Niemand nam de regie.
o Er was geen specifieke aandacht voor de LVB van alle leden van het gezin.
o Er is geen professional geweest met de opdracht zich te focussen op het belang en de
veiligheid van de kinderen.
FALENDE HULPVERLENING AAN GEZIN VERMOORDDE DANIËLLA (20)
1. Gezondheidszorg
a. JGZ, kinderartsen, martini ziekenhuizen/AZG, huisartsen, OGGZ, de zijlen, J-GGZ/Accare,
GGZ moeder, AFPN.
2. Onderwijs
a. De kleine beer, De wingerd (school), Margaretha, Hardenbergschool, Van Lieflandschool
3. Gezin
a. SPD (MEE), GGD, De Trans, Basiszorg in de buurt
4. Veiligheid
a. BVA/AMK, reclassering, exodus, politie, Raad van Kinderbescherming
5. Wonen & 6. Werk en inkomen
a. Woningbouwcorporaties, kredietbank
ONTWIKKELING 1
• We leven ongezonder, langer en zieker
• Ongezonder eten, sinds 1950 (CBS):
o 3,5x meer kaas
o 2,5x meer vlees
o Iets minder groenten
, 3
ONTWIKKELING 2
• De zorg is en blijft een groeisector
• Jeugdzorg: nu bijna 10% gegroeid
• We kunnen steeds meer, willen steeds meer, vragen steeds meer, bieden steeds meer
ONTWIKKELING 3
• Kennis: wat maakt gezondheid?
• Je kijkt meteen naar de zorg, maar dit is niet de oplossing voor alle gezondheidsvraagstukken
PERCENTAGE KINDEREN IN ACHTERSTANDSWIJKEN PER PROVINCIE EN PER GEMEENTE
GEMIDDELDE ZORGKOSTEN JEUGDIGE NL: 960 EURO
, 4
HUIDIGE FINANCIERINGSSTROMEN
1. Provinciaal gefinancieerd
2. Zvw gefinancieerd
3. AWBZ gefinancieerd
UITGAVEN AAN DE ZORG IN NL
• De zorg kost +/- 92 miljard per jaar.
• Nederlandse zorg is de op-één-na-duurste ter wereld (15,4% van ons bbp).
• Kosten stijgen nergens zo hard als in Nederland.
• Grootste kostenstijging tussen 2005 en 2010 vond bij jongeren plaats (jeugdzorg en
gehandicaptenzorg).
• Veel 24-uurs zorg. Deze is ruimer en toegankelijker dan in andere landen.
• Ondanks alle berichten over bezuinigingen en kaalslag is de zorg nog altijd de enige publieke
sector die mocht groeien,
• Kostenstijging is niet houdbar.
• Bij alle jeugdzorgvoorzieningen stijft het gebruik met 8 procent per jaar.
• Doordat de ambulante zorg goedkoper is, blijft de stijging in de kosten beperkt tot 6% per jaar.
TRANSFORMATIE GESTOELD OP
• Tot stilstand brengen stijgende zorgkosten.
• Visie dat zorg zo dicht mogelijk bij burgers georganiseerd moet worden.
• De pijlers onder deze visie:
o Eigen kracht
o Eigen verantwoordelijkheid en die voor je naaste.
o Participeren in de maatschappij.
• Gebiedsgericht denken (niet denken in doelgroepen, maar hoe verzorgen we bewoners in een
gebied).
WAAROM DE STELSELWIJZIGING?
1. Weinig aandacht kwaliteit gewone opgroeien opvoeden
2. Eerste lijn (‘ de pedagogische huisarts’) ontbreekt.
3. Enorme toename gespecialiseerde zorg:
a. Jeugd en opvoedhulp gemiddeld +/- 7,4% per jaar.
b. Jeugd GGZ +/- 17,5% per jaar.
4. Versnippering in deelsectoren, gevolg:
a. Complexe hulp aan gezinnen en ‘waterbedeffect’
i. Waterbedeffect: als je op één kant drukt, stijgt het water ergens anders op; het oplossen
van een probleem op één plek, kan leiden tot nieuwe problemen ergens anders.
5. Weinig zicht op effectiviteit (en waar zicht is: kan beter)
GEDRAGS- EN OPVOEDINGSPROBLEMEN
INHOUD
Gedrags- en Opvoedingsproblemen ......................................................................................................1
Week 1 – Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing: transitie en
transformatie ..................................................................................................................................2
College 1 – Dinsdag 4 februari 2025 .............................................................................................2
Video - ‘Jeugdzorg 3.0 – Inspiratie om met de Transitie Jeugdzorg echt te innoveren’ ...................9
Rapport - jongeren over aandacht in de jeugdzorg ..................................................................... 11
Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 (Ministerie van Volksgezondheid) ................................... 13
Week 2 – Systeemtheorie: Inleiding .............................................................................................. 16
College 2 – Dinsdag 11 februari 2025.......................................................................................... 16
Basisboek Systeemgericht Werken (Marius Nabuurs) – H1: Het werkterrein van de
systeemgerichte social worker.................................................................................................. 21
Week 3 – Systeemtheorieën .......................................................................................................... 30
College 3 – Dinsdag 18 februari 2025.......................................................................................... 30
Basisboek Systeemgericht Werken (Marius Nabuurs) – H2: Systeemtheorieën ......................... 37
Week 4 – Communicatie en gezin .................................................................................................. 54
College 4 – Dinsdag 25 februari 2025.......................................................................................... 54
Basisboek Systeemgericht Werken (Marius Nabuurs) – H3: Het gezin als subsysteem .............. 59
Basisboek Systeemgericht werken (Marius Nabuurs) - H4: Communicatie, interactie en
gesprekstechnieken .................................................................................................................. 68
Week 5 – Residentiele Jeugdzorg ................................................................................................... 82
College 5 – Dinsdag 03 maart 2025 ............................................................................................. 82
Samenvatting Van Boefje tot Crimineel – Dossieronderzoek naar Minderjarige Veelplegers in
Friesland ................................................................................................................................... 82
Week 6 – De kracht van kwetsbaarheid ......................................................................................... 85
College 6 – Dinsdag 11 Maart 2025 ............................................................................................. 85
College 7 – Dinsdag 11 maart 2025 ............................................................................................. 92
Week 7 - Pleegzorg ........................................................................................................................ 95
College 8 – Dinsdag 18 maart 2025 ............................................................................................. 95
, 2
WEEK 1 – JEUGDZORG NAAR GEMEENTE: AGENDA VOOR INHOUDELIJKE VERNIEUWING:
TRANSITIE EN TRANSFORMATIE
COLLEGE 1 – DINSDAG 4 FEBRUARI 2025
Voor 1 januari 2015
1 JANUARI 2013: DANIËLLA (20) VERMOORD DOOR STIEFVADER.
• Daniëlla, dochter in gezin waar problemen zijn op alle leefgebieden, waaronder; wonen, werk,
inkomen, veiligheid en onderwijs.
• Stiefvader in gevangenis vanwege seksueel misbruik van kinderen in vorige relatie.
• 23 jaar lang, 23 professionele organisaties betrokken, vaak tegelijkertijd actief op verschillende
leefgebieden.
• Daniëlla overlijdt aan haar verwondingen na ernstige mishandeling door haar stiefvader.
• Samenwerkende Toezicht Jeugd concludeert:
o Zorg en ondersteuning was onvoldoende passend bij complexe situatie.
o Onvoldoende oog voor chroniciteit.
o Bij geen van de betrokken organisaties was er een totaalplaatje.
o Er was geen gezamenlijk plan.
o Niemand nam de regie.
o Er was geen specifieke aandacht voor de LVB van alle leden van het gezin.
o Er is geen professional geweest met de opdracht zich te focussen op het belang en de
veiligheid van de kinderen.
FALENDE HULPVERLENING AAN GEZIN VERMOORDDE DANIËLLA (20)
1. Gezondheidszorg
a. JGZ, kinderartsen, martini ziekenhuizen/AZG, huisartsen, OGGZ, de zijlen, J-GGZ/Accare,
GGZ moeder, AFPN.
2. Onderwijs
a. De kleine beer, De wingerd (school), Margaretha, Hardenbergschool, Van Lieflandschool
3. Gezin
a. SPD (MEE), GGD, De Trans, Basiszorg in de buurt
4. Veiligheid
a. BVA/AMK, reclassering, exodus, politie, Raad van Kinderbescherming
5. Wonen & 6. Werk en inkomen
a. Woningbouwcorporaties, kredietbank
ONTWIKKELING 1
• We leven ongezonder, langer en zieker
• Ongezonder eten, sinds 1950 (CBS):
o 3,5x meer kaas
o 2,5x meer vlees
o Iets minder groenten
, 3
ONTWIKKELING 2
• De zorg is en blijft een groeisector
• Jeugdzorg: nu bijna 10% gegroeid
• We kunnen steeds meer, willen steeds meer, vragen steeds meer, bieden steeds meer
ONTWIKKELING 3
• Kennis: wat maakt gezondheid?
• Je kijkt meteen naar de zorg, maar dit is niet de oplossing voor alle gezondheidsvraagstukken
PERCENTAGE KINDEREN IN ACHTERSTANDSWIJKEN PER PROVINCIE EN PER GEMEENTE
GEMIDDELDE ZORGKOSTEN JEUGDIGE NL: 960 EURO
, 4
HUIDIGE FINANCIERINGSSTROMEN
1. Provinciaal gefinancieerd
2. Zvw gefinancieerd
3. AWBZ gefinancieerd
UITGAVEN AAN DE ZORG IN NL
• De zorg kost +/- 92 miljard per jaar.
• Nederlandse zorg is de op-één-na-duurste ter wereld (15,4% van ons bbp).
• Kosten stijgen nergens zo hard als in Nederland.
• Grootste kostenstijging tussen 2005 en 2010 vond bij jongeren plaats (jeugdzorg en
gehandicaptenzorg).
• Veel 24-uurs zorg. Deze is ruimer en toegankelijker dan in andere landen.
• Ondanks alle berichten over bezuinigingen en kaalslag is de zorg nog altijd de enige publieke
sector die mocht groeien,
• Kostenstijging is niet houdbar.
• Bij alle jeugdzorgvoorzieningen stijft het gebruik met 8 procent per jaar.
• Doordat de ambulante zorg goedkoper is, blijft de stijging in de kosten beperkt tot 6% per jaar.
TRANSFORMATIE GESTOELD OP
• Tot stilstand brengen stijgende zorgkosten.
• Visie dat zorg zo dicht mogelijk bij burgers georganiseerd moet worden.
• De pijlers onder deze visie:
o Eigen kracht
o Eigen verantwoordelijkheid en die voor je naaste.
o Participeren in de maatschappij.
• Gebiedsgericht denken (niet denken in doelgroepen, maar hoe verzorgen we bewoners in een
gebied).
WAAROM DE STELSELWIJZIGING?
1. Weinig aandacht kwaliteit gewone opgroeien opvoeden
2. Eerste lijn (‘ de pedagogische huisarts’) ontbreekt.
3. Enorme toename gespecialiseerde zorg:
a. Jeugd en opvoedhulp gemiddeld +/- 7,4% per jaar.
b. Jeugd GGZ +/- 17,5% per jaar.
4. Versnippering in deelsectoren, gevolg:
a. Complexe hulp aan gezinnen en ‘waterbedeffect’
i. Waterbedeffect: als je op één kant drukt, stijgt het water ergens anders op; het oplossen
van een probleem op één plek, kan leiden tot nieuwe problemen ergens anders.
5. Weinig zicht op effectiviteit (en waar zicht is: kan beter)
