BESTUURSRECHT B2
LEESLIJST WEEK 1
HOORCOLLEGE 1
CRvB 21 maart 2002, Gst. 2002-7171/5 (Drankmajoor)
PROBLEEM 1
1A: E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 2.1-2.3, 2.5, 3.2 en 4.1
1B: E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 2.1 en 2.4 (m.u.v. §2.4.6)
Eventueel: A.T. Marseille e.a., Bestuursrecht Deel II, hoofdstuk 1.7.1. en 1.7.2.
1. ABRvS 6 juni 2007, 2007/105 (Koningin & Kabinet van de Koningin)
2. ABRvS 25 mei 2011, AB 2011/233 (VNG)
3. ABRVS 13 februari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:413 (Subsidie bibliotheek)
4. ABRvS 14 september 2005, AB 2007/157 (Afgeleid belang verhuurder)
5. CBB 2 december 2008, AB 2009/12 (Greenpeace)
6. ABRvS 11 januari 2012, AB 2012/131 (Haaksbergse kapvergunning)
7. ABRvS 23 augustus 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2271 (Mestbassin)
LEESLIJST WEEK 2
PROBLEEM 2
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 4.1-4.3.1, 4.5, hoofdstuk 5 (m.u.v. §5.5) en hoofdstuk
7.4 (m.u.v. §7.4.6)
ABRvS 1 juni 2016, JB 2016/150 (Woonschepen en bijboten).
HOORCOLLEGE 2
1. ABRvS 12 november 2014, AB 2015/55 (Zwarte Piet)
2. ABRVS 14 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:738 (Woningsluiting)
3. ABRvS 23 april 2014, JB 2014/121 (Occupy)
4. ABRvS 27 mei 2015, ECLI:NL:CBB:2015:175 (Bestuurlijk rechtsoordeel)
PROBLEEM 3
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 1.1.4, 1.2.4, hoofdstuk 6.4.1-6.4.2, hoofdstuk 7.3.1-
7.3.2, hoofdstuk 8 en hoofdstuk 9.1-9.5 en 9.7-9.8
1. ARRS 17 november 1977, AB 1978/97 (Mevrouw Cupido)
2. ABRVS 29 mei 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1694 (Vertrouwensbeginsel)
LEESLIJST WEEK 3
PROBLEEM 4
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 14 (§14.1-14.3, 14.5.1), hoofdstuk 15 (§15.1-15.5) en
hoofdstuk 16 (§16.1-16.5)
1. EHRM 21 februari 1984, NJ 1988/937 (Öztürk)
2. ABRvS 19 oktober 2011, AB 2011/352 (Wav-boete)
3. ABRvS 19 oktober 2011, Gst. 2012/25 (Ontmanteling hennepkwekerij)
4. ABRvS 17 juni 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1410 (Recreatieverblijf)
,HOORCOLLEGE 3
1. ABRvS 29 januari 2014, AB 2014/115 (Redelijke termijn bij niet-punitieve sancties)
2. ABRvS 29 maart 2017, AB 2017/189 (Intrekken Marktvergunning)
PROBLEEM 5
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 13.1-13.6
1. HR 26 januari 1990, AB 1990/408 (Windmill)
2. HR 8 juli 1991, NJ 1991/691 (Kunst- en antiekstudio)
LEESLIJST WEEK 4
PROBLEEM 6
T. Marseille e.a, Bestuursrecht Deel II, hoofdstuk 2.5.1-2.5.2, hoofdstuk 4.4.4, hoofdstuk 5.2.1-5.2.2,
hoofdstuk 5.3.4, hoofdstuk 5.3.3.4, hoofdstuk 3.5.1-3.5.3, hoofdstuk 5.3.3.8 en hoofdstuk 8
1. ABRvS 21 september 2011, AB 2011/299 (Rechtsmiddelenverwijzing)
HOORCOLLEGE 4
1. HR 7 mei 2004, AB 2004/247 (Goudsmit-Heerde)
2. ABRvS 22 november 2013, AB 2014/208 (Onderdelenfuik)
PROBLEEM 7
A.T. Marseille e.a., Bestuursrecht Deel II, hoofdstuk 2.1-2.3, 6.1-6.4 en 6.6 en 7.1
LEESLIJST WEEK 5
PROBLEEM 8
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 11 (op hoofdlijnen) en hoofdstuk 12.1
A.T. Marseille e.a., Bestuursrecht Deel II, hoofdstuk 6.8, hoofdstuk 9.1-9.3
1. HR 31 december 1915, NJ 1916/407 (Guldemond-Noordwijkerhout)
2. HR 11 november 1988, AB 1989/81 (Ekro-Staat)
3. HR 18 juni 1993, AB 1993/504 (St. Oedenrode)
HOORCOLLEGE 5
1. HR 18 januari 1991, AB 1991/241 (Leffers-Staat)
2. HvJ EG 13 januari 2004, AB 2004/58 (Kühne/Heitz)
,HOORCOLLEGE 1
GRONDSLAGEN EN FUNDAMENTELE BEGINSELEN VAN HET BESTUURSRECHT
Geheel van rechtsregels die betrekking heeft op de relatie tussen het openbaar gezag (het bestuur) en
de burgers.
Bestuursrecht ziet op:
De rechtsbetrekking tussen de
overheid en de burgers (of andere
overheden);
Waarbij de overheid burgers eenzijdig
kan binden door overheidshandelen;
Waarbij rechtsnormen gelden en;
Burgers tegen die handelingen kunnen
opkomen (bezwaar/beroep).
In het bestuursrecht kan ook worden gestraft d.m.v. bijv. een bestuurlijke boete. Er zitten dus aspecten
van het strafrecht in het bestuursrecht. Maar de kern van het bestuursrecht zit ‘m in het maken van
besluiten.
We gaan ervan uit dat de overheid goed handelt, waardoor zich een probleem voordoet: het is bijv. bij
procederen vaak lastiger voor de burger dan voor het bestuursorgaan.
Art. 4:20a e.v. Awb: als in een bijzondere wet staat dat als het bestuursorgaan niet tijdig beslist dat er
dan een positieve beschikking geacht wordt te zijn afgegeven, dan is er sprake van een fataal termijn
(die beslistermijn voor het bestuursorgaan). Dit is maar in heel weinig gevallen zo.
Hoe kun je het bestuursorgaan toch aan de slag krijgen? In gebreke stellen en dan dwangsom
verbeuren o.g.v. art. 4:17 Awb. Maar daarmee heb je nog steeds je besluit op je aanvraag niet.
Het kan uiteindelijk zomaar zijn dat het bestuursorgaan dan 16 of 18 weken heeft om te beslissen,
terwijl als de burger een termijn niet haalt, zij gelijk de negatieve gevoelgen daarvan merkt doordat er
niet meer inhoudelijk naar de aanvraag wordt gekeken.
Dit zie je ook in H6 als het over bezwaar of beroep gaat.
Wat is bestuur? Niet wetgeving en rechtspraak. Besturen is vooral zorgen dat je het algemeen
belang behartigd door wetten en regelgeving uit te voeren (en te interpreteren en uitleggen). Het
algemeen belang wordt gediend als het collectieve belang wordt gediend (is dus niet direct ook ieders
individuele belang). De wetgever bepaalt wat het algemeen belang is.
Wie is de overheid in het bestuursrecht? Overheid = (o.a.) het bestuur.
GRONDSLAGEN VAN HET BESTUURSRECHT
Democratie
- Volkssoevereiniteit – vrije en geheime verkiezingen.
- Machtenscheiding (checks and balances)
- Verantwoordelijkheid/verantwoordingsplicht
- Openbaarheid van bestuur en persvrijheid
, - Inspraak
Rechtsstaat
- Legaliteitsbeginsel/wetmatigheidsbeginsel
- Waarborgen van de grondrechten
- Scheiding/evenwicht van machten
- Onafhankelijke rechter – rechterlijke controle.
Legaliteitsbeginsel – 2 aspecten:
1. Bevoegdheden dienen uitdrukkelijk door de Grondwet of een andere wet te zijn toegekend.
- Niet alleen bij ‘Eingriffsverwaltung’; negatief handelen/ingrijpen
- Ook bij ‘Leistungsverwaltung’; positief handelen/ingrijpen
2. Bestuurshandelen dient in overeenstemming te zijn met geschreven en ongeschreven recht.
Andere uitgangspunten
- Specialiteitsbeginsel: art. 3:4 lid 1 Awb
- Rechtszekerheidsbeginsel: formeel en materiaal
- Gelijkheidsbeginsel (gecodificeerd in het EVRM en IVBPR)
- Stelselmatigheid: consistent en consequent beleid (burger moet weten waar hij/zij aan toe is;
kun je doen door het bijv. vast te leggen in beleidsregels).
- Individuele rechtsbedeling: zorgvuldigheid.
- Bestuursrecht en andere rechtsgebieden
- Internationalisering en europeanisering van het bestuursrecht.
- Speciale/bijzondere wet gaat voor Awb (is algemene wet bestuursrecht).
- Awb; algemene wet bestuursrecht
Onderscheid materieel en formeel deel
Gelaagde opbouw.
JAV: eerst ingaan op materiele recht (als je aan de kant van de burger zit). Waar is het materieel recht
geschonden (de inhoud)? Kijken naar algemene beginselen van behoorlijk bestuur; bijv. schending
rechtszekerheidsbeginsel. Daarna ga je bijv. pas kijken naar de formele beginselen en kun je ook
zeggen dat er bijv. sprake is van een schending van het zorgvuldigheidsbeginsel en/of
motiveringsbeginsel.
Schending van een formeel beginsel levert vaak geen vernietiging van het besluit op omdat
waarschijnlijk door de rechter zal worden gezegd dat het geen nadeel oplevert en de rechter dan zegt:
nou dat gaan we dat goed toepassen (zie art. 6:22 Awb; onrechtmatig besluit kan worden gepasseerd
door dit artikel; schending van een voorschrift). Schending van een materieel voorschrift betekent vaak
dat de persoon wel benadeeld wordt waardoor er sneller wat aan het besluit gedaan zal moeten
worden (inhoudelijk).
GELAAGDE OPBOUW VAN DE AWB
o Hoofdstuk 1: Inleidende bepalingen
o Hoofdstuk 2: Verkeer tussen burgers en b.o.
o Hoofdstuk 3: Algemene bepalingen over besluiten
o Hoofdstuk 4: Bijzondere bepalingen over besluiten
o Hoofdstuk 5: Handhaving
o Hoofdstuk 6: Alg. bepalingen over bezwaar en beroep
o Hoofdstuk 7: Bijzondere bepalingen over bezwaar en administratief beroep
o Hoofdstuk 8: Bijzondere bepalingen over de wijze van procederen bij de bestuursrechter
LEESLIJST WEEK 1
HOORCOLLEGE 1
CRvB 21 maart 2002, Gst. 2002-7171/5 (Drankmajoor)
PROBLEEM 1
1A: E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 2.1-2.3, 2.5, 3.2 en 4.1
1B: E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 2.1 en 2.4 (m.u.v. §2.4.6)
Eventueel: A.T. Marseille e.a., Bestuursrecht Deel II, hoofdstuk 1.7.1. en 1.7.2.
1. ABRvS 6 juni 2007, 2007/105 (Koningin & Kabinet van de Koningin)
2. ABRvS 25 mei 2011, AB 2011/233 (VNG)
3. ABRVS 13 februari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:413 (Subsidie bibliotheek)
4. ABRvS 14 september 2005, AB 2007/157 (Afgeleid belang verhuurder)
5. CBB 2 december 2008, AB 2009/12 (Greenpeace)
6. ABRvS 11 januari 2012, AB 2012/131 (Haaksbergse kapvergunning)
7. ABRvS 23 augustus 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2271 (Mestbassin)
LEESLIJST WEEK 2
PROBLEEM 2
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 4.1-4.3.1, 4.5, hoofdstuk 5 (m.u.v. §5.5) en hoofdstuk
7.4 (m.u.v. §7.4.6)
ABRvS 1 juni 2016, JB 2016/150 (Woonschepen en bijboten).
HOORCOLLEGE 2
1. ABRvS 12 november 2014, AB 2015/55 (Zwarte Piet)
2. ABRVS 14 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:738 (Woningsluiting)
3. ABRvS 23 april 2014, JB 2014/121 (Occupy)
4. ABRvS 27 mei 2015, ECLI:NL:CBB:2015:175 (Bestuurlijk rechtsoordeel)
PROBLEEM 3
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 1.1.4, 1.2.4, hoofdstuk 6.4.1-6.4.2, hoofdstuk 7.3.1-
7.3.2, hoofdstuk 8 en hoofdstuk 9.1-9.5 en 9.7-9.8
1. ARRS 17 november 1977, AB 1978/97 (Mevrouw Cupido)
2. ABRVS 29 mei 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1694 (Vertrouwensbeginsel)
LEESLIJST WEEK 3
PROBLEEM 4
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 14 (§14.1-14.3, 14.5.1), hoofdstuk 15 (§15.1-15.5) en
hoofdstuk 16 (§16.1-16.5)
1. EHRM 21 februari 1984, NJ 1988/937 (Öztürk)
2. ABRvS 19 oktober 2011, AB 2011/352 (Wav-boete)
3. ABRvS 19 oktober 2011, Gst. 2012/25 (Ontmanteling hennepkwekerij)
4. ABRvS 17 juni 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1410 (Recreatieverblijf)
,HOORCOLLEGE 3
1. ABRvS 29 januari 2014, AB 2014/115 (Redelijke termijn bij niet-punitieve sancties)
2. ABRvS 29 maart 2017, AB 2017/189 (Intrekken Marktvergunning)
PROBLEEM 5
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 13.1-13.6
1. HR 26 januari 1990, AB 1990/408 (Windmill)
2. HR 8 juli 1991, NJ 1991/691 (Kunst- en antiekstudio)
LEESLIJST WEEK 4
PROBLEEM 6
T. Marseille e.a, Bestuursrecht Deel II, hoofdstuk 2.5.1-2.5.2, hoofdstuk 4.4.4, hoofdstuk 5.2.1-5.2.2,
hoofdstuk 5.3.4, hoofdstuk 5.3.3.4, hoofdstuk 3.5.1-3.5.3, hoofdstuk 5.3.3.8 en hoofdstuk 8
1. ABRvS 21 september 2011, AB 2011/299 (Rechtsmiddelenverwijzing)
HOORCOLLEGE 4
1. HR 7 mei 2004, AB 2004/247 (Goudsmit-Heerde)
2. ABRvS 22 november 2013, AB 2014/208 (Onderdelenfuik)
PROBLEEM 7
A.T. Marseille e.a., Bestuursrecht Deel II, hoofdstuk 2.1-2.3, 6.1-6.4 en 6.6 en 7.1
LEESLIJST WEEK 5
PROBLEEM 8
H.E. Bröring e.a., Bestuursrecht Deel I, hoofdstuk 11 (op hoofdlijnen) en hoofdstuk 12.1
A.T. Marseille e.a., Bestuursrecht Deel II, hoofdstuk 6.8, hoofdstuk 9.1-9.3
1. HR 31 december 1915, NJ 1916/407 (Guldemond-Noordwijkerhout)
2. HR 11 november 1988, AB 1989/81 (Ekro-Staat)
3. HR 18 juni 1993, AB 1993/504 (St. Oedenrode)
HOORCOLLEGE 5
1. HR 18 januari 1991, AB 1991/241 (Leffers-Staat)
2. HvJ EG 13 januari 2004, AB 2004/58 (Kühne/Heitz)
,HOORCOLLEGE 1
GRONDSLAGEN EN FUNDAMENTELE BEGINSELEN VAN HET BESTUURSRECHT
Geheel van rechtsregels die betrekking heeft op de relatie tussen het openbaar gezag (het bestuur) en
de burgers.
Bestuursrecht ziet op:
De rechtsbetrekking tussen de
overheid en de burgers (of andere
overheden);
Waarbij de overheid burgers eenzijdig
kan binden door overheidshandelen;
Waarbij rechtsnormen gelden en;
Burgers tegen die handelingen kunnen
opkomen (bezwaar/beroep).
In het bestuursrecht kan ook worden gestraft d.m.v. bijv. een bestuurlijke boete. Er zitten dus aspecten
van het strafrecht in het bestuursrecht. Maar de kern van het bestuursrecht zit ‘m in het maken van
besluiten.
We gaan ervan uit dat de overheid goed handelt, waardoor zich een probleem voordoet: het is bijv. bij
procederen vaak lastiger voor de burger dan voor het bestuursorgaan.
Art. 4:20a e.v. Awb: als in een bijzondere wet staat dat als het bestuursorgaan niet tijdig beslist dat er
dan een positieve beschikking geacht wordt te zijn afgegeven, dan is er sprake van een fataal termijn
(die beslistermijn voor het bestuursorgaan). Dit is maar in heel weinig gevallen zo.
Hoe kun je het bestuursorgaan toch aan de slag krijgen? In gebreke stellen en dan dwangsom
verbeuren o.g.v. art. 4:17 Awb. Maar daarmee heb je nog steeds je besluit op je aanvraag niet.
Het kan uiteindelijk zomaar zijn dat het bestuursorgaan dan 16 of 18 weken heeft om te beslissen,
terwijl als de burger een termijn niet haalt, zij gelijk de negatieve gevoelgen daarvan merkt doordat er
niet meer inhoudelijk naar de aanvraag wordt gekeken.
Dit zie je ook in H6 als het over bezwaar of beroep gaat.
Wat is bestuur? Niet wetgeving en rechtspraak. Besturen is vooral zorgen dat je het algemeen
belang behartigd door wetten en regelgeving uit te voeren (en te interpreteren en uitleggen). Het
algemeen belang wordt gediend als het collectieve belang wordt gediend (is dus niet direct ook ieders
individuele belang). De wetgever bepaalt wat het algemeen belang is.
Wie is de overheid in het bestuursrecht? Overheid = (o.a.) het bestuur.
GRONDSLAGEN VAN HET BESTUURSRECHT
Democratie
- Volkssoevereiniteit – vrije en geheime verkiezingen.
- Machtenscheiding (checks and balances)
- Verantwoordelijkheid/verantwoordingsplicht
- Openbaarheid van bestuur en persvrijheid
, - Inspraak
Rechtsstaat
- Legaliteitsbeginsel/wetmatigheidsbeginsel
- Waarborgen van de grondrechten
- Scheiding/evenwicht van machten
- Onafhankelijke rechter – rechterlijke controle.
Legaliteitsbeginsel – 2 aspecten:
1. Bevoegdheden dienen uitdrukkelijk door de Grondwet of een andere wet te zijn toegekend.
- Niet alleen bij ‘Eingriffsverwaltung’; negatief handelen/ingrijpen
- Ook bij ‘Leistungsverwaltung’; positief handelen/ingrijpen
2. Bestuurshandelen dient in overeenstemming te zijn met geschreven en ongeschreven recht.
Andere uitgangspunten
- Specialiteitsbeginsel: art. 3:4 lid 1 Awb
- Rechtszekerheidsbeginsel: formeel en materiaal
- Gelijkheidsbeginsel (gecodificeerd in het EVRM en IVBPR)
- Stelselmatigheid: consistent en consequent beleid (burger moet weten waar hij/zij aan toe is;
kun je doen door het bijv. vast te leggen in beleidsregels).
- Individuele rechtsbedeling: zorgvuldigheid.
- Bestuursrecht en andere rechtsgebieden
- Internationalisering en europeanisering van het bestuursrecht.
- Speciale/bijzondere wet gaat voor Awb (is algemene wet bestuursrecht).
- Awb; algemene wet bestuursrecht
Onderscheid materieel en formeel deel
Gelaagde opbouw.
JAV: eerst ingaan op materiele recht (als je aan de kant van de burger zit). Waar is het materieel recht
geschonden (de inhoud)? Kijken naar algemene beginselen van behoorlijk bestuur; bijv. schending
rechtszekerheidsbeginsel. Daarna ga je bijv. pas kijken naar de formele beginselen en kun je ook
zeggen dat er bijv. sprake is van een schending van het zorgvuldigheidsbeginsel en/of
motiveringsbeginsel.
Schending van een formeel beginsel levert vaak geen vernietiging van het besluit op omdat
waarschijnlijk door de rechter zal worden gezegd dat het geen nadeel oplevert en de rechter dan zegt:
nou dat gaan we dat goed toepassen (zie art. 6:22 Awb; onrechtmatig besluit kan worden gepasseerd
door dit artikel; schending van een voorschrift). Schending van een materieel voorschrift betekent vaak
dat de persoon wel benadeeld wordt waardoor er sneller wat aan het besluit gedaan zal moeten
worden (inhoudelijk).
GELAAGDE OPBOUW VAN DE AWB
o Hoofdstuk 1: Inleidende bepalingen
o Hoofdstuk 2: Verkeer tussen burgers en b.o.
o Hoofdstuk 3: Algemene bepalingen over besluiten
o Hoofdstuk 4: Bijzondere bepalingen over besluiten
o Hoofdstuk 5: Handhaving
o Hoofdstuk 6: Alg. bepalingen over bezwaar en beroep
o Hoofdstuk 7: Bijzondere bepalingen over bezwaar en administratief beroep
o Hoofdstuk 8: Bijzondere bepalingen over de wijze van procederen bij de bestuursrechter
