Recht en veiligheid kennisclips
Inhoud
Week 1: criminologie....................................................................................2
Week 2: Opzet, schuld en causaliteit...........................................................6
Week 3: strafuitsluitingsgronden, poging, voorbereiding en deelneming. .10
Week 4: vervolging en dwangmiddelen.....................................................13
Week 5: Rechten van de verdachte en slachtofferrecht uitgelicht.............17
Week 6: Het onderzoek ter terechtzitting en de rechtelijke uitspraak.......17
Week 7: Bewijs, straffen vs. Maatregelen, en het voorkomen van recidive
...................................................................................................................20
,Week 1: criminologie
Leerdoel 1: de student kan aan de hand van verschillende criminologische
theorieën crimineel gedrag verklaren en een uitspraak doen over de
invloed van criminogene factoren op de recidivekans van een dader.
Definitie criminologie
Criminologie is de wetenschap van ‘misdaad en straf’. Misdaad of
criminaliteit staat voor gedrag dat in strijd is met bepaalde normen. Straf
is de consequentie voor het overtreden van rechtsregels.
Criminaliteit is gebonden aan tijd en plaats. Dezelfde gedragingen zijn op
verschillende plekken en in verschillende tijden dan wel niet strafbaar.
Criminaliteit komt mede tot stand als gevolg van juridische en politieke
besluitvormingsprocessen in een bepaalde cultuur in een bepaalde tijd.
Criminologie houdt zich bezig met verschillende vragen:
- De oorzaak, achtergronden en ontstaansgronden van misdaden,
strafbare feiten en delicten.
- De aard en omvang van crimineel gedrag.
- De effectiviteit en preventieve werking van maatregelen
- Het functioneren van strafrechtelijke instanties.
Criminologische theorieën
Criminologische theorieën vormen een ondersteuning bij het zoeken naar
oorzaken en trends in de aard en omvang van (jeugd)criminaliteit.
Twee hoofdlijnen van criminologische theorieën:
- Waarom overtreden mensen de wet? – oorzaakstheorieën
- Waarom gehoorzamen mensen de wet? –
controle/beheersingstheorieën
Oorzaakstheorieën
Binnen de oorzaakstheorieën zijn twee verschillende groepen:
- Theorieën op micro niveau
- Theorieën op macro niveau
Theorieën op micro niveau:
Oorzaakstheorieën op micro niveau vinden hun oorsprong bij Lombroso.
‘misdaad als product of expressie van het individu’
, Bij deze theorieën gaat men opzoek naar factoren die de kans vergroten
dat bepaalde personen zich tot delinquenten ontwikkelen. Er wordt dan
gekeken naar criminogene factoren:
- Het individu zelf (bijvoorbeeld biologische, psychologische en
psychiatrische factoren.
- De directe leefomgeving (gezin, vriendengroep, woonbuurt)
Theorieën op macro niveau:
Oorzaakstheorieën op macro niveau vinden hun oorspring bij Quetelet.
‘misdaad als product of expressie van de maatschappij.’
Men gaat er van uit dat criminaliteit is verankerd in de structuur van de
samenleving. Daarom is het streven om aan te geven onder welke
maatschappelijke condities het aantal delinquenten toe- of afneemt.
Hierna volgen verschillende oorzaakstheorieën.
Oorzaakstheorie 1: Sociobiologische en biogenetische criminologie
Aanhangers van deze theorie onderzoeken de relatie tussen crimineel
gedrag en aangeboren fysieke kenmerken.
Fysieke kenmerken van een crimineel:
- Asymmetrische lichaamsbouw
- Oogdefecten
- Lange armen
- Doorgegroeide wenkbrouwen
- Verschillen in oorgrootte
Uit een Sociobiologische onderzoek bleek het volgende:
Crimineel gedrag is aanzienlijk hoger in gezinnen waar deficiënte of
onvolledige socialisatie plaatsvind. Daarnaast is er een grotere kans
op criminaliteit in gezinnen waarin weinig sociale controle
plaatsvind.
Oorzaakstheorie 2: Forensische psychiatrie, psychologische criminologie,
psychopathologie
Forensische psychiatrie: wetenschap die inzicht tracht te verschaffen in de
psychiatrische achtergronden van de misdaad van een individuele
verdachte.
Psychologische criminologie: onderzoekt het verband tussen
persoonlijkheidskenmerken van mensen die de wet overtreden.
Inhoud
Week 1: criminologie....................................................................................2
Week 2: Opzet, schuld en causaliteit...........................................................6
Week 3: strafuitsluitingsgronden, poging, voorbereiding en deelneming. .10
Week 4: vervolging en dwangmiddelen.....................................................13
Week 5: Rechten van de verdachte en slachtofferrecht uitgelicht.............17
Week 6: Het onderzoek ter terechtzitting en de rechtelijke uitspraak.......17
Week 7: Bewijs, straffen vs. Maatregelen, en het voorkomen van recidive
...................................................................................................................20
,Week 1: criminologie
Leerdoel 1: de student kan aan de hand van verschillende criminologische
theorieën crimineel gedrag verklaren en een uitspraak doen over de
invloed van criminogene factoren op de recidivekans van een dader.
Definitie criminologie
Criminologie is de wetenschap van ‘misdaad en straf’. Misdaad of
criminaliteit staat voor gedrag dat in strijd is met bepaalde normen. Straf
is de consequentie voor het overtreden van rechtsregels.
Criminaliteit is gebonden aan tijd en plaats. Dezelfde gedragingen zijn op
verschillende plekken en in verschillende tijden dan wel niet strafbaar.
Criminaliteit komt mede tot stand als gevolg van juridische en politieke
besluitvormingsprocessen in een bepaalde cultuur in een bepaalde tijd.
Criminologie houdt zich bezig met verschillende vragen:
- De oorzaak, achtergronden en ontstaansgronden van misdaden,
strafbare feiten en delicten.
- De aard en omvang van crimineel gedrag.
- De effectiviteit en preventieve werking van maatregelen
- Het functioneren van strafrechtelijke instanties.
Criminologische theorieën
Criminologische theorieën vormen een ondersteuning bij het zoeken naar
oorzaken en trends in de aard en omvang van (jeugd)criminaliteit.
Twee hoofdlijnen van criminologische theorieën:
- Waarom overtreden mensen de wet? – oorzaakstheorieën
- Waarom gehoorzamen mensen de wet? –
controle/beheersingstheorieën
Oorzaakstheorieën
Binnen de oorzaakstheorieën zijn twee verschillende groepen:
- Theorieën op micro niveau
- Theorieën op macro niveau
Theorieën op micro niveau:
Oorzaakstheorieën op micro niveau vinden hun oorsprong bij Lombroso.
‘misdaad als product of expressie van het individu’
, Bij deze theorieën gaat men opzoek naar factoren die de kans vergroten
dat bepaalde personen zich tot delinquenten ontwikkelen. Er wordt dan
gekeken naar criminogene factoren:
- Het individu zelf (bijvoorbeeld biologische, psychologische en
psychiatrische factoren.
- De directe leefomgeving (gezin, vriendengroep, woonbuurt)
Theorieën op macro niveau:
Oorzaakstheorieën op macro niveau vinden hun oorspring bij Quetelet.
‘misdaad als product of expressie van de maatschappij.’
Men gaat er van uit dat criminaliteit is verankerd in de structuur van de
samenleving. Daarom is het streven om aan te geven onder welke
maatschappelijke condities het aantal delinquenten toe- of afneemt.
Hierna volgen verschillende oorzaakstheorieën.
Oorzaakstheorie 1: Sociobiologische en biogenetische criminologie
Aanhangers van deze theorie onderzoeken de relatie tussen crimineel
gedrag en aangeboren fysieke kenmerken.
Fysieke kenmerken van een crimineel:
- Asymmetrische lichaamsbouw
- Oogdefecten
- Lange armen
- Doorgegroeide wenkbrouwen
- Verschillen in oorgrootte
Uit een Sociobiologische onderzoek bleek het volgende:
Crimineel gedrag is aanzienlijk hoger in gezinnen waar deficiënte of
onvolledige socialisatie plaatsvind. Daarnaast is er een grotere kans
op criminaliteit in gezinnen waarin weinig sociale controle
plaatsvind.
Oorzaakstheorie 2: Forensische psychiatrie, psychologische criminologie,
psychopathologie
Forensische psychiatrie: wetenschap die inzicht tracht te verschaffen in de
psychiatrische achtergronden van de misdaad van een individuele
verdachte.
Psychologische criminologie: onderzoekt het verband tussen
persoonlijkheidskenmerken van mensen die de wet overtreden.
