Boek: Joe Speedboot
Auteur: Tommy Wieringa
Datum: 2015
Titelverklaring: Het boek heet Joe Speedboot, dit is een van de
hoofdpersonages. Hij noemt zichzelf zo, omdat hij zijn
echte naam niet openbaar wil maken. Achter deze naam
zit geen betekenis.
Genre (+uitleg): Ontwikkelingsroman. Het verhaal volgt de ontwikkeling
van Fransje Hermans, vanaf zijn jeugd tot zijn
volwassenheid.
Motto (+ uitleg): ‘Er wordt gezegd dat de samoerai een tweevoudige Weg
heeft, van het penseel en het zwaard.’ – Miyamoto
Musashi
Hoofdpersoon 1 Dit is een jongen die op vrij vroege leeftijd in coma is
(Fransje geraakt en in een rolstoel komt, hij kan alleen zijn
Hermans): rechterarm gebruiken en nauwelijks praten. Hij kijkt erg
op tegen Joe Speedboot. Hij kan niet goed tegen het
leven in Lomark omdat het zo uitzichtloos is. Hij vraagt
zich om meerdere redenen de hele tijd af: Waarom? Hij
is zijn hele leven smoorverliefd op PJ en word op een
gegeven moment erg goed in armpje drukken.
Hoofdpersoon 2 Zijn echte naam is Achiel Stephaan Ratzinger, alleen zijn
(Joe Speedboot / familie en later ook PJ en Fransje, weten hiervan. Hij is
Achiel Stephaan een beetje gek en doet veel dingen die geen ander in
Ratzinger): z’n hoofd haalt. Aan het begin van het boek plaatst hij
bommen. Hij houdt van wetenschap, dingen bouwen en
dingen uitproberen. Zijn instelling is dat het hem
helemaal niks kan schelen en hij is niet bang.
Hoofdpersoon 3 Een meisje dat uit Zuid-Afrika komt. Als ze in Lomark
(Picolien Jane komt wordt elke jongen meteen verliefd op haar en ze
Eilander): maakt hier ook gebruik van. Niemand weet van haar
slechte verleden tot het boek van schrijver de vriend uit
komt. Hierin staat dat ze bolimia heeft gehad (ze was
vroeger dik) en dat ze met zoveel mogelijk mensen naar
bed gaat. Hij noemt haar een volmaakt prachtig,
gewetenloos monster en de hoer van de eeuw. Ze zorgt
goed voor Fransje.
Bijpersonen - Antagonist Christof Maandag: vriend van
(korte uitleg, - Protagonist Fransje, getrouwd met Picolien Jane
- Helper
relatie - Type
Engel Eleveld: vriend van Fransje,
hoofdpersoon, overleden door vallende hond, hielp
rol in verhaal): Fransje met plassen
Regina Ratzinger: moeder van Joe,
heeft liefdesverdriet
India Ratzinger: zusje van Joe
Mahfouz Husseini: stiefvader van
Joe, verdwenen met een zeilboot
Piet Honing: eigenaar van de
dienstregeling van de pont op de
, Uiterwaarden
Julius Eilander: vader van PJ
Kathleen Eilander: moeder van PJ,
nudiste
Vertelperspectief - Ik-personage Ik-personage. Het boek wordt verteld
: - Hij/zij- vanuit Fransje Hermans. Hij beschrijft
personage
- Alwetende
de gebeurtenissen in Lomark en zijn
verteller fascinatie voor Joe Speedboot.
Ruimte: Het verhaal speelt zich af in een plaatsje genaamd
Lomark. Hier gebeurt van alles. Het plaatsje ligt naast
de plek waar een grote provinciale weg gebouwd zou
worden. Het is een rustig dorpje, terwijl er wel erg veel
gebeurd.
Tijd: - Vertelde tijd Vertelde tijd: het verhaal beslaat
- Verteltijd ongeveer 15 jaar, het opgroeien van
- Historische tijd
- Vertraging
Fransje Hermans
- Versnelling Historische tijd: het verhaal speelt
- Chonologie zich af in de jaren ’90, want PJ kwam in
- Flashbacks/ - januari 1933.
forwards Vertraging/versnelling: het verhaal
kent meerdere vertragingen en
versnellingen.
Chronologie: het verhaal is
grotendeels in chronologische volgorde
verteld
Flashbacks: het ongeluk van Fransje
is een flashback die vaak terugkomt.
Deze is belangrijk voor het begrijpen
van het verhaal. Fransje blikt ook vaak
terug op zijn jeugd voordat Joe in het
dorp woonde.
Intertekstualiteit In het boek wordt er verwezen naar het boek ‘Go Rin No
: Sho’. Het boek van de 5 ringen, maar ook wordt er
verwezen naar de bijbel.
Thematiek: Desillusie
Bijna elk personage heeft wel een toekomstverwachting
gehad die vervolgens niet uitkwam. Fransje ontwaakt
bijvoorbeeld uit zijn coma en verwacht dat hij meteen
veel vrienden heeft, maar dit valt erg tegen. Ook blijken
de papierbriketten waar hij bloed, zweet en tranen
instopt nooit verkocht te worden en breekt zijn
armworstelaarsidool zijn arm. Ook de moeder van Joe
Speedboot is gedesillusioneerd toen haar man op slag
dood was, nadat hij met de verhuiswagen een huis
binnenreed.
Motieven Vriendschap: er zijn hele goede vriendschappen
(concreet/abstra ontstaan, maar ook verloren
ct): Seksualiteit: PJ heeft met Joe, Fransje en Christof iets
gehad. Ook is ze tijdens haar tijd met de bekende
, schrijver Arthur Metz met 9 andere mannen naar bed
geweest.
Jaloezie: dit motief was best wel verborgen, maar soms
las je dat Fransje bijvoorbeeld heel erg jaloers was toen
PJ en Joe iets kregen en Joe andersom, toen PJ en
Christof gingen trouwen.
Andere titels van 1. Alles over Tristan
auteur: 2. Ik was nooit in Isfahaan
Stijl: (In)formeel Het taalgebruik is goed te begrijpen, er
taalgebruik, komen wel veel metaforen en veel
ouderwets/modern
,
beeldspraak in voor. Het verhaal heeft
enkelvoudig/moeili een variërende zinsopbouw en is soms
jk, korte/lange ook niet helemaal realistisch. Ook is
zinnen het boek humoristisch en avontuurlijk
geschreven.
Leeservaring: Zelf heb ik wel ervaren dat het boek niet uit deze tijd
komt. Ik vind hem namelijk erg racistisch. Zo wordt in
het boek het woord ‘neger’ nog gebruikt en lees je dat
iemand de kleur heeft van tuinaarde. Dit zou een
schrijver tegenwoordig niet meer in zijn boek kunnen
zetten, maar blijkbaar 17 jaar geleden nog wel. Ik kwam
slecht door het eerste deel van het boek heen, dit waren
vooral gedachtes waar ik zelf niet veel van snapte. In
het tweede en derde deel begon ik het beter te
begrijpen. Nu ik terugkijk over dit boek, vond ik het
vooral inhoudelijk een goed geschreven boek.
Samenvatting:
Deel I Penseel
De roman opent met de passage waarin de verteller Fransje Hermans (zoon
van een niet onbemiddelde autosloper in het dorp Lomark) zijn ogen opent
na 220 dagen in coma gelegen te hebben. Hij was namelijk overreden door
een grote grasmaaier. Om zijn bed staan zijn ouders en broers en hij ziet in
hun ogen dat er in Lomark iets is gebeurd wat het leven van hen heeft
veranderd. Er is namelijk een nieuwkomer het dorp Lomark binnen
gedenderd. Joe Speedboot is in de verhuiswagen tot stilstand gekomen in
het huis van Christof Maandag: de zoon van de grootste asfaltfabrikant van
de streek. Helaas is de vader van Joe hierbij om het leven gekomen: hij was
op de grill van de auto vastgeplakt.
Joe Speedboot durft dingen te doen die de andere Lomarkers niet durven:
hij maakt zelfs bommen die soms op een ongelukkig tijdstip afgaan. Met
recht schudt hij de saaie dorpelingen op die manier wakker, al wordt hij na
een ontploffing van een bom in de buurt van de school zelf behoorlijk
getroffen en gewond.
Om zich heen verzamelt hij de vrienden Christof en Engel, een kunstenaar
in de dop. Hij is wel jaloers op Christof, omdat hij van mening is dat die
persoon tussen hem en zijn grote idool Joe instaat. Hij gaat na het
, ontwaken uit zijn coma ook gewoon naar school: hersens heeft hij namelijk
wel, al kan hij zich nauwelijks bewegen en al helemaal niet spreken. Alleen
in zijn arm heeft hij een enorme kracht.
Het dorp krijgt een tweede impuls met de komst van Picolien Jane (PJ) een
dochter van een Zuid-Afrikaanse tandarts die zich in 1993 in het dorp
vestigt. Ze is erg mooi en Fransje is vanaf het begin verliefd op haar. Een
andere nieuwkomer in Lomark is de nieuwe vriend van Joe’s moeder die ze
in Egypte heeft opgedaan. Deze zwarte Numibiër, Mahfouz Husseini, wordt
door Joe al snel Papa Afrika genoemd.
Joe Speedboot wilde graag een vliegtuig bouwen, om te kijken of de
moeder van Picolien Jane echt aan nudisme deed. Fransje ziet dat het
vliegtuig inderdaad in staat is op te stijgen. Later in het verhaal mag hij
van Joe zelfs een keertje meevliegen.
Mahfouz, de Egyptische vriend van Joe’s moeder is na enkele maanden
flink gevorderd met zijn zeilschip. Bij de tewaterlating komt het hele dorp
kijken hoe alles zal reilen en zeilen. Maar nadat Mahfouz om de hoek van
de rivier is verdwenen, ziet niemand hem ooit meer terug. Joe denkt dat hij
met de zeilboot gewoon teruggezeild is naar Egypte vanwege de controle
die zijn moeder op zijn leven had willen uitoefenen. Zo heeft ze o.a. zijn
paspoort ingenomen, zodat hij niet bij haar weg kan.
Frans is in staat om het eindexamen vwo te behalen. Engel en Joe gaan
naar de kunstacademie. Christof gaat rechten studeren en PJ zal
letterkunde in Amsterdam gaan doen.
Fransje mag van zijn ouders niet studeren: hij moet gaan werken. Zijn
vader heeft een baantje voor hem bedacht: hij moet langs de deur om
oude kranten op te halen, deze moet hij nat maken en in een papierpers
briketten voor brandstof maken. Hij kan namelijk met zijn sterke arm de
papierpers bedienen en er is veel vraag naar deze goedkope vorm van
brandstof. Fransje doet het met veel overgave en hij voert de productie van
de briketten tot grote hoogte op, wat volgens zijn vader de prijs van de
briketten aardig drukt. Hij krijgt daarom minder geld van zijn vader, maar
zijn moeder zorgt er stiekem voor dat hij toch een aanvulling op zijn loon
krijgt. Het meeste geld brengt hij overigens naar de kroeg want hij heeft de
smaak van alcohol behoorlijk te pakken gekregen. Dat leidt een keer tot
een enorme worstelpartij: hij knijpt bijna de strot van een overigens heel
sterke dakdekker dicht, al komt hij zelf ook niet helemaal ongeschonden
door de strijd.
Joe Speedboot keert terug naar Lomark: hij houdt zijn studie voor gezien. In
Amsterdam heeft hij PJ ontmoet of liever zij hem, want hij was behoorlijk
stoned geraakt in een coffeeshop. Hij treedt in dienst bij Christofs vader als
shovelmachinist. Wanneer er kermis in het dorp is, is er ook een
Muizenstad. Joe en PJ die op bezoek is bij haar ouders, gaan naar de
Muizenstad, terwijl Frans hen op een afstandje gadeslaat. Tot zijn schrik
ziet hij dat de wrede PJ in staat is een muis te isoleren van de rest van de
muizen. Op een dag heeft Joe weer een nieuw idee: hij wil met Fransje de
armworstelwedstrijden in Europa af om op die manier aan de kost te
komen. Er zijn immers flinke geldprijzen te verdienen. Maar Fransje weigert
op zijn voorstel in te gaan: hij heeft zijn levensbestemming gevonden in
Auteur: Tommy Wieringa
Datum: 2015
Titelverklaring: Het boek heet Joe Speedboot, dit is een van de
hoofdpersonages. Hij noemt zichzelf zo, omdat hij zijn
echte naam niet openbaar wil maken. Achter deze naam
zit geen betekenis.
Genre (+uitleg): Ontwikkelingsroman. Het verhaal volgt de ontwikkeling
van Fransje Hermans, vanaf zijn jeugd tot zijn
volwassenheid.
Motto (+ uitleg): ‘Er wordt gezegd dat de samoerai een tweevoudige Weg
heeft, van het penseel en het zwaard.’ – Miyamoto
Musashi
Hoofdpersoon 1 Dit is een jongen die op vrij vroege leeftijd in coma is
(Fransje geraakt en in een rolstoel komt, hij kan alleen zijn
Hermans): rechterarm gebruiken en nauwelijks praten. Hij kijkt erg
op tegen Joe Speedboot. Hij kan niet goed tegen het
leven in Lomark omdat het zo uitzichtloos is. Hij vraagt
zich om meerdere redenen de hele tijd af: Waarom? Hij
is zijn hele leven smoorverliefd op PJ en word op een
gegeven moment erg goed in armpje drukken.
Hoofdpersoon 2 Zijn echte naam is Achiel Stephaan Ratzinger, alleen zijn
(Joe Speedboot / familie en later ook PJ en Fransje, weten hiervan. Hij is
Achiel Stephaan een beetje gek en doet veel dingen die geen ander in
Ratzinger): z’n hoofd haalt. Aan het begin van het boek plaatst hij
bommen. Hij houdt van wetenschap, dingen bouwen en
dingen uitproberen. Zijn instelling is dat het hem
helemaal niks kan schelen en hij is niet bang.
Hoofdpersoon 3 Een meisje dat uit Zuid-Afrika komt. Als ze in Lomark
(Picolien Jane komt wordt elke jongen meteen verliefd op haar en ze
Eilander): maakt hier ook gebruik van. Niemand weet van haar
slechte verleden tot het boek van schrijver de vriend uit
komt. Hierin staat dat ze bolimia heeft gehad (ze was
vroeger dik) en dat ze met zoveel mogelijk mensen naar
bed gaat. Hij noemt haar een volmaakt prachtig,
gewetenloos monster en de hoer van de eeuw. Ze zorgt
goed voor Fransje.
Bijpersonen - Antagonist Christof Maandag: vriend van
(korte uitleg, - Protagonist Fransje, getrouwd met Picolien Jane
- Helper
relatie - Type
Engel Eleveld: vriend van Fransje,
hoofdpersoon, overleden door vallende hond, hielp
rol in verhaal): Fransje met plassen
Regina Ratzinger: moeder van Joe,
heeft liefdesverdriet
India Ratzinger: zusje van Joe
Mahfouz Husseini: stiefvader van
Joe, verdwenen met een zeilboot
Piet Honing: eigenaar van de
dienstregeling van de pont op de
, Uiterwaarden
Julius Eilander: vader van PJ
Kathleen Eilander: moeder van PJ,
nudiste
Vertelperspectief - Ik-personage Ik-personage. Het boek wordt verteld
: - Hij/zij- vanuit Fransje Hermans. Hij beschrijft
personage
- Alwetende
de gebeurtenissen in Lomark en zijn
verteller fascinatie voor Joe Speedboot.
Ruimte: Het verhaal speelt zich af in een plaatsje genaamd
Lomark. Hier gebeurt van alles. Het plaatsje ligt naast
de plek waar een grote provinciale weg gebouwd zou
worden. Het is een rustig dorpje, terwijl er wel erg veel
gebeurd.
Tijd: - Vertelde tijd Vertelde tijd: het verhaal beslaat
- Verteltijd ongeveer 15 jaar, het opgroeien van
- Historische tijd
- Vertraging
Fransje Hermans
- Versnelling Historische tijd: het verhaal speelt
- Chonologie zich af in de jaren ’90, want PJ kwam in
- Flashbacks/ - januari 1933.
forwards Vertraging/versnelling: het verhaal
kent meerdere vertragingen en
versnellingen.
Chronologie: het verhaal is
grotendeels in chronologische volgorde
verteld
Flashbacks: het ongeluk van Fransje
is een flashback die vaak terugkomt.
Deze is belangrijk voor het begrijpen
van het verhaal. Fransje blikt ook vaak
terug op zijn jeugd voordat Joe in het
dorp woonde.
Intertekstualiteit In het boek wordt er verwezen naar het boek ‘Go Rin No
: Sho’. Het boek van de 5 ringen, maar ook wordt er
verwezen naar de bijbel.
Thematiek: Desillusie
Bijna elk personage heeft wel een toekomstverwachting
gehad die vervolgens niet uitkwam. Fransje ontwaakt
bijvoorbeeld uit zijn coma en verwacht dat hij meteen
veel vrienden heeft, maar dit valt erg tegen. Ook blijken
de papierbriketten waar hij bloed, zweet en tranen
instopt nooit verkocht te worden en breekt zijn
armworstelaarsidool zijn arm. Ook de moeder van Joe
Speedboot is gedesillusioneerd toen haar man op slag
dood was, nadat hij met de verhuiswagen een huis
binnenreed.
Motieven Vriendschap: er zijn hele goede vriendschappen
(concreet/abstra ontstaan, maar ook verloren
ct): Seksualiteit: PJ heeft met Joe, Fransje en Christof iets
gehad. Ook is ze tijdens haar tijd met de bekende
, schrijver Arthur Metz met 9 andere mannen naar bed
geweest.
Jaloezie: dit motief was best wel verborgen, maar soms
las je dat Fransje bijvoorbeeld heel erg jaloers was toen
PJ en Joe iets kregen en Joe andersom, toen PJ en
Christof gingen trouwen.
Andere titels van 1. Alles over Tristan
auteur: 2. Ik was nooit in Isfahaan
Stijl: (In)formeel Het taalgebruik is goed te begrijpen, er
taalgebruik, komen wel veel metaforen en veel
ouderwets/modern
,
beeldspraak in voor. Het verhaal heeft
enkelvoudig/moeili een variërende zinsopbouw en is soms
jk, korte/lange ook niet helemaal realistisch. Ook is
zinnen het boek humoristisch en avontuurlijk
geschreven.
Leeservaring: Zelf heb ik wel ervaren dat het boek niet uit deze tijd
komt. Ik vind hem namelijk erg racistisch. Zo wordt in
het boek het woord ‘neger’ nog gebruikt en lees je dat
iemand de kleur heeft van tuinaarde. Dit zou een
schrijver tegenwoordig niet meer in zijn boek kunnen
zetten, maar blijkbaar 17 jaar geleden nog wel. Ik kwam
slecht door het eerste deel van het boek heen, dit waren
vooral gedachtes waar ik zelf niet veel van snapte. In
het tweede en derde deel begon ik het beter te
begrijpen. Nu ik terugkijk over dit boek, vond ik het
vooral inhoudelijk een goed geschreven boek.
Samenvatting:
Deel I Penseel
De roman opent met de passage waarin de verteller Fransje Hermans (zoon
van een niet onbemiddelde autosloper in het dorp Lomark) zijn ogen opent
na 220 dagen in coma gelegen te hebben. Hij was namelijk overreden door
een grote grasmaaier. Om zijn bed staan zijn ouders en broers en hij ziet in
hun ogen dat er in Lomark iets is gebeurd wat het leven van hen heeft
veranderd. Er is namelijk een nieuwkomer het dorp Lomark binnen
gedenderd. Joe Speedboot is in de verhuiswagen tot stilstand gekomen in
het huis van Christof Maandag: de zoon van de grootste asfaltfabrikant van
de streek. Helaas is de vader van Joe hierbij om het leven gekomen: hij was
op de grill van de auto vastgeplakt.
Joe Speedboot durft dingen te doen die de andere Lomarkers niet durven:
hij maakt zelfs bommen die soms op een ongelukkig tijdstip afgaan. Met
recht schudt hij de saaie dorpelingen op die manier wakker, al wordt hij na
een ontploffing van een bom in de buurt van de school zelf behoorlijk
getroffen en gewond.
Om zich heen verzamelt hij de vrienden Christof en Engel, een kunstenaar
in de dop. Hij is wel jaloers op Christof, omdat hij van mening is dat die
persoon tussen hem en zijn grote idool Joe instaat. Hij gaat na het
, ontwaken uit zijn coma ook gewoon naar school: hersens heeft hij namelijk
wel, al kan hij zich nauwelijks bewegen en al helemaal niet spreken. Alleen
in zijn arm heeft hij een enorme kracht.
Het dorp krijgt een tweede impuls met de komst van Picolien Jane (PJ) een
dochter van een Zuid-Afrikaanse tandarts die zich in 1993 in het dorp
vestigt. Ze is erg mooi en Fransje is vanaf het begin verliefd op haar. Een
andere nieuwkomer in Lomark is de nieuwe vriend van Joe’s moeder die ze
in Egypte heeft opgedaan. Deze zwarte Numibiër, Mahfouz Husseini, wordt
door Joe al snel Papa Afrika genoemd.
Joe Speedboot wilde graag een vliegtuig bouwen, om te kijken of de
moeder van Picolien Jane echt aan nudisme deed. Fransje ziet dat het
vliegtuig inderdaad in staat is op te stijgen. Later in het verhaal mag hij
van Joe zelfs een keertje meevliegen.
Mahfouz, de Egyptische vriend van Joe’s moeder is na enkele maanden
flink gevorderd met zijn zeilschip. Bij de tewaterlating komt het hele dorp
kijken hoe alles zal reilen en zeilen. Maar nadat Mahfouz om de hoek van
de rivier is verdwenen, ziet niemand hem ooit meer terug. Joe denkt dat hij
met de zeilboot gewoon teruggezeild is naar Egypte vanwege de controle
die zijn moeder op zijn leven had willen uitoefenen. Zo heeft ze o.a. zijn
paspoort ingenomen, zodat hij niet bij haar weg kan.
Frans is in staat om het eindexamen vwo te behalen. Engel en Joe gaan
naar de kunstacademie. Christof gaat rechten studeren en PJ zal
letterkunde in Amsterdam gaan doen.
Fransje mag van zijn ouders niet studeren: hij moet gaan werken. Zijn
vader heeft een baantje voor hem bedacht: hij moet langs de deur om
oude kranten op te halen, deze moet hij nat maken en in een papierpers
briketten voor brandstof maken. Hij kan namelijk met zijn sterke arm de
papierpers bedienen en er is veel vraag naar deze goedkope vorm van
brandstof. Fransje doet het met veel overgave en hij voert de productie van
de briketten tot grote hoogte op, wat volgens zijn vader de prijs van de
briketten aardig drukt. Hij krijgt daarom minder geld van zijn vader, maar
zijn moeder zorgt er stiekem voor dat hij toch een aanvulling op zijn loon
krijgt. Het meeste geld brengt hij overigens naar de kroeg want hij heeft de
smaak van alcohol behoorlijk te pakken gekregen. Dat leidt een keer tot
een enorme worstelpartij: hij knijpt bijna de strot van een overigens heel
sterke dakdekker dicht, al komt hij zelf ook niet helemaal ongeschonden
door de strijd.
Joe Speedboot keert terug naar Lomark: hij houdt zijn studie voor gezien. In
Amsterdam heeft hij PJ ontmoet of liever zij hem, want hij was behoorlijk
stoned geraakt in een coffeeshop. Hij treedt in dienst bij Christofs vader als
shovelmachinist. Wanneer er kermis in het dorp is, is er ook een
Muizenstad. Joe en PJ die op bezoek is bij haar ouders, gaan naar de
Muizenstad, terwijl Frans hen op een afstandje gadeslaat. Tot zijn schrik
ziet hij dat de wrede PJ in staat is een muis te isoleren van de rest van de
muizen. Op een dag heeft Joe weer een nieuw idee: hij wil met Fransje de
armworstelwedstrijden in Europa af om op die manier aan de kost te
komen. Er zijn immers flinke geldprijzen te verdienen. Maar Fransje weigert
op zijn voorstel in te gaan: hij heeft zijn levensbestemming gevonden in
