Deeltentamen 2 – psychopathologie
2025
Boek: Klinische psychologie – diagnostiek en behandeling (derde druk)
Hoofdstuk: 6, 16, 4, 10 (alleen bipolair), 5, 13, 17, 15, 19, 20
Artikelen: Lai Baron Cohen 2005 en Van Bentum 2020
Hoofdstuk 7, 8, 9, 10 zijn herhaling van deeltentamen 1 en staan in mijn samenvatting daarvan,
mocht je die niet hebben laat het me weten, dan stuur ik die nog!
Gemaakt door: Samyra Geerman
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 6 – Cliëntgerichte behandeling van psychopathologie ........................................................ 3
Hoofdstuk 16 – middelgerelateerde en verslavingsstoornissen ........................................................... 8
Hoofdstuk 4 – farmacotherapie en andere niet-psychotherapeutische behandelvormen ....................11
Hoofdstuk 10 – bipolaire stoornis .....................................................................................................19
Hoofdstuk 5 – psychoanalytische behandelingen .............................................................................21
Hoofdstuk 13 – psychotische stoornissen.........................................................................................25
Hoofdstuk 17 – persoonlijkheidsstoornissen.....................................................................................29
Hoofdstuk 15 – Disruptieve, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen .................................33
Hoofdstuk 19 – somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen ............................................36
Hoofdstuk 20 – eetstoornissen.........................................................................................................41
Artikel - Identifying the lost generation of adults with autism spectrum conditions van Lai & Baron-
Cohen (2015) ..................................................................................................................................45
Artikel - cognitive therapy and interpersonal psychotherapy reduce suicidal ideation independent from
their eRect on depression van Van Bentum .......................................................................................47
,Hoofdstuk 6 – Cliëntgerichte behandeling van psychopathologie
Geschiedenis van de cliëntgerichte benadering
o Drie hoofdstromingen in de psychologie
o Psychoanalytische benadering
§ Mens is ‘gevangene’ van zijn driften
§ ‘Archeologische’ therapeutische insteek (jeugd uitpluizen)
§ Psychoanalyticus als projectiescherm voor ‘overdrachtsanalyse’ en
‘ouderintrojecten’
§ Langdurige, frequente behandeling
o (Cognitieve) gedragstherapie
§ Mens is ‘gevangene’ van zijn conditioneringsgeschiedenis
§ Symptoomgerichte en pragmatische aanpak
§ Weinig over de binnenwereld van de patiënt
§ Irreële angsten deconditioneren door blootstelling
o Overeenstemming psychoanalytisch en gedragstherapie
§ Inhoudelijk veel verschillen, maar op metaniveau overeenkomsten
§ Weinig plaats vaan (keuze)vrijheid en zelfbeschikking
§ Sterk procedureel en mechanisch
§ Therapeutische relatie is verticaal: therapeut is expert, patiënt een leek.
o Cliëntgerichte benadering
o Rogers (1902-1987)
§ Onvrede met objectiverende, reductionistische en deterministische
mensvisies binnen bovenstaande stromingen
§ Ook afkeur van medische model binnen psychotherapie (DSM)
o Ontstaan vanuit humanistische opvattingen over de menselijke tendens tot
zelfverwerkelijking en persoonlijke groei
§ Horizontale (gelijkwaardige) therapeutische relatie
§ Therapeutische band en emotionele nabijheid
§ Ruimte voor spontaniteit en open agenda
o Liever geen patiënt, maar cliënt (vanuit afkeer tegen ziektemodel)
o Vanaf de jaren 60 populaire, volwaardige stroming
o Maar in jaren 80 kreeg deze stroming het moeilijker
§ Meer focus op modules, protocollen en handleidingen in de GGZ
§ Behandeltrajecten van tevoren vastleggen op basis van DSM-classificatie
§ Neoliberale logica: subjectiviteit therapeut zoveel mogelijk verbannen
§ Door sterke wetenschappelijke ondersteuning werd CGT groter
o Inmiddels nieuwe belangstelling, door:
§ Toename onbehagen onder patiënten en therapeuten over
technocratische benadering
§ Kritiek op classificerende diagnostiek volgens de DSM-5
§ Het privilegiëren van de gerandomiseerde vergelijkende eeectstudies als
gouden standaard.
§ Meer ruimte voor andere onderzoeksstrategieën om
werkzaamheid cliëntgerichte benadering te onderzoeken
§ Meest invloedrijke: taakanalyseparadigma (Greenberg, 2007)
• Therapie als serie opeenvolgende taken
• Bijv. therapeutische relatie opvouwen,
teleurstelling/boosheid leren bespreken
• Gebruikt beeldmateriaal van afgeronde therapieën
• Bijv.: 3 succesvolle behandelingen en 3 mislukte
, • D.m.v. analyses onderzoeken wat wel/niet werkt
• Uit taakanalyse kwam EFT (later uitgelegd)
Diagnostiek binnen het cliëntgerichte kader
o Probleem inventariserende diagnostiek/indicatiestelling is niet goed ontwikkeld
o Maakt wel gebruik van gestandaardiseerde symptoomvragenlijsten en
meetinstrumenten, zoals andere stromingen dat ook doen
o Onder meer voor gesystematiseerde casestudies om eeectiviteit te meten
o Aangevuld met kwalitatieve analyses van interviews om terug te blikken
o Procesgerichte diagnostiek door kwaliteit routinematig te monitoren
o Hoe is de therapeutische band?
o Worden de therapeutische taken als productief ervaren?
o Behandeldoelen worden beoordeeld
Therapeutisch doel van de cliëntgerichte benadering
o Elk mens heeft geïnternaliseerde ongeschreven regels/codes van buitenaf (wat mag je
wel/niet denken/voelen/doen)
® Conditions of worth: voorwaardelijke acceptatie van de buitenwereld
o Staat per definitie op gespannen voet met het ‘organische zelf’
o Organische zelf bevat ongecensureerde behoeftes, verlangens en aversies, maar ook de
tendens tot zelfactualisering
o Volgens cliëntgerichte benadering kenmerkend voor de levensloop van de mens
o Hoe meer/heftiger de frustratie van de zelfactualiseringstendens door
(geïnternaliseerde) conditions of worth ® hoe meer bedreiging voor gezond
psychisch functioneren
o Doel cliëntgerichte therapie: cliënten helpen zich te bevrijden van hun ‘niet authentieke’
zelf
o Therapeut faciliteert processen waarmee patiënten zichzelf en de omgeving
vanuit meerdere gezichtspunten en met meer flexibiliteit gaan bekijken
§ Zorgt voor meer gedragsopties
§ Meer breedte en diepgang van de emotionele beleving
o Procesgerichte therapie: vaak als synoniem gezien van cliëntgerichte therapie.
o Therapeutische eeect dient zich aan door behandelcontact en dialoog met de
therapeut
o Holistische benadering: menselijke (dis)functioneren wordt in zijn geheel
benaderd, niet alleen de symptomen/syndromen
2025
Boek: Klinische psychologie – diagnostiek en behandeling (derde druk)
Hoofdstuk: 6, 16, 4, 10 (alleen bipolair), 5, 13, 17, 15, 19, 20
Artikelen: Lai Baron Cohen 2005 en Van Bentum 2020
Hoofdstuk 7, 8, 9, 10 zijn herhaling van deeltentamen 1 en staan in mijn samenvatting daarvan,
mocht je die niet hebben laat het me weten, dan stuur ik die nog!
Gemaakt door: Samyra Geerman
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 6 – Cliëntgerichte behandeling van psychopathologie ........................................................ 3
Hoofdstuk 16 – middelgerelateerde en verslavingsstoornissen ........................................................... 8
Hoofdstuk 4 – farmacotherapie en andere niet-psychotherapeutische behandelvormen ....................11
Hoofdstuk 10 – bipolaire stoornis .....................................................................................................19
Hoofdstuk 5 – psychoanalytische behandelingen .............................................................................21
Hoofdstuk 13 – psychotische stoornissen.........................................................................................25
Hoofdstuk 17 – persoonlijkheidsstoornissen.....................................................................................29
Hoofdstuk 15 – Disruptieve, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen .................................33
Hoofdstuk 19 – somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen ............................................36
Hoofdstuk 20 – eetstoornissen.........................................................................................................41
Artikel - Identifying the lost generation of adults with autism spectrum conditions van Lai & Baron-
Cohen (2015) ..................................................................................................................................45
Artikel - cognitive therapy and interpersonal psychotherapy reduce suicidal ideation independent from
their eRect on depression van Van Bentum .......................................................................................47
,Hoofdstuk 6 – Cliëntgerichte behandeling van psychopathologie
Geschiedenis van de cliëntgerichte benadering
o Drie hoofdstromingen in de psychologie
o Psychoanalytische benadering
§ Mens is ‘gevangene’ van zijn driften
§ ‘Archeologische’ therapeutische insteek (jeugd uitpluizen)
§ Psychoanalyticus als projectiescherm voor ‘overdrachtsanalyse’ en
‘ouderintrojecten’
§ Langdurige, frequente behandeling
o (Cognitieve) gedragstherapie
§ Mens is ‘gevangene’ van zijn conditioneringsgeschiedenis
§ Symptoomgerichte en pragmatische aanpak
§ Weinig over de binnenwereld van de patiënt
§ Irreële angsten deconditioneren door blootstelling
o Overeenstemming psychoanalytisch en gedragstherapie
§ Inhoudelijk veel verschillen, maar op metaniveau overeenkomsten
§ Weinig plaats vaan (keuze)vrijheid en zelfbeschikking
§ Sterk procedureel en mechanisch
§ Therapeutische relatie is verticaal: therapeut is expert, patiënt een leek.
o Cliëntgerichte benadering
o Rogers (1902-1987)
§ Onvrede met objectiverende, reductionistische en deterministische
mensvisies binnen bovenstaande stromingen
§ Ook afkeur van medische model binnen psychotherapie (DSM)
o Ontstaan vanuit humanistische opvattingen over de menselijke tendens tot
zelfverwerkelijking en persoonlijke groei
§ Horizontale (gelijkwaardige) therapeutische relatie
§ Therapeutische band en emotionele nabijheid
§ Ruimte voor spontaniteit en open agenda
o Liever geen patiënt, maar cliënt (vanuit afkeer tegen ziektemodel)
o Vanaf de jaren 60 populaire, volwaardige stroming
o Maar in jaren 80 kreeg deze stroming het moeilijker
§ Meer focus op modules, protocollen en handleidingen in de GGZ
§ Behandeltrajecten van tevoren vastleggen op basis van DSM-classificatie
§ Neoliberale logica: subjectiviteit therapeut zoveel mogelijk verbannen
§ Door sterke wetenschappelijke ondersteuning werd CGT groter
o Inmiddels nieuwe belangstelling, door:
§ Toename onbehagen onder patiënten en therapeuten over
technocratische benadering
§ Kritiek op classificerende diagnostiek volgens de DSM-5
§ Het privilegiëren van de gerandomiseerde vergelijkende eeectstudies als
gouden standaard.
§ Meer ruimte voor andere onderzoeksstrategieën om
werkzaamheid cliëntgerichte benadering te onderzoeken
§ Meest invloedrijke: taakanalyseparadigma (Greenberg, 2007)
• Therapie als serie opeenvolgende taken
• Bijv. therapeutische relatie opvouwen,
teleurstelling/boosheid leren bespreken
• Gebruikt beeldmateriaal van afgeronde therapieën
• Bijv.: 3 succesvolle behandelingen en 3 mislukte
, • D.m.v. analyses onderzoeken wat wel/niet werkt
• Uit taakanalyse kwam EFT (later uitgelegd)
Diagnostiek binnen het cliëntgerichte kader
o Probleem inventariserende diagnostiek/indicatiestelling is niet goed ontwikkeld
o Maakt wel gebruik van gestandaardiseerde symptoomvragenlijsten en
meetinstrumenten, zoals andere stromingen dat ook doen
o Onder meer voor gesystematiseerde casestudies om eeectiviteit te meten
o Aangevuld met kwalitatieve analyses van interviews om terug te blikken
o Procesgerichte diagnostiek door kwaliteit routinematig te monitoren
o Hoe is de therapeutische band?
o Worden de therapeutische taken als productief ervaren?
o Behandeldoelen worden beoordeeld
Therapeutisch doel van de cliëntgerichte benadering
o Elk mens heeft geïnternaliseerde ongeschreven regels/codes van buitenaf (wat mag je
wel/niet denken/voelen/doen)
® Conditions of worth: voorwaardelijke acceptatie van de buitenwereld
o Staat per definitie op gespannen voet met het ‘organische zelf’
o Organische zelf bevat ongecensureerde behoeftes, verlangens en aversies, maar ook de
tendens tot zelfactualisering
o Volgens cliëntgerichte benadering kenmerkend voor de levensloop van de mens
o Hoe meer/heftiger de frustratie van de zelfactualiseringstendens door
(geïnternaliseerde) conditions of worth ® hoe meer bedreiging voor gezond
psychisch functioneren
o Doel cliëntgerichte therapie: cliënten helpen zich te bevrijden van hun ‘niet authentieke’
zelf
o Therapeut faciliteert processen waarmee patiënten zichzelf en de omgeving
vanuit meerdere gezichtspunten en met meer flexibiliteit gaan bekijken
§ Zorgt voor meer gedragsopties
§ Meer breedte en diepgang van de emotionele beleving
o Procesgerichte therapie: vaak als synoniem gezien van cliëntgerichte therapie.
o Therapeutische eeect dient zich aan door behandelcontact en dialoog met de
therapeut
o Holistische benadering: menselijke (dis)functioneren wordt in zijn geheel
benaderd, niet alleen de symptomen/syndromen
