Notulen LOP
College 1: 5 februari 2025
Thema: zorg in regulier- en speciaal onderwijs
Van gesegregeerd onderwijs naar (meer) inclusief onderwijs
Inrichting van het onderwijs kan op 4 niveaus:
Segregatie
Exclusie Kinderen met
Kinderen met beperkingen krijgen
beperkingen ontvangen apart/afgescheiden
geen onderwijs. onderwijs.
Integratie Inclusie
Kinderen ontvangen Iedereen ontvangt
onderwijs in aparte gezamenlijk onderwijs.
klas/groep.
Huidige onderwijs?
Complexe meervoudige beperkingen Exclusie; veel leerlingen met meervoudige (complexe)
beperkingen geldt dat zij geen onderwijs ontvangen.
Meeste plekken Nederland Segregatie; speciaal onderwijs wordt apart georganiseerd
en niet binnen het reguliere onderwijs.
Op sommige plekken wordt gewerkt aan Integratie.
Inclusief onderwijs is momenteel niet niet haalbaar in
Nederland. Reden: in het verleden is juist hard gewerkt aan
het apart en goed ingerichte speciaal onderwijs
(Segregatie). De stap naar Inclusief onderwijs is daarom
vaak nog (te) groot.
Doel: het realiseren van inclusief onderwijs (wereldwijd).
Inclusief onderwijs
Alle kinderen kunnen samen naar dezelfde school waarbij alle leerlingen worden gezien als uniek
die volop de kans krijgen om te ontwikkelen. Iedereen krijgt dezelfde kansen in een goede
omgeving.
T.J. Lampe-Bruinsma
, Notulen LOP
Internationale ontwikkelingen
Voorafgaand aan de gang naar Inclusief onderwijs zijn in het verleden (internationaal) stappen
gezet:
1994 Salamanca statement Dit verdrag is een van de eerste stappen om het onderwijs
meer Inclusief te maken:
- alle leerlingen hebben unieke leerbehoeften en
eigenschappen en het onderwijs moet hierop ingericht
worden
- alle leerlingen ontvangen de passende begeleiding
Dit wordt gezien als start van Inclusief onderwijs.
Note - in Nederland is er (maar) een hele kleine groep die
geen (of ongeschikt) onderwijs ontvangt. Echter in andere
landen is goed geregeld onderwijs niet vanzelfsprekend.
Laat staan voor kinderen met beperkingen.
2006 Internationale Verdrag Iedereen die tekent heeft de actieve verplichting om
inzake de Rechten van Inclusie te bevorderen en personen met een handicap te
Personen met een Handicap beschermen tegen belemmeringen die zij in het dagelijks
leven ondervinden.
In 2016 door NL Hierbij staan Inclusie, persoonlijke autonomie en volledige
ondertekend. participatie voorop.
De uitvoeringsverplichting ligt bij (hoger)
onderwijsinstelling (= overheidsinstelling).
Het verdrag bevat geen nieuwe rechten maar legt het recht
op Inclusief onderwijs vast waardoor dit (meer)
afdwingbaar is geworden.
Maar wat is het recht op Inclusief onderwijs?
Denk aan:
- alle leerlingen (incl. alle verschillende mogelijke beperkingen) moeten onderwezen kunnen
worden
- alle leerlingen (incl.) krijgen dezelfde kansen
- alle schoolgebouwen zijn toegankelijk voor alle leerlingen (incl.)
- … etc.
Ontwikkelingen in Nederland
Momenteel is er sprake van Segregatie en
wordt er gewerkt aan Integratie.
T.J. Lampe-Bruinsma
, Notulen LOP
In het verleden heeft Nederland meerdere stappen gezet in de ontwikkeling van het onderwijs:
1990 Weer Samen Naar School Het speciaal onderwijs bleef groeien; dit wilde men
akkoord (WSNS) terugdringen dmv het WSNS-akkoord.
Het doel van WSNS
- Aantal leerlingen in speciaal onderwijs terugdringen
- Leerlingen met speciale onderwijsbehoeften in
reguliere onderwijs
- Meer financiering voor inhuur van specialistische
ondersteuning
- Regulier- en speciaal onderwijs werken samen
(expertise uitwisselen ed.)
Echter (!) het speciaal onderwijs bleef groeien.
1998 Wet op het Primair Om het speciaal onderwijs terug te dringen (doel) werden
Onderwijs (Wet PO) verschillende vormen van speciaal onderwijs samengevoegd
als: SBO (Speciaal Basisonderwijs).
- Formaliseren van samenwerkingsverbanden ontstaan
uit het WSNS
- Terugdringen speciaal onderwijs
Het SBO valt onder het reguliere basisonderwijs. Dit gaat
dus niet om leerlingen met bijzondere/zware beperkingen.
Echter (!) het speciaal onderwijs bleef nog steeds groeien.
2003 Wet op de Expertise Om het speciaal onderwijs terug te dringen werden de 17
Centra (WEC) & Regeling verschillende typen speciaal onderwijs ondergebracht in
4 regionale expertise centra’s (REC’s) oftewel: clusters.
Leerling gebonden budget (LGB)
Ouders konden zelf het onderwijstype kiezen. Wanneer ze
regulier onderwijs kozen dan kregen ze een LGB (rugzakje)
om zelf de (overige) passende zorg in te richten. Zodat
ouders meer keuzevrijheid hadden. Dit werkte in de praktijk
onvoldoende.
Vergroten intergratie.
Note - ten tijde van dit systeem waren er geen
budgetplafonds waardoor scholen onbeperkt budgetten
konden aanvragen.
T.J. Lampe-Bruinsma
, Notulen LOP
Clusteronderwijs (WEC)
Onder de Wet op Expertise Centra (WEC) werd het speciaal onderwijs ingericht volgens 4 clusters:
Cluster 1 Visuele handicap
Cluster 2 Auditieve & communicatie handicap
Vroeger zaten hier ook veel kinderen die slechthorend was maar er bestaat
steeds betere technieken (zoals CI) zodat ze kunnen meekomen in het reguliere
onderwijs.
Nu zijn het vooral kinderen met taal- en/of spraakproblemen.
Cluster 3 Lichamelijk & mentale/meervoudige handicap
- Lichamelijke beperking(en)
- Zeer moeilijk lerende kinderen
- Langdurige ziekte
Cluster 4 Psychiatrische en/of gedragsproblemen
- Ernstige vorm van ADD, ADHD, ASS etc.
Die niet in het reguliere onderwijs terecht kunnen.
Samenwerkingsverbanden
Inrichting van het huidige onderwijs is op basis van samenwerkingsverbanden (SWV) wat
regionaal georganiseerd wordt:
Regionaal Landelijk
Het regulier-, speciaal basisonderwijs Cluster 1 en 2 hebben een
en speciaal onderwijs (cluster 3 en 4) status aparte en worden
worden regionaal geregeld binnen het landelijk geregeld.
samenwerkingsverband.
T.J. Lampe-Bruinsma
College 1: 5 februari 2025
Thema: zorg in regulier- en speciaal onderwijs
Van gesegregeerd onderwijs naar (meer) inclusief onderwijs
Inrichting van het onderwijs kan op 4 niveaus:
Segregatie
Exclusie Kinderen met
Kinderen met beperkingen krijgen
beperkingen ontvangen apart/afgescheiden
geen onderwijs. onderwijs.
Integratie Inclusie
Kinderen ontvangen Iedereen ontvangt
onderwijs in aparte gezamenlijk onderwijs.
klas/groep.
Huidige onderwijs?
Complexe meervoudige beperkingen Exclusie; veel leerlingen met meervoudige (complexe)
beperkingen geldt dat zij geen onderwijs ontvangen.
Meeste plekken Nederland Segregatie; speciaal onderwijs wordt apart georganiseerd
en niet binnen het reguliere onderwijs.
Op sommige plekken wordt gewerkt aan Integratie.
Inclusief onderwijs is momenteel niet niet haalbaar in
Nederland. Reden: in het verleden is juist hard gewerkt aan
het apart en goed ingerichte speciaal onderwijs
(Segregatie). De stap naar Inclusief onderwijs is daarom
vaak nog (te) groot.
Doel: het realiseren van inclusief onderwijs (wereldwijd).
Inclusief onderwijs
Alle kinderen kunnen samen naar dezelfde school waarbij alle leerlingen worden gezien als uniek
die volop de kans krijgen om te ontwikkelen. Iedereen krijgt dezelfde kansen in een goede
omgeving.
T.J. Lampe-Bruinsma
, Notulen LOP
Internationale ontwikkelingen
Voorafgaand aan de gang naar Inclusief onderwijs zijn in het verleden (internationaal) stappen
gezet:
1994 Salamanca statement Dit verdrag is een van de eerste stappen om het onderwijs
meer Inclusief te maken:
- alle leerlingen hebben unieke leerbehoeften en
eigenschappen en het onderwijs moet hierop ingericht
worden
- alle leerlingen ontvangen de passende begeleiding
Dit wordt gezien als start van Inclusief onderwijs.
Note - in Nederland is er (maar) een hele kleine groep die
geen (of ongeschikt) onderwijs ontvangt. Echter in andere
landen is goed geregeld onderwijs niet vanzelfsprekend.
Laat staan voor kinderen met beperkingen.
2006 Internationale Verdrag Iedereen die tekent heeft de actieve verplichting om
inzake de Rechten van Inclusie te bevorderen en personen met een handicap te
Personen met een Handicap beschermen tegen belemmeringen die zij in het dagelijks
leven ondervinden.
In 2016 door NL Hierbij staan Inclusie, persoonlijke autonomie en volledige
ondertekend. participatie voorop.
De uitvoeringsverplichting ligt bij (hoger)
onderwijsinstelling (= overheidsinstelling).
Het verdrag bevat geen nieuwe rechten maar legt het recht
op Inclusief onderwijs vast waardoor dit (meer)
afdwingbaar is geworden.
Maar wat is het recht op Inclusief onderwijs?
Denk aan:
- alle leerlingen (incl. alle verschillende mogelijke beperkingen) moeten onderwezen kunnen
worden
- alle leerlingen (incl.) krijgen dezelfde kansen
- alle schoolgebouwen zijn toegankelijk voor alle leerlingen (incl.)
- … etc.
Ontwikkelingen in Nederland
Momenteel is er sprake van Segregatie en
wordt er gewerkt aan Integratie.
T.J. Lampe-Bruinsma
, Notulen LOP
In het verleden heeft Nederland meerdere stappen gezet in de ontwikkeling van het onderwijs:
1990 Weer Samen Naar School Het speciaal onderwijs bleef groeien; dit wilde men
akkoord (WSNS) terugdringen dmv het WSNS-akkoord.
Het doel van WSNS
- Aantal leerlingen in speciaal onderwijs terugdringen
- Leerlingen met speciale onderwijsbehoeften in
reguliere onderwijs
- Meer financiering voor inhuur van specialistische
ondersteuning
- Regulier- en speciaal onderwijs werken samen
(expertise uitwisselen ed.)
Echter (!) het speciaal onderwijs bleef groeien.
1998 Wet op het Primair Om het speciaal onderwijs terug te dringen (doel) werden
Onderwijs (Wet PO) verschillende vormen van speciaal onderwijs samengevoegd
als: SBO (Speciaal Basisonderwijs).
- Formaliseren van samenwerkingsverbanden ontstaan
uit het WSNS
- Terugdringen speciaal onderwijs
Het SBO valt onder het reguliere basisonderwijs. Dit gaat
dus niet om leerlingen met bijzondere/zware beperkingen.
Echter (!) het speciaal onderwijs bleef nog steeds groeien.
2003 Wet op de Expertise Om het speciaal onderwijs terug te dringen werden de 17
Centra (WEC) & Regeling verschillende typen speciaal onderwijs ondergebracht in
4 regionale expertise centra’s (REC’s) oftewel: clusters.
Leerling gebonden budget (LGB)
Ouders konden zelf het onderwijstype kiezen. Wanneer ze
regulier onderwijs kozen dan kregen ze een LGB (rugzakje)
om zelf de (overige) passende zorg in te richten. Zodat
ouders meer keuzevrijheid hadden. Dit werkte in de praktijk
onvoldoende.
Vergroten intergratie.
Note - ten tijde van dit systeem waren er geen
budgetplafonds waardoor scholen onbeperkt budgetten
konden aanvragen.
T.J. Lampe-Bruinsma
, Notulen LOP
Clusteronderwijs (WEC)
Onder de Wet op Expertise Centra (WEC) werd het speciaal onderwijs ingericht volgens 4 clusters:
Cluster 1 Visuele handicap
Cluster 2 Auditieve & communicatie handicap
Vroeger zaten hier ook veel kinderen die slechthorend was maar er bestaat
steeds betere technieken (zoals CI) zodat ze kunnen meekomen in het reguliere
onderwijs.
Nu zijn het vooral kinderen met taal- en/of spraakproblemen.
Cluster 3 Lichamelijk & mentale/meervoudige handicap
- Lichamelijke beperking(en)
- Zeer moeilijk lerende kinderen
- Langdurige ziekte
Cluster 4 Psychiatrische en/of gedragsproblemen
- Ernstige vorm van ADD, ADHD, ASS etc.
Die niet in het reguliere onderwijs terecht kunnen.
Samenwerkingsverbanden
Inrichting van het huidige onderwijs is op basis van samenwerkingsverbanden (SWV) wat
regionaal georganiseerd wordt:
Regionaal Landelijk
Het regulier-, speciaal basisonderwijs Cluster 1 en 2 hebben een
en speciaal onderwijs (cluster 3 en 4) status aparte en worden
worden regionaal geregeld binnen het landelijk geregeld.
samenwerkingsverband.
T.J. Lampe-Bruinsma
