tvalmkerk – Stuvia.nl
Samenvatting artikelen voor
VK2.4TA
, tvalmkerk – Stuvia.nl
Toetsstof voor VK2.4TA (leerjaar 2019/2020)
Artikelen
- Berends, R. (2010). Sturen op resultaten met de Cito-toetsen technisch lezen. Tijdschrift Taal
1 (2), 40-45.
- Branden, K. van den. Taalcompetenties evalueren: waarom, wat, hoe en dan? Tijdschrift Taal
5 (8), 6-11.
- Damhuis, C. (2015). Formatieve evaluatie in het leesonderwijs. Tijdschrift Taal 6 (9), 38-42.
- Druenen, Maud van, Martine Gijsel, Femke Scheltinga e.a. (2012). Leesproblemen en dyslexie
in het basisonderwijs. Handreiking voor aankomende leerkrachten. Nijmegen:
Expertisecentrum Nederlands. Hoofdstuk 1, 3, 4.
Dit is een zeer belangrijke bron, tip: begin met het bestuderen hiervan, het geeft veel
basisinformatie waardoor je de andere bronnen beter kunt plaatsen!
- Paus, H. (2013). Hoe willen we taalvaardigheid van leerlingen evalueren? Tijdschrift Taal 4
(7), 21-24.
- Prenger, J. & Havinga, D. (2016). Formatief Evalueren met leesgesprekken. Tijdschrift Taal, 6
(10), 35-39.
- Schoenmaker, A., Linden, B. van der, Meelker, I. (2009, 16 september). Begrijpend lezen.
Leren lezen met leesstrategieën. Opgevraagd van
https://www.onderwijsmaakjesamen.nl/dossiers/taal-lezen/begrijpend-lezen-leren-lezen-
met-leesstrategieen/
- Smits, A. & Van Koeven, E. (2019). Leestoetsen en hun betekenis voor het leesonderwijs.
Betekenis en het gebruik van de DMT. Meertaal, 7 (1), 10-12.
- Smits, A. & Van Koeven, E. (2020). Leestoetsen en hun betekenis voor het leesonderwijs
(AVI). Meertaal, 7 (2), 28-31.
- Smits, A. & Van Koeven, E. (2020). Focus op begrip. Rijke Teksten. Opgehaald van:
http://geletterdheidenschoolsucces.blogspot.com/search?q=rijke+teksten
, tvalmkerk – Stuvia.nl
Samenvatting artikelen VK2.4TA
Sturen op resultaten met de Cito-toetsen technisch lezen – Berends
Een van de nieuwste trends in het onderwijs is opbrengstgericht werken. De toets gaat hierdoor het
onderwijsaanbod bepalen, in plaats van – zoals het hoort - dat de toets gebruikt wordt om de
vorderingen in het onderwijs te monitoren.
Cito-leestoetsen lijken krachtige instrumenten voor hen die in het technisch leesonderwijs willen
sturen op resultaten. Dit artikel zegt dat je wel moet sturen op resultaten, maar niet alleen op Cito-
scores.
Strikt genomen is het technisch lezen geen doel op zich, maar kan het worden beschouwd als een
voorwaardelijke activiteit voor het begrijpen van geschreven tekst. Lessen begrijpend lezen,
technisch lezen en leesplezier zijn strikt gescheiden, zo ook bij de toetsen.
Bij ervaren lezers maken de ogen sprongetjes (chunks) over de tekst en tijdens de tussenliggende
fixatiemomenten wordt de tekst gescand. Beginnende lezers kijken juist door een soort sleutelgat en
lezen letter voor letter. 5 verschillen tussen ervaren en beginnende lezers:
• Bij technisch lezen mag er niet gestopt en teruggelezen worden, iets wat vaardige lezers juist
wel doen om een tekst te kunnen begrijpen.
• Ervaren lezers zijn stillezers, basisschoolleerlingen vaak hardoplezers. Als je in jezelf leest
heet dat subvocaliseren.
• Fluency is een kenmerk van een geautomatiseerd leesproces.
• Goede lezers lezen hypothesevormend en – toetsend. De zwakke lezers hebben de context
meer nodig.
• Voor ervaren lezers is lezen altijd een betekenisverlenend proces. Daarom is het onnatuurlijk
om technisch lezen voor beginnende lezers zo strikt te scheiden.
Om de ontwikkeling te kunnen monitoren gebruiken de meeste scholen toetsen. Dit moeten COTAN-
genormeerde toetsen zijn. Dat zijn toetsen met voldoende psychometrische kwaliteiten, die meten
wat ze pretenderen en die bij verschillende metingen dezelfde uitkomsten bieden. De Cito-toets is
daar één van. Het probleem zit er allen in hoe technische leesvaardigheid in de toetsen gedefinieerd
en geoperationaliseerd wordt. Bovendien worden leerlingen bij de toetsafname in situaties gebracht
die onnatuurlijk zijn niet vertrouwd en die weinig van doen hebben met de natuurlijke leessituatie.
De vier Cito-toetsen zijn:
• De Drie-Minuten-Toets -> kinderen moeten van een leeskaart met rijtjes frequente woorden
die in moeilijkheid oplopen, voorlezen. Er wordt onder tijdsdruk gelezen en gecontroleerd op
fouten. Dit is geen herkenbare situatie voor de leerlingen.
• De AVI-toets -> er wordt naar vlotheid en nauwkeurigheid gekeken. Toch is technisch lezen
niet wat AVI ons voorhoudt dat het is. Het gaat wel uit van het lezen van teksten, maar die
moeten hardop en zo snel mogelijk en met zo weinig mogelijk fouten gelezen worden.
Begrijpen hoeft niet, maar dat is juist wat de kinderen graag willen. Onbegrepen woorden en
tekstdeeltjes zaaien verwarring en vertragen het leesproces.
• Leestechniek (groep 3) -> de toets bestaat uit meerkeuze-items en kent geen tijdslimiet. De
kinderen moeten bij een plaatje kiezen uit 4 woorden.
• Leestempo -> klassikaal afneembare stilleestoets voor de groepen 3 t/m 8. Om de circa 10
woorden moet er een goed item onderstreept worden uit drie antwoordalternatieven. De
toets staat haaks op het werken aan fluency, omdat je elke keer moet kiezen.
Zou Cito een toets ontwikkelen waarmee meerdere aspecten gelijktijdig getoetst kunnen worden,
dan is nooit precies na te gaan wat er gemeten wordt. Het zou afbreuk doen aan de validiteit van de
Samenvatting artikelen voor
VK2.4TA
, tvalmkerk – Stuvia.nl
Toetsstof voor VK2.4TA (leerjaar 2019/2020)
Artikelen
- Berends, R. (2010). Sturen op resultaten met de Cito-toetsen technisch lezen. Tijdschrift Taal
1 (2), 40-45.
- Branden, K. van den. Taalcompetenties evalueren: waarom, wat, hoe en dan? Tijdschrift Taal
5 (8), 6-11.
- Damhuis, C. (2015). Formatieve evaluatie in het leesonderwijs. Tijdschrift Taal 6 (9), 38-42.
- Druenen, Maud van, Martine Gijsel, Femke Scheltinga e.a. (2012). Leesproblemen en dyslexie
in het basisonderwijs. Handreiking voor aankomende leerkrachten. Nijmegen:
Expertisecentrum Nederlands. Hoofdstuk 1, 3, 4.
Dit is een zeer belangrijke bron, tip: begin met het bestuderen hiervan, het geeft veel
basisinformatie waardoor je de andere bronnen beter kunt plaatsen!
- Paus, H. (2013). Hoe willen we taalvaardigheid van leerlingen evalueren? Tijdschrift Taal 4
(7), 21-24.
- Prenger, J. & Havinga, D. (2016). Formatief Evalueren met leesgesprekken. Tijdschrift Taal, 6
(10), 35-39.
- Schoenmaker, A., Linden, B. van der, Meelker, I. (2009, 16 september). Begrijpend lezen.
Leren lezen met leesstrategieën. Opgevraagd van
https://www.onderwijsmaakjesamen.nl/dossiers/taal-lezen/begrijpend-lezen-leren-lezen-
met-leesstrategieen/
- Smits, A. & Van Koeven, E. (2019). Leestoetsen en hun betekenis voor het leesonderwijs.
Betekenis en het gebruik van de DMT. Meertaal, 7 (1), 10-12.
- Smits, A. & Van Koeven, E. (2020). Leestoetsen en hun betekenis voor het leesonderwijs
(AVI). Meertaal, 7 (2), 28-31.
- Smits, A. & Van Koeven, E. (2020). Focus op begrip. Rijke Teksten. Opgehaald van:
http://geletterdheidenschoolsucces.blogspot.com/search?q=rijke+teksten
, tvalmkerk – Stuvia.nl
Samenvatting artikelen VK2.4TA
Sturen op resultaten met de Cito-toetsen technisch lezen – Berends
Een van de nieuwste trends in het onderwijs is opbrengstgericht werken. De toets gaat hierdoor het
onderwijsaanbod bepalen, in plaats van – zoals het hoort - dat de toets gebruikt wordt om de
vorderingen in het onderwijs te monitoren.
Cito-leestoetsen lijken krachtige instrumenten voor hen die in het technisch leesonderwijs willen
sturen op resultaten. Dit artikel zegt dat je wel moet sturen op resultaten, maar niet alleen op Cito-
scores.
Strikt genomen is het technisch lezen geen doel op zich, maar kan het worden beschouwd als een
voorwaardelijke activiteit voor het begrijpen van geschreven tekst. Lessen begrijpend lezen,
technisch lezen en leesplezier zijn strikt gescheiden, zo ook bij de toetsen.
Bij ervaren lezers maken de ogen sprongetjes (chunks) over de tekst en tijdens de tussenliggende
fixatiemomenten wordt de tekst gescand. Beginnende lezers kijken juist door een soort sleutelgat en
lezen letter voor letter. 5 verschillen tussen ervaren en beginnende lezers:
• Bij technisch lezen mag er niet gestopt en teruggelezen worden, iets wat vaardige lezers juist
wel doen om een tekst te kunnen begrijpen.
• Ervaren lezers zijn stillezers, basisschoolleerlingen vaak hardoplezers. Als je in jezelf leest
heet dat subvocaliseren.
• Fluency is een kenmerk van een geautomatiseerd leesproces.
• Goede lezers lezen hypothesevormend en – toetsend. De zwakke lezers hebben de context
meer nodig.
• Voor ervaren lezers is lezen altijd een betekenisverlenend proces. Daarom is het onnatuurlijk
om technisch lezen voor beginnende lezers zo strikt te scheiden.
Om de ontwikkeling te kunnen monitoren gebruiken de meeste scholen toetsen. Dit moeten COTAN-
genormeerde toetsen zijn. Dat zijn toetsen met voldoende psychometrische kwaliteiten, die meten
wat ze pretenderen en die bij verschillende metingen dezelfde uitkomsten bieden. De Cito-toets is
daar één van. Het probleem zit er allen in hoe technische leesvaardigheid in de toetsen gedefinieerd
en geoperationaliseerd wordt. Bovendien worden leerlingen bij de toetsafname in situaties gebracht
die onnatuurlijk zijn niet vertrouwd en die weinig van doen hebben met de natuurlijke leessituatie.
De vier Cito-toetsen zijn:
• De Drie-Minuten-Toets -> kinderen moeten van een leeskaart met rijtjes frequente woorden
die in moeilijkheid oplopen, voorlezen. Er wordt onder tijdsdruk gelezen en gecontroleerd op
fouten. Dit is geen herkenbare situatie voor de leerlingen.
• De AVI-toets -> er wordt naar vlotheid en nauwkeurigheid gekeken. Toch is technisch lezen
niet wat AVI ons voorhoudt dat het is. Het gaat wel uit van het lezen van teksten, maar die
moeten hardop en zo snel mogelijk en met zo weinig mogelijk fouten gelezen worden.
Begrijpen hoeft niet, maar dat is juist wat de kinderen graag willen. Onbegrepen woorden en
tekstdeeltjes zaaien verwarring en vertragen het leesproces.
• Leestechniek (groep 3) -> de toets bestaat uit meerkeuze-items en kent geen tijdslimiet. De
kinderen moeten bij een plaatje kiezen uit 4 woorden.
• Leestempo -> klassikaal afneembare stilleestoets voor de groepen 3 t/m 8. Om de circa 10
woorden moet er een goed item onderstreept worden uit drie antwoordalternatieven. De
toets staat haaks op het werken aan fluency, omdat je elke keer moet kiezen.
Zou Cito een toets ontwikkelen waarmee meerdere aspecten gelijktijdig getoetst kunnen worden,
dan is nooit precies na te gaan wat er gemeten wordt. Het zou afbreuk doen aan de validiteit van de
