ALLE HOORCOLLEGES ONTWIKKELINGS- EN ONDERWIJSPSYCHOLOGIE OVERZICHTELIJK!

Hoorcolleges ontwikkelings- en
onderwijspsychologie
Inhoud
Hoorcolleges ontwikkelings- en onderwijspsychologie...........................................1
Hoorcollege 1: perceptie, actie en leren bij baby’s..............................................2
Hoorcollege 2: biologie en gedrag.......................................................................5
Hoorcollege 3: cognitie en conceptueel begrip...................................................9
Hoorcollege 4: emoties...................................................................................... 14
Hoorcollege 5: intelligentie en academische ontwikkelingen............................19
Hoorcollege 6: taal............................................................................................ 23
Hoorcollege 7: familie en leeftijdsgenoten........................................................28

,Hoorcollege 1: perceptie, actie en leren bij baby’s
Perceptie en actie
 Perceptie= het proces van het organiseren en interpreteren van
sensorische informatie over de objecten, gebeurtenissen en ruimtelijke
indeling van de wereld om ons heen
 Baby’s hebben voorkeuren voor waar ze naar kijken:
 Preferentiële kijktechniek: achterhalen of jonge kinderen het
verschil kunnen zien tussen lege schermen en schermen met iets
erop
 Ze kijken langer naar schermen met iets erop (omdat ze veel willen
leren)
 Visuele scherpte: hoeveel/ weinig een baby kan zien d.m.v. meten
hoelang ze naar bordjes kijken
 Baby’s kijken van nature naar de gezichten van verzorgers bij 1
maand vooral vorm 2 maanden ook al vormen van ogen etc.
wanneer ze beginnen met brabbelen kijken ze meer naar de mond
van ouders daardoor leren ze weer meer met taal
 Object permanentie: wanneer een object uit zicht is, bestaat het
voor jonge kinderen niet meer
 Baby’s hebben verwachtingen over de wereld om hen heen
 Violation-of-expectancy procedure: een procedure die gebruikt wordt
om cognitie in baby’s te bestuderen waarbij de baby een onverwachte
gebeurtenis te zien krijgt
 Baby’s kijken langer naar de locatie van onverwachte
gebeurtenissen en minder lang naar verwachte gebeurtenissen
 Auditieve perceptie: horen: goed ontwikkeld bij geboorte vergeleken met
visuele systeem
 Auditieve lokalisatie: oriënteren richting de bron van het geluid. Wordt
beter naar mate de baby ouder wordt
 Intermodale perceptie: combineren van sensorische informatie
van twee of meer zintuigen (baby’s van 4,5 maand doen dit al)
 Motorische ontwikkeling: belangrijk voor zelfgestuurd leren en een
gevoel van autonomie
 Embodied cognition: cognitie omvat het handelen met een fysiek
lichaam in een fysieke omgeving
 Motorische mijlpalen: belangrijk om te weten dat het logische
volgorde van ontwikkelen is

,Leren en geheugen
- Zeven vormen van leren bij baby’s
 Habituatie: de afname van reactie op een stimulus wanneer die
stimulus herhaaldelijk wordt gepresenteerd, sommige baby’s
habitueren sneller dan andere voorspeller hoge iq
 Klassieke conditionering: bel speeksel, pavlov,
o Voor leren: stimulus veroorzaakt een automatische reactie
(eten –speeksel)
o Na leren: Er is een TRANSFER van de geautomatiseerde
reactienaar het voorspellend signaal die aan de stimulus
vooraf gaat (bel –speeksel)
 Instrumentele conditionering: leren over de gevolgen van je
eigen gedrag, als ik dit doe.. dan.. leer over de gevolgen van EIGEN
gedrag
o Voor leren: geen verwachting
o Na leren: begrip van het gevolg van een specifieke gedraging
o Bv: muziekdoosje na leren baby weet als ik dit klepje
openmaak komt er leuke muziek uit
 Statistisch leren: detecteren van statistisch voorspelbare patronen
al aanwezig in pasgeboren baby’s, sommige dingen samen
verschijnen
o Goldilocks effect: baby’s zullen geen aandacht bestelden
aan gebeurtenissen die te simpel of te moeilijk zijn, omdat die
leren niet faciliteren
o Bv taal leren grammatica
o Leren over PATRONEN van gebeurtenissen door herhaalde
blootstelling van die patronen
o Voor leren: geen verwachtingen
o Na leren: verwacht dat de ene gebeurtenis voorafgaat aan de
andere (maar geen transfer van automatische reactie!)
 Rationeel leren: vaardigheid om eigen bestaande kennis te
gebruiken om te voorspellen wat waarschijnlijk zal gaan gebeuren
o Gebruik van VOORGAANDE kennis om te voorspellen of een
gebeurtenis wel of niet verwacht was
o Voor leren: baby weet x
o Tijdens leren: valt op dat iets onverwachts gebeurt
o Na leren: updaten van kennis
o Bv baby weet objecten naar beneden vallen, ziet een helium
ballon na leren dingen kunnen ook omhoog vallen
 Actief leren: leren door te interacteren met de wereld, in plaats
van passief observeren, leren door te experimenteren en
hypothesen te testen
o TESTEN van eigen verwachtingen
o Voor leren: baby heeft verwachting van iets
o Tijdens leren: vind een manier om te testen of verwachting
juist is
o Na leren: updaten van kennis
o Bv: baby ziet een dier en verwacht dat het een kat is zegt kat
na leren verwachting was onjuist het was een hond

,  Observationeel leren: baby’s imiteren niet alleen, ze infereren de
intenties van acties en imiteren dan het doel niet de handeling
o Leren door andere mensen te OBSERVEREN
o Voor leren: baby heeft wel/geen verwachting
o Tijdens leren: baby ziet een ander iets doen en ziet de
uitkomst van dat gedrag
o Na leren: updaten kennis
o Bv: baby weet niet dat er snoep in trommel zit ziet iemand
anders snoepje eruit pakken nu weet de baby daar zit snoep
in
- Baby’s van 10 maanden oud begrijpen de voorkeuren van anderen
gebaseerd op de moeite die ze die ander ervoor zien doen
 Bv naar een verre ijswinkel gaan (omdat de voorkeur van de ijs dus
daar ligt)